STS Hukuk Test 5 — YÖK Denklik Hukuk Pratik

STS Hukuk 5 katmanlı yolculuknun **5. katmanı (SON ADIM)**: Test 1 Karma Temel, Test 2 Ultra İleri, Test 3 Ultra İleri 3. Katman, Test 4 Ultra İleri 4. Katman, **Test 5 Ultra İleri 5. KATMAN**. **STS PREMIUM 5/5 ALAN 5. KATMAN PILLAR**: ile STS Tıp Test 5 + STS Diş Test 5 + STS Eczacılık Test 5 + STS Öğretmenlik Test 5 + **STS Hukuk Test 5 ULTRA İLERİ 5. KATMAN**. **Türkiye yurt dışı denklik premium pazarı 5 katmanlı. hedef: KAPANIŞ - STS Premium 5 Alan Genel Deneme 4 ULTRA İLERİ 5. KATMAN HAVUZ.

**CIVIL LAW Roma Hukuku Temelli + Modern Kodifikasyonlar**: (1) **Codex Justinianus 529-534** Iustinianus I (482-565) Doğu Roma İmparatoru Konstantinopolis + 4 ana kısım: (a) Institutiones (533) Gaius temelli eğitim kitabı + 4 kitap + (b) Digesta/Pandectae (533) klasik hukukçu eserleri 50 kitap + Tribonianus başkanlığında 17 komisyon + 1500+ alıntı + (c) Codex Iustinianus (534) imparatorluk kanunları 12 kitap + (d) Novellae imparator sonradan çıkardıkları + 12. yy yeniden keşif Bologna Üniversitesi 1088 (Avrupa'nın ilk üniversitesi) Irnerius + Accursius + Glossator+Commentator okulları → Avrupa hukukunun temeli → Türk hukuk Roma'dan miras + bona fides+nullum crimen+restitutio in integrum+pacta sunt servanda tüm Roma kavramları Türk hukukunda. (2) **Code Napoleon 1804** Code Civil 21 Mart 1804 + 2281 madde + Napoleon Bonaparte (1769-1821) + Portalis+Tronchet+Bigot de Préameneu+Maleville komisyon + 3 ana kitap (Kişiler+Mallar+Mülkiyet kazanma yolları) + Roma hukuku temelli + Cumhuriyet hukukunun ilk modern kodu + dünya çapında 70+ ülke etki Belçika+Hollanda+İtalya+İspanya+Portekiz+Latin Amerika + Misir Kraliyeti + Iran + Japonya 1898 Meiji modernleşme → Türkiye TMK 1926 743 SK İsviçre ZGB 1912 üzerinden Code Napoleon etkisi. (3) **BGB Alman 1900** Bürgerliches Gesetzbuch + 18 Ağustos 1896 RG + 1 Ocak 1900 yürürlük + Bernhard Windscheid (1817-1892) Leipzig Üniversitesi 1. komisyon başkanlık + 2385 madde + 5 kitap (Genel+Borçlar+Eşya+Aile+Miras) + Pandektenrecht doktrin temeli (Roma hukuku sistematik) + dünyanın en kapsamlı ve sistematik medeni kanunu + Türk TBK 6098 ana kaynak + TCK 5237 Welzel-Roxin okul etkisi + Türk hukuk dogmatigi Alman okulundan büyük ölçüde alındı. (4) **ZGB İsviçre 1907** Schweizerisches Zivilgesetzbuch + 10 Aralık 1907 + 1 Ocak 1912 yürürlük + Eugen Huber (1849-1923) Bern Üniversitesi Profesör + 977 madde + 5 kitap (Kişiler+Aile+Miras+Eşya+Borçlar OR ayrı 1881) + KAMEB akrostişi + halk için sade dil + 80 yıl Türk Medeni Kanun + Türkiye 1926 743 SK Mahmut Esat Bozkurt+Mehmet Cemil Bilsel doğrudan adaptasyon Atatürk modernleşme → 2002 4721 SK reform. **COMMON LAW İngiliz-Amerikan**: (1) **Magna Carta 15 Haziran 1215** Büyük Berat + John Lackland Yurtsuz Yahya kral (1166-1216) + Runnymede River Thames yakını Surrey + Stephen Langton Canterbury Başpiskopos arabuluculuk + 25 baron isyancı + 63 madde + 5 sadece hayatta (Madde 1 kilise özgürlüğü + Madde 9 Londra şehir serbestliği + Madde 13 İngiltere şehir hakları + **Madde 39 due process** "Hiçbir özgür adam