İlgili İçerikler: ALES Yazıları | Çıkmış Sorular
🧩 Sayısal Mantık: 50 Sorunun ~%20'si
ALES sayısal bölümünde 8-12 mantık sorusu çıkar. Bunlar matematik konusu değil, "mantıksal yürütme" soruları. Hızlıca çözülür ama tuzak şıklar yaygın. Bu yazı 12 ana soru tipi + her biri için çözüm tekniği.
12 Soru Tipi — Hızlı Bakış
| # | Tip | Frekans |
|---|---|---|
| 1 | Sözcük Analojisi | Yıl: 1-2 |
| 2 | Sayı Dizileri | Yıl: 1-2 |
| 3 | Harf Dizileri | Yıl: 0-1 |
| 4 | Şekil Dizileri | Yıl: 1 |
| 5 | Doğruluk Tablosu | Yıl: 0-1 |
| 6 | Koşullu Önerme | Yıl: 1-2 |
| 7 | Dedüksiyon (Çıkarım) | Yıl: 2-3 |
| 8 | İlişki Çıkarımı | Yıl: 1-2 |
| 9 | Sıralama Mantığı | Yıl: 1-2 |
| 10 | Yer Belirleme | Yıl: 1 |
| 11 | Akrabalık Mantığı | Yıl: 0-1 |
| 12 | Boyut/Renk/Sıralama Hibrit | Yıl: 1 |
Tip 1: Sözcük Analojisi
Örnek: Hekim : Hasta = Mimar : ?
A) Bina B) İşveren C) Mühendis D) Tasarım E) Çizim
Çözüm: Hekim hastayı tedavi eder; mimar binayı tasarlar. Cevap A.
Tip 2: Sayı Dizileri
Örnek: 2, 6, 12, 20, 30, ?
Çözüm: Farklar 4, 6, 8, 10, 12 → bir sonraki 30+12 = 42.
Tip 3: Doğruluk Tablosu
Örnek: "Eğer A doğruysa B yanlıştır. B doğruysa C doğrudur." A doğruysa C nedir?
Çözüm: A doğru → B yanlış → "B doğruysa C doğrudur" devre dışı (B yanlış olduğu için ön koşul gerçekleşmedi). C hakkında bilgi yok. Cevap: belirsiz.
Tip 4: Sıralama Mantığı
Örnek: Ali, Bora, Ceyda, Deniz, Eda 5 kişilik sırada otururlar:
- Ali en başta değil, en sonda değil.
- Bora Ali'nin solunda.
- Ceyda Deniz ile yan yana.
- Eda en sonda.
Çözüm: Eda en sonda. Ali en sonda değil → Ali pozisyon 1-4. Bora Ali solunda → Bora < Ali. Ali en başta değil → Ali pozisyon 2-4. Bora Ali solunda → Bora < Ali. Ceyda+Deniz yan yana. Sıralama olası: Bora-Ali-Ceyda-Deniz-Eda veya Bora-Ali-Deniz-Ceyda-Eda. Sorulan kişi pozisyona göre cevap.
Tip 5: Akrabalık Mantığı
Örnek: Ahmet, Ayşe'nin oğlu. Ayşe, Mehmet'in kız kardeşi. Mehmet, Ahmet'in nesi olur?
Çözüm: Ahmet'in annesi Ayşe; Ayşe'nin erkek kardeşi Mehmet. Mehmet, Ahmet'in dayısı.
Tip 6: Yer Belirleme
Örnek: Bir tablonun sağında dolap, dolabın sağında pencere var. Pencerenin solunda nedir?
Çözüm: Sıralama: Tablo - Dolap - Pencere. Pencerenin solunda Dolap.
Tip 7: Koşullu Önerme
Örnek: "Ali sınavdan geçerse Bora pizza ısmarlar. Bora pizza ısmarlamadı. Ne sonuç çıkar?"
Çözüm: Bora ısmarlamadı → Ali geçmedi (Modus tollens). Cevap: Ali sınavdan geçmedi.
Tip 8: Dedüksiyon
Örnek: Tüm A'lar B'dir. Hiçbir B C değildir. Hangi sonuç doğru?
A) Tüm A'lar C'dir
B) Hiçbir A C değildir
C) Bazı A'lar C'dir
D) C'ler A'dır
E) A'lar B'den fazladır
Çözüm: Tüm A'lar B → A ⊂ B. Hiçbir B C değil → B ∩ C = ∅. Dolayısıyla A ∩ C = ∅. Cevap B.
Tip 9: Sayı Dizilerinde Çift Kural
Örnek: 1, 4, 9, 16, 25, ?
Çözüm: Kareler dizisi (1², 2², 3², 4², 5², 6²). Cevap 36.
Tip 10: Harf Dizileri (Türk Alfabesi 29 harf)
Örnek: A, C, E, G, I, ?
Çözüm: Atlanan ardışık harfler (A→C atlama 1, C→E atlama 1...). Kelime: A, C, E, G, I, K. Cevap K.
Genel Mantık Tüyoları
- Karışık problemleri tabloya/şemaya çevir.
- "Tüm, hiçbir, bazı" kelimelerine dikkat (sayısal mantıkta önemli).
- "Eğer ... ise" önermelerinde Modus Ponens (A→B, A doğru → B doğru) ve Modus Tollens (A→B, B yanlış → A yanlış) kullan.
- Soruda verilenleri NOT al; "verilen ipuçları" tek tek işaretle.
- 2 dakikadan fazla zaman aldı, atla, geri dön.
SSS
Mantık soruları çok zaman alıyor, ne yaparım?
İlk turda atla. Tüm yeşil (kolay) soruları çözünce mantık sorularına dön. Tek soruda 3 dakika max kalın.
Sözcük analojisi en sık çıkan tip mi?
Sayı dizileri + dedüksiyon en sık. Yıl başına ortalama 2-3 dedüksiyon, 1-2 sayı dizisi.
Doğruluk tablosu / koşullu önerme nasıl çalışılır?
Modus Ponens (A→B, A doğru ise B doğru) ve Modus Tollens (A→B, B yanlış ise A yanlış) iki temel kuralı öğren. Diğer her şey buradan türer.
İlgili İçerikler
📚 Akademik Kariyer İçin İkinci Sınav: YÖKDİL / YDS
ALES tek başına yeterli değil; akademik yolda yabancı dil puanı da istenir. Araştırma görevlisi kadrolarında YDS/YÖKDİL'den en az 50 puan aranır (meslek yüksekokullarında okutman, çevirici ve yabancı dille eğitim yapılan programlar dışındaki kadrolarda dil şartı yoktur). Doktora başvurusunda alt sınır 55'tir (Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 16); ÜAK'ın doçentlik başvurusu için aradığı puan da en az 55'tir. Üniversiteler kendi ilanlarında bu sınırları yükseltebilir.
İlgili rehberler: