Ehliyet Motor Bilgisi ve Araç Tekniği: 2026 Konular ve Çıkmış Sorular

İlgili İçerikler: Ehliyet Sınavı Tam Rehber | Ehliyet Quiz

Motor Bilgisi: Teknik Ama Mantıklı Ders

Ehliyet sınavının üçüncü dersi olan Motor ve Araç Tekniği, 50 soruda 9 soru = %18 ağırlığa sahiptir. Adaylar bu dersi sıkça en zor olarak görür çünkü teknik terim yoğunluğu vardır. Ancak temel prensiplerin mantığı kavrandığında 9 soruda 7+ almak zor değildir.

Bu derste motor çalışma prensibi, yağlama-soğutma sistemleri, yakıt sistemi, fren sistemi, elektrik aksamı ve lastik bilgisi temel konulardır.

9 Soru Konu Dağılımı

4 Zamanlı Motor: Çalışma Prensibi (En Çok Çıkan Konu)

Modern otomobillerin çoğunda 4 zamanlı içten yanmalı motor kullanılır. Sınavda mutlaka 1-2 soru bu konudan gelir.

4 Zamanın Sırası (Ezberle!)

1. 1. Emme (Emiş) Zamanı: Piston aşağı iner, emme supabı açılır, silindire yakıt-hava karışımı dolar
2. 2. Sıkıştırma Zamanı: Piston yukarı çıkar, supaplar kapalı, karışım sıkıştırılır
3. 3. Ateşleme (İş) Zamanı: Buji kıvılcım çakar (benzinli) / kompresyonla yanar (dizel), patlama pistonu aşağı iter — bu güç üretim adımıdır
4. 4. Egzoz Zamanı: Egzoz supabı açılır, piston yukarı çıkar, yanmış gazlar dışarı atılır

Hatırlatıcı: "EmSitAtEg" → Emme, Sıkıştırma, Ateşleme, Egzoz

Benzinli vs Dizel Motor Farkı

Yağlama Sistemi

Görevi: Hareketli motor parçaları arasındaki sürtünmeyi azaltmak, soğutmak, sızdırmazlık sağlamak, paslanmayı önlemek.

Yağlama Bileşenleri

• Motor yağı: SAE viskozite numarası (5W-30, 10W-40 gibi). İlk sayı soğukta akıcılık, ikinci sıcakta.
• Yağ pompası: Yağı motor parçalarına basınçla pompalar
• Yağ filtresi: Yağdaki kirleri tutar (her yağ değişiminde değişir)
• Yağ karteri: Yağ deposu (aracın altında)
• Yağ basınç göstergesi: Gösterge panelinde yağ damlası simgesi

Önemli Uyarılar

• Yağ değişimi: Her 10.000-15.000 km (otomobil)
• Yağ damlası simgesi yanarsa: Aracı hemen durdur, motoru kapat, kontrol et
• Eksik yağ → motor yanar (rektifiye masrafı)

Soğutma Sistemi

Görevi: Motorun çalışma sıcaklığını 85-95°C arasında tutmak.

Soğutma Bileşenleri

• Antifriz (soğutma sıvısı): Su + glikol karışımı. Donmayı önler, kaynamayı geciktirir
• Radyatör: Sıvıyı soğutan ızgara şeklinde panel
• Su pompası: Antifrizi devirde tutar
• Termostat: Sıcaklık 80°C'ye ulaşana kadar antifrizi büyük devreye almaz
• Fan: Radyatöre hava üfler
• Sıcaklık göstergesi: Genelde 90°C civarı (ortalama)

Aşırı Isınma (Hararet)

• Termometre kırmızı bölgeye gelirse: Hemen kenara çek, motoru kapat
• Asla soğuk su ile motoru sulamayın (silindir başlığı çatlar!)
• Antifriz kapağını sıcakken açmayın (basınçlı buhar yanık yapar)

Yakıt Sistemi

• Yakıt deposu: Genelde 40-70 litre (otomobil)
• Yakıt pompası: Depodan motora yakıt basınçlı gönderir
• Yakıt filtresi: Kiri tutar (her 30.000-60.000 km'de değişir)
• Enjektör: Yakıtı silindire püskürtür (modern motorlar)
• Karbüratör: Eski araçlarda yakıt-hava karışımını ayarlar

Yakıt Türleri

• Benzin: 95 oktan (kurşunsuz), 98 oktan (premium)
• Mazot (Dizel): Otosense, Eurodiesel
• LPG: Likit petrol gazı (sıvılaştırılmış)
• Elektrik: EV (elektrikli araç) — pilden tahrik

Fren Sistemi

Fren aracın güvenliği için en kritik sistemtir. Sınavda 1-2 soru gelir.

Fren Tipleri

• Disk fren: Modern araçların ön (genelde 4 tekerin de) freni. Hızlı soğur, suya dayanıklı
• Kampanalı (drum) fren: Eski araçlar veya arka tekerleklerde. Daha ucuz, ısı dayanımı düşük
• El freni (park freni): Mekanik kablo, park için kullanılır

Modern Fren Yardımcı Sistemler

• ABS (Anti-lock Braking System): Tekerleklerin kilitlenmesini önler
• EBD (Electronic Brakeforce Distribution): Fren kuvvetini optimize eder
• ESP (Electronic Stability Program): Savrulmayı önler
• BAS (Brake Assist): Acil frende ek kuvvet uygular

Fren Bakımı

• Fren balatası: Genelde 30.000-50.000 km'de değişir
• Fren hidroliği: Her 2 yılda değişir (su tutar, kaynama noktası düşer)
• Fren mesafesi: Hızlandıkça karesel olarak artar (60'tan 90'a → mesafe 2 kat değil 2.25 kat)

Lastik Bilgisi

Lastik Yan Yüzü Kodları

Örnek: 205/55 R16 91V

• 205: Lastik genişliği (mm)
• 55: Yan yüz oranı (%55, yani genişliğin %55'i kadar yükseklik)
• R: Radyal yapı
• 16: Jant inç (40,6 cm)
• 91: Yük endeksi (615 kg)
• V: Hız endeksi (240 km/sa)

Lastik Hava Basıncı

• Genelde 2.0-2.5 bar (otomobil)
• Soğuk lastikte ölçülür
• Üreticinin önerisi yakıt kapağı yanında veya kapı kenarında yazar

Kış vs Yaz Lastik

• Kış lastiği (M+S sembolü): 7°C altında daha iyi tutuş
• Yaz lastiği: 7°C üstünde verimli
• 4 mevsim lastik: Orta performans, ılıman iklimlerde
• Türkiye: Aralık-Mart arası kış lastiği (bazı şehirlerde zorunlu)

Aktarma Organları

• Debriyaj (Kavrama): Motoru vites kutusundan ayırır (vites değiştirmek için)
• Vites kutusu (Şanzıman): Hız-tork dönüşümü (manuel veya otomatik)
• Diferansiyel: Tekerleklerin farklı hızlarda dönmesini sağlar (viraj)
• Şaft (Tahrik mili): Motorun tekerleğe gücü iletir

Akü ve Elektrik Sistemi

• Akü: 12V, kalp uçları (+ kırmızı, - siyah). Bağlarken: önce +, sonra -. Ayırırken: önce -, sonra +
• Alternatör: Motor çalışırken aküyü şarj eder (akü göstergesi yanıyorsa şarj yok demek)
• Marş motoru: Aracı çalıştırır
• Sigortalar: Aşırı akımdan koruma

8 Örnek Soru ve Çözüm

Soru 1

4 zamanlı motorda zaman sırası nedir?

A) Egzoz, Sıkıştırma, Emme, Ateşleme   B) Emme, Sıkıştırma, Ateşleme, Egzoz   C) Sıkıştırma, Emme, Ateşleme, Egzoz   D) Ateşleme, Sıkıştırma, Emme, Egzoz

Cevap: B — Emme → Sıkıştırma → Ateşleme → Egzoz, ezberi "EmSitAtEg".

Soru 2

Motor yağının görevi aşağıdakilerden hangisi DEĞİLDİR?