tutuklanmaz, hapsedilmez, malları alınmaz, sürgün edilmez veya başka şekilde mahrum bırakılmaz, aleyhine eylem yapılmaz, ne de adamlarımız gönderilir, ne de toprağına gönderilir, eşit kişilerin yasal yargılamasıyla veya ülke hukukuyla olmadıkça" + **Madde 40 adalet satılmaz/geciktirilemez** "Kimseye adaleti satmayacak, kimseyi adaletten yoksun bırakmayacak veya adaleti geciktirmeyeceğiz") + 1297 İngiltere Hukuku statü olarak + ABD Bill of Rights 1791 ilham (özellikle 5+6+7+14 değişiklikler) + AİHS 1950 ilham. (2) **Common Law gelişimi**: 1066 Norman Fethi Wilhelm I + Henry II 1154-1189 royal courts birleştirme + writ system + jüri sistemi + 12-13. yy "common law" terimi + Equity Court 14. yy + 1873-1875 Judicature Acts birleşme. (3) **Akademik Okullar Common Law**: **Christopher Columbus Langdell 1826-1906** Harvard Hukuk Fakültesi Dekan (1870-1895) + ZAMANIN EN ETKİLİ HUKUK EĞİTİMCİSİ + case method ve Socratic method icat (1870) + casebook yöntemi (gerçek mahkeme kararları üzerinden tartışma) + "A Selection of Cases on the Law of Contracts" 1871 ilk casebook + hukuk = bilim modeli + İngiltere ve Commonwealth + ABD hukuk fakülteleri yaygın. **Civil Law Tarihçi Okul**: **Friedrich Carl von Savigny 1779-1861** Berlin Üniversitesi + Tarihçi Okul Historische Schule + "System des heutigen Römischen Rechts" 1840-1849 8 cilt + halk ruhu Volksgeist hukuk halkın ürünüdür savunma + Pandektenrecht sistematikleştirme + Türk akademik geleneği etkileşimde. **Pandektenrecht**: **Bernhard Windscheid 1817-1892** Leipzig Üniversitesi + "Lehrbuch des Pandektenrechts" 1862 3 cilt + Roma hukuku sistematik + BGB 1900 hazırlanmasında baş danışman + Pandectae+sistem+dogmatik = modern Alman hukuku.

**Türk Hukuk Modernleşmesi 100+ yıl**: Atatürk modernleşme + Cumhuriyet kurulması 1923 + Mahmut Esat Bozkurt (1892-1943 + Tire İzmir + Lozan görüşmeleri Türk delegesi + İzmir Hukuk Mektebi öğretmenliği) Adalet Bakanı (1922-1930) + Mehmet Cemil Bilsel (1879-1949 + Bursa + İstanbul Üniversitesi Profesör) Adliye Müsteşarı → 1926 İsviçre kodları topluca devşirme (medeni+borçlar+ceza+ceza usulü+ticaret+icra-iflas), 80 yıl sonra **2002-2011 reform** modernizasyon. **2002-2011 KAPSAMLI REFORM**: (1) **TMK 4721 Yeni Türk Medeni Kanunu** 22 Kasım 2001 + 1 Ocak 2002 + 1030 madde + İsviçre ZGB 1907 modernize + 743 SK 1926 yerine 76 yıl sonra + 5 kısım KAMEB (Kişiler+Aile+Miras+Eşya+Borçlar TBK ayrı). (2) **TBK 6098 Yeni Türk Borçlar Kanunu** 11 Ocak 2011 + 1 Temmuz 2012 + 649 madde + Alman BGB §242 paralel + 818 SK 1926 yerine + 4 kısım (Genel+Borç İlişkisinden+Çeşitli Sebepler+Bireysellik). (3) **TTK 6102 Yeni Türk Ticaret Kanunu** 13 Ocak 2011 + 1 Temmuz 2012 + 1535 madde + Alman HGB 1897 temelli + 6762 SK 1956 yerine + 6 kitap (Ticaret İşletmesi+Ticaret Şirketleri+Kıymetli Evrak+Taşıma+Deniz+Sigorta). (4) **TCK 5237 Yeni Türk Ceza Kanunu** 26 Eylül 2004 + 1 Haziran 2005 + 345 madde + 765 SK 1926 (Zanardelli 1889 İtalyan) yerine + Alman StGB 1871 + Welzel finalist + Roxin amaçsal-rasyonel etkisi + Suç Teorisi 3 basamak THK. (5) **HMK 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu** 12 Ocak 2011 + 1 Ekim 2011 + 451 madde + İsviçre 2008 ZPO + Alman ZPO 1877 + 1086 HUMK 1927 yerine + Dava Türleri 3 ana ETI (Eda+Tespit+İnşai) + Tahkim Madde 407-444. (6) **CMK 5271 Ceza Muhakemeleri Kanunu** 4 Aralık 2004 + 1 Haziran 2005 + 333 madde + Alman StPO 1877 etki + 1412 CMUK 1929 yerine + AİHS Madde 5+6 + Soruşturma SAVCI+Kovuşturma HAKİM + Tutuklama Madde 100-108 4 sebep + Adli Kontrol 11 alternatif. (7) Diğer kapsamlı kanunlar: **İcra-İflas Kanunu** 2004 SK 1932 reform + **Vergi Kanunları** VUK 213 1961 + GVK 193 1960 + KVK 5520 2006 + KDV 3065 1984 + **İdari Yargılama Usulü** İYUK 2577 1982 + Danıştay 1868 + Yargıtay 1868 + Sayıştay 1862. **Önemi**: 100+ yıl modernleşme + Cumhuriyet hukuku reform + AB uyum + Maastricht 1992 + Türkiye AB aday 1999 → tam üyelik müzakereleri 2005 + Yurt dışı hukuk mezunu STS Hukuk hazırlanırken bu 6 ana kodu detaylı bilmek zorunda (TMK+TBK+TTK+TCK+HMK+CMK) + Avukatlık 1136 SK 1969 + TBB 6643 SK 1956 + HMGS 7188 SK 2019. **AKADEMIK KAYNAK**: Tahir Taner Tanör. Cumhuriyet Türkiye'sinin Hukuk Devrimi Yapma Süreci + Atatürk'ün Hukuk Devrimi Bilimsel Araştırma Vakfı + Hıfzı Veldet Velidedeoğlu. Türk Medeni Hukuku 1955 + Ergün Özbudun. Türk Anayasa Hukuku 22 + Kemal Gözler. Türk Anayasa Hukuku 22 + Erol Cansel. Türk Hukuk Tarihi + 1926 743 SK Türk Medeni Kanunu (eski) + 2002 4721 SK TMK (yeni) + Mahmut Esat Bozkurt biyografi 1943 + Mehmet Cemil Bilsel biyografi 1949.

**Türk Nobel üçlüsü 2006-2024 = 18 yıl arasında 3 Nobel**: (1) **Orhan Pamuk Nobel Edebiyat 10 Aralık 2006** Stockholm törenli + İsveç Akademisi sebep "İstanbul'un melankolik ruhunun izini sürerek kültürlerin çatışması ve iç içe geçişinde yeni semboller bulması" + İstanbul 7 Haziran 1952 + Robert Koleji (Boğaziçi Üniversitesi öncesi prep + Amerikan eğitim) + İTÜ Mimarlık + Boğaziçi Gazetecilik (mezuniyet yapmadı) + 12 ROMAN: Cevdet Bey ve Oğulları 1982 ilk + Sessiz Ev 1983 + Beyaz Kale 1985 + Kara Kitap 1990 + Yeni Hayat 1994 + Benim Adım Kırmızı 1998 (Uluslararası Dublin Edebiyat Ödülü 2003 + IMPAC 100K Euro) + Kar 2002 + İstanbul: Hatıralar ve Şehir 2003 + Masumiyet Müzesi 2008 (Beyoğlu Çukurcuma muze 2012 açıldı) + Kafamda Bir Tuhaflık 2014 + Kırmızı Saçlı Kadın 2016 + Veba Geceleri 2021 + 60+ dil çeviri + 12M+ kopya küresel + Türkiye ilk ve tek Nobel Edebiyat laureate. (2) **Aziz Sancar Nobel Kimya 10 Aralık 2015** Stockholm + İsveç Akademisi sebep "Hücrelerin DNA tamir mekanizmalarını haritalama" + Mardin Savur 8 Eylül 1946 + İstanbul Tıp Fakültesi 1963-1969 birincilikle + UT Dallas (Texas) PhD 1977 Claud Rupert mentorluğunda DNA fotoliyaz + Yale 1977-1982 postdoc + UNC Chapel Hill 1982-bugün Sarah Graham Kenan Distinguished Professor + DNA Tamir 3 ana yol: BER (Tomas Lindahl) + NER (Aziz Sancar 5 adım UV+cisplatin) + MMR (Paul Modrich) + Xeroderma Pigmentosum (NER eksikliği UV 1000x + cilt kanseri 10000x risk + Türk akraba evliliği %25 yüksek prevalans) + Sirkadyen Saat Cryptochrome 1998 Nature + Chrono-chemotherapy 2013 PNAS + 8 Ekim 2015 ilan + 15 Mart 2016 Anıtkabir madalya