AGS EB Konusu: EB+TMES Hub
Tek Cümlede
Sınıf yönetimi modelleri davranış sorunlarına farklı yaklaşır: Kounin önleyici (proaktif), Canter kararlı (assertive), Glasser seçim odaklı, Skinner davranışçı (pekiştirme-ceza).
Sınıf Yönetimi Boyutları
- Fiziksel düzen: Oturma planı, ışık, ısı, materyal
- Zaman yönetimi: Etkili ders süresi
- İlişki yönetimi: Öğrenci-öğretmen + öğrenci-öğrenci
- Davranış yönetimi: Disiplin + kurallar
- Plan-program yönetimi: Etkinlik geçişleri
1. Kounin Modeli (Önleyici Disiplin)
Jacob Kounin — disiplinin tepkisel değil önleyici olması gerektiğini savundu. Anahtar kavramlar:
- Farkındalık (Withitness): Öğretmenin "gözü arkada" — sınıfta olan biteni fark etmesi ("Gözüm sende" hissi)
- Çakışma (Overlapping): Aynı anda birden fazla olayı yönetebilme
- Dalgalanma Etkisi (Ripple Effect): Bir öğrenciye yapılan uyarının diğerlerini de etkilemesi
- Akıcılık (Momentum): Dersin kesintisiz akması
- Geçiş Yönetimi (Smoothness): Etkinlikler arası akıcı geçiş
- Grup Odaklılık: Tüm sınıfı meşgul tutma
- Aşırılık (Overdwelling): Bir konuda gereğinden fazla durma — KAÇINILMALI
2. Canter Modeli (Kararlı/Assertive Disiplin)
Lee + Marlene Canter — öğretmenin kararlı + tutarlı davranması. Öğretmenin hakları + öğrencinin hakları dengesi.
3 Öğretmen Tipi
- Saldırgan (Hostile): Tehdit + aşağılama (yanlış)
- Çekingen (Non-assertive): Pasif, kural koyamayan (yanlış)
- Kararlı (Assertive): Net kural + tutarlı uygulama + saygı (DOĞRU)
Kararlı Disiplin İlkeleri
- Net kurallar baştan belirlenir
- Olumlu davranış pekiştirilir
- Olumsuz davranışa tutarlı yaptırım
- "Ben mesajı" kullanılır
- Aile + idare iş birliği
3. Glasser Modeli (Gerçeklik / Seçim)
(Detay için Glasser Kontrol Kuramı)
- 5 temel ihtiyaç (hayatta kalma, ait olma, güç, özgürlük, eğlence)
- Davranış = seçim → sorumluluk geliştirme
- Ceza yerine "Ne yapıyorsun? Sana yararlı mı? Plan yap"
- WDEP modeli
4. Skinner Davranışçı Model
(Detay için Davranışçı Koşullanma)
- Olumlu pekiştirme (övgü, ödül)
- Olumsuz davranışı görmezden gelme (sönme)
- Davranış değiştirme programları
- Token ekonomisi (jeton-ödül sistemi)
5. Ginott Modeli (İletişim Odaklı)
- Haim Ginott — uyumlu iletişim
- "Sen mesajı" değil "Ben mesajı"
- Davranışı eleştir, kişiliği değil ("Bu davranış yanlış" — "Sen kötüsün" DEĞİL)
- Öğretmenin öz kontrolü
Sınıf Kuralları Oluşturma
- Az sayıda (5-6 kural)
- Olumlu dille ("Konuşurken el kaldır" — "Bağırma" DEĞİL)
- Öğrencilerle birlikte belirle (sahiplenme)
- Görünür yere as
- Tutarlı uygula
- Sonuçları net
İstenmeyen Davranış Yönetimi (Aşamalı)
- Görmezden gelme (dikkat arayan küçük davranış)
- Sözsüz uyarı (göz teması, yakına geçme)
- Sözel uyarı (ismi söyleme)
- Bireysel görüşme (ders dışı)
- Mantıksal sonuç (davranışın doğal sonucu)
- Aile + rehber öğretmen (ısrarcı durumlar)
ASLA: Fiziksel ceza (yasak — Çocuk Koruma Kanunu), aşağılama, toplu ceza, alay.
Tipik AGS Sorusu
Örnek: Bir öğretmen tahtaya yazarken bile sınıfın arkasındaki bir öğrencinin yaramazlığını fark edip "Ali, sen de katıl" diyor. Bu Kounin'in hangi kavramıdır?
Cevap: Farkındalık (Withitness) — öğretmenin "gözü arkada" olması.
Sıkça Sorulan Sorular
Kounin'in withitness'i?
Öğretmenin sınıfta olan biteni fark etme becerisi — "gözüm sende" hissi yaratır, önleyici disiplin sağlar.
Dalgalanma etkisi (ripple effect)?
Bir öğrenciye yapılan uyarının diğer öğrencileri de etkilemesi.
Canter kararlı öğretmen?
Saldırgan değil, çekingen değil — net kural + tutarlı uygulama + saygı.
Fiziksel ceza yasal mı?
Hayır. Çocuk Koruma Kanunu (5395) çerçevesinde fiziksel ceza yasaktır + suç.