A) Yağlama   B) Soğutma   C) Yakıt yakma   D) Sızdırmazlık

Cevap: C — Yakıt yakma yağın görevi değildir. Yağ; yağlar, soğutur, sızdırmazlık sağlar, paslanmayı önler.

Soru 3

ABS fren sisteminin görevi nedir?

A) Fren mesafesini artırmak   B) Tekerleklerin kilitlenmesini önlemek   C) Hızı artırmak   D) Yakıt tasarrufu sağlamak

Cevap: B — ABS, ani frende tekerleklerin kilitlenmesini önleyerek aracın yönetilebilir kalmasını sağlar.

Soru 4

Sıcaklık göstergesi kırmızıya geldiğinde ne yapılır?

A) Hızla devam edilir   B) Soğuk su dökülür   C) Hemen kenara çekilip motor kapatılır   D) Hararet etmesi beklenir

Cevap: C — Hararet (overheat) durumunda motor hemen durdurulur; aksi halde silindir başlığı çatlar.

Soru 5

Aküyü bağlarken hangi sırayla bağlanır?

A) Önce - sonra +   B) Önce + sonra -   C) Aynı anda   D) Farketmez

Cevap: B — Bağlarken önce + (artı/kırmızı), sonra - (eksi/siyah). Ayırırken tersi.

Soru 6

Lastik kodunda "55" ne anlama gelir? (Örn: 205/55 R16)

A) Genişlik   B) Yan yüz oranı (%)   C) Jant çapı   D) Hız endeksi

Cevap: B — 55, lastik genişliğinin %55'i kadar yan yüz yüksekliği olduğunu belirtir.

Soru 7

Debriyajın görevi nedir?

A) Hızı artırmak   B) Yakıt sağlamak   C) Motoru vites kutusundan ayırmak   D) Aracı durdurmak

Cevap: C — Debriyaj (kavrama), vites değişimi sırasında motoru tekerleklerden ayırır.

Soru 8

Antifriz (soğutma sıvısı) ne işe yarar?

A) Yağlama yapar   B) Yakıt deposunu doldurur   C) Donmayı önler ve kaynamayı geciktirir   D) Aküyü şarj eder

Cevap: C — Antifriz, soğukta donmayı, sıcakta kaynamayı önleyen su+glikol karışımıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Motor dersinden kaç soru çıkar?

50 sorunun 9'u Motor ve Araç Tekniği dersinden gelir. Yani sınavın %18'i.

4 zamanlı motorun sırası nedir?

Emme → Sıkıştırma → Ateşleme → Egzoz. Hatırlatıcı: "EmSitAtEg".

Hararet (aşırı ısınma) durumunda ne yapılır?

Hemen aracı kenara çek, motoru kapat. Soğuk su dökme! Antifriz kapağını sıcakken açma.

ABS ne işe yarar?

Anti-lock Braking System. Ani frende tekerleklerin kilitlenmesini önleyerek aracın yönetilebilir kalmasını sağlar.

Akü bağlarken hangi sıra?

Bağlarken: önce + (kırmızı), sonra - (siyah). Ayırırken tersi (önce -).

Lastik basıncı kaç bar olmalı?

Otomobil için genelde 2.0-2.5 bar. Tam değer üreticiye göre yakıt kapağı içinde yazar.

Yağ değişim aralığı nedir?

Otomobil için genelde 10.000-15.000 km veya yılda 1 kez (önce gelen). Sentetik yağ daha uzun.

Benzinli ve dizel motor farkı nedir?

Benzinli: buji kıvılcımıyla ateşleme. Dizel: yüksek sıkıştırma ile kendiliğinden tutuşma. Dizel daha verimli (%35-45).

Termostat ne yapar?

Soğutma sisteminde sıcaklığı düzenler. Motor 80°C'ye ulaşana kadar antifrizi büyük devreye almaz.

Motor zor mu?

Görece zor algılanır ama prensipler mantıkla öğrenilir. 9 soruda 6+ doğru hedeflenebilir.

Hazırlık İçin Online Quiz

Motor sorularını test etmek için Rehber Panda ehliyet quiz aracını kullanın. 3 Motor sorusu örnekle, anında çözümlü.