bağışı (Türkiye 2. Nobel laureate Pamuk sonrası) + Aziz Sancar Vakfı 2016 + Anadolu STEM destek + TÜBA Onursal Üye + Hacettepe Onursal Doktora + TÜBİTAK Aziz Sancar Buluş Ödülü 2017+. (3) **Daron Acemoglu Nobel Ekonomi 14 Ekim 2024 ilan + 10 Aralık 2024 Stockholm** + 11 milyon SEK ödül + İsveç Akademisi sebep "Kurumların refah üzerindeki rolü" + Simon Johnson + James Robinson ortak Nobel + Türk-Ermeni asıllı + 3 Eylül 1967 İstanbul (Türkiye) + Galatasaray Lisesi 1986 + York Üniversitesi BA 1989 + LSE PhD 1992 ekonomi + MIT 1993-bugün Killian Class of 1944 Institute Professor (MIT en üst akademik unvan + sadece 12+ MIT profesörü taşıyor) + 1300+ akademik makale + 5 KİTAP: Economic Origins of Dictatorship and Democracy 2006 (Robinson) + Why Nations Fail 2012 (Robinson) inclusive vs extractive kurumlar + The Narrow Corridor 2019 (Robinson) Leviathan ile özgürlük dengesi + Power and Progress 2023 (Johnson) teknoloji-emek + Introduction to Modern Economic Growth 2009 + John Bates Clark Madalya 2005 (40 yaş altı ekonomist) + Türkiye 3. Nobel laureate + 18 yıl arasında 3 Nobel (Pamuk 2006 → Sancar 2015 = 9 yıl + Sancar 2015 → Acemoglu 2024 = 9 yıl) = Cumhuriyet eğitim reformu meyveleri 100+ yıl. **Brain Circulation Saxenian 2006**: AnnaLee Saxenian 1954- UC Berkeley İletişim+Enformasyon Profesörü + 2006 Harvard UP "The New Argonauts: Regional Advantage in a Global Economy" + 3 PARADİGM evrim: (a) **Brain Drain** (kayıp 1960-1980'ler) gelişmekte olan ülkelerden yetenek kalıcı göçü vatan haini stigma + sömürge sonrası soygun çerçevesinde + (b) **Brain Gain** (fiziksel dönüş 1980-2000'ler) Tayvan + Güney Kore + Hindistan diaspora teknoloji+sermaye transferi vatan dönüş (Hsinchu Bilim Parkı 1980 Tayvan örnek) + (c) **Brain Circulation** (modern 2000) diaspora FİZİKSEL KALIŞ + uluslararası ağ kanalları katki (bilgi+sermaye+ilişki+teknoloji transferi + iki vatanlı kimlik + transnasyonel girişimcilik) + Silicon Valley Çin+Hindistan diaspora 1980-2024 örnek (Saxenian 1500+ teknoloji girişimcisi mülakat). **Aziz Sancar UNC modeli paralel**: 40 yıl ABD'de akademik kariyer + Türkiye Vakıf 2016 + Anıtkabir madalya bağışı 2016 + TÜBA Onursal + Türk akademik politika derin etki = brain drain karşı brain circulation onurlu seçim. **Cumhuriyet eğitim reformu meyveleri 100+ yıl**: (a) **Tevhid-i Tedrisat Kanunu 3 Mart 1924** 430 sayılı + Vasıf Çınar Maarif Vekili + Atatürk eğitim birleştirme + (b) **Harf İnkılabı 1 Kasım 1928** 1353 sayılı + Latin alfabesi + Atatürk Başöğretmen 24 Kasım + (c) **Köy Enstitüleri 17 Nisan 1940** 3803 sayılı + Hasan Ali Yücel + İsmail Hakkı Tonguç + 21 enstitü + 17.000 mezun + (d) **1933 İstanbul Üniversite Reformu** 2252 sayılı + Albert Malche raporu + 30+ Yahudi profesör Almanya kaçış + Hasan Ali Yücel 1938-1946 derinleştirme + (e) **YÖK 1981** 2547 sayılı + 209 üniversite 2024 + 8M öğrenci + 700K mezun/yıl. = 100+ yıl sonra **3 Nobel** kazandı (Pamuk 2006 + Sancar 2015 + Acemoglu 2024) ulusal gurur + brain circulation modeli + Türk akademik politika ilham + Anadolu STEM destek + 209 üniversite ekosistem.