SPK UY Test 3 ULTRA İLERİ — Sermaye Piyasası Pratik

**SPK UY Test 3 ULTRA İLERİ** premium KPSS A 7/7 şemsiye 3. katman 2/7 ilerleme — (Test 1 TEMEL) + (Test 2 İLERİ) sonrası en üst düzey. **Hedef kitle**: (1) KPSS A grubu SPK UY adayı (final hazırlık + premium koçluk 6K/10K/14K Bronz/Gümüş/Altın). (2) Akademisyen lisansüstü hazırlık (SPK uzmanı doktora + makale + Sermaye Piyasası Kanunu mevzuatı). (3) IOSCO yurt dışı görev + Borsa İstanbul + KGK + bağımsız denetim kariyer hazırlık. (4) Türkiye Crypto Düzenleme 2024 + EU MiCA uyum bilgisi (7464 SK 2 Temmuz 2024). **Konular**: 6362 SK 2012 detay + AB MAR 596/2014 + MiFID II 2014/65/EU + BİST 2013 birleşim + KGK 660 KHK 2011 + TMS/TFRS + BDS IAASB + IOSCO 1983 + MMoU 2002 + OECD CG 2023 + 4 ilke ŞeHaSoA + PYS + 3 YF (BYF/GYO/GSYO) + BES 4632 SK + OKS 2017 + SEDDK 2019 + 6493 Ödeme + Sigorta Tahkim 2007 + Crypto 7464 SK 2024 + MiCA 2023/1114 + Insider Madde 106 (2-5 yıl) + Manipulation Madde 107 (3-7 yıl) + YTM Madde 86 (100K → 150K TL). **Başarı hedef**: 7/10 KPSS A yeterli + 9/10 üst sıra SPK uzman kariyeri.

**6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (Resmi Gazete 30 Aralık 2012)** Türkiye sermaye piyasası temel kanunu + **2499 SK 1981 tamamen yenilendi** + AB MiFID I/II + MAR uyum + modern sermaye piyasası mevzuatı. **YAPI**: 144 madde + 8 ana bölüm. **8 kritik madde ezber**: (1) **Madde 1 amaç**: güven açık ve etkin işleyiş + tasarruf sahiplerinin haklarını koruma. (2) **Madde 3 tanımlar**: aracı kurum + halka açık ortaklık + yatırımcı + piyasa + ihraç. (3) **Madde 32 sermaye piyasası araçları**: menkul kıymetler (hisse + tahvil + bono) + türev araçlar (vadeli + opsiyon + swap) + yatırım fonları katılma payı + diğer SPK belirler. (4) **Madde 55-57 PYS** Portföy Yönetim Şirketleri lisans + faaliyet. (5) **Madde 86 YTM (Yatırımcı Tazmin Merkezi)**: aracı kurum iflas + yatırımcı koruma + **kişi başı 100K TL → 150K TL 2024 revize** + 100M TL fon. (6) **Madde 106 Bilgi Suistimali (Insider Trading)**: içerden bilgi + işlem **2-5 yıl hapis + 5K-10K gün adli para + SPK idari 10K-100M TL** + 3 kategori (primer + sekonder + açıklanmadan). (7) **Madde 107 Piyasa Dolandırıcılığı (Manipulation)**: gerçek olmayan emir + işlem + yanıltıcı izlenim + fiyat manipülasyon **3-7 yıl hapis + adli para + idari** + 3 alt tip (information-based + action-based wash/churning/spoofing/layering + price-based). (8) **Madde 113-117 İhraç + Halka Arz**: izahname + SPK izni + Borsa kotasyon + KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu). (9) **Madde 138 Tahkim**: SPK Tahkim Kurulu bağlayıcı karar. **AB uyum**: MAR 596/2014 + MiFID II 2014/65/EU paralel + 2014 SPK Tebliği II-17.1 Kurumsal Yönetim + III-37.1 Yatırım Hizmetleri + V-30.1 Yatırım Fonları.

**Borsa İstanbul (BİST) 3 Nisan 2013** + 6362 SK Madde 138-141 + 3 ayrı borsayı tek çatı altında birleştirdi. **3 birleşim kuruluş**: (1) **İMKB (İstanbul Menkul Kıymetler Borsası)** — 26 Aralık 1985 + 3 Ocak 1986 işlem başlangıcı + hisse senedi + tahvil/bono. (2) **VOB (Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası)** — 4 Şubat 2005 İzmir kuruluş + türev araç + 2012\'de İstanbul\'a taşınma. (3) **Altın Borsası (İstanbul Altın Borsası)** — 25 Mayıs 1995 + kıymetli madenler + 2013 BİST\'e devir. **3 ana piyasa**: (a) **Pay Piyasası** (hisse senedi: Ana Pazar + Yıldız Pazar + Yakın İzleme + GİP Gelişen İşletmeler Pazarı). (b) **VİOP (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası)** — endeks + döviz + emtia + tek hisse türev. (c) **Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası** — altın + gümüş + platin + paladyum. **BİST endeksleri 10+**: **BİST 30** (en likit 30 hisse Mart-Eylül revize) + **BİST 50BİST 100** (ana endeks en likit 100 hisse) + **BİST Tüm** (kotasyon tüm hisse 500) + sektör (BIST Banka + Sanayi + Holding + Mali + Teknoloji) + **BIST Kurumsal Yönetim Endeksi 2007** (SPK Tebliği II-17.1 uyumlu şirketler) + **BIST Sürdürülebilirlik Endeksi 2014** (ESG kriterleri + 2024 Sürdürülebilirlik 25 + Katılım 14 + Temettü 25). **2024 büyüklük**: 450+ kotasyonda şirket + günlük ortalama işlem hacmi 200+ milyar TL + 6 milyon+ bireysel yatırımcı (2020 pandemi patlaması 1M → 6M) + uluslararası endeks dahil (FTSE Emerging Markets + MSCI Emerging Markets + Russell + BlackRock iShares). **Ortaklık yapısı**: %80.6 Türkiye Varlık Fonu (TVF) + %10 EBRD (2015 $200M ortaklık) + diğer.

**IOSCO (International Organization of Securities Commissions)** — **1983 Madrid kuruluş** (önceki Inter-American Conference of Securities Commissions 1974) + dünya sermaye piyasası düzenleyicilerinin uluslararası organizasyonu + Madrid (İspanya) merkezli + **230+ üye 2024** + 130+ ülke düzenleyici otorite (ulusal SPK + benzer kurumlar) + dünya sermaye piyasalarının %95'ini temsil eder. **Türkiye SPK 1988'den beri üye** + ERC (European Regional Committee) + GEMC (Growth and Emerging Markets Committee). **IOSCO 6 ana hedef (Objectives and Principles of Securities Regulation 1998 + 2017 revize)**: (a) **Yatırımcı koruması** (asgari sermaye + risk açıklama + yatırımcı tazmin). (b) **Adil etkin ve şeffaf piyasalar** (eşit muamele + price discovery + transparency). (c) **Sistemik risk azaltma** (post-2008 GFC + makro-ihtiyati + CCP central counterparty). (d) **Uluslararası işbirliği** (MMoU 2002 + EMMoU 2017 enhanced). (e) **Standartlar belirleme** (Principles + reports + best practices). (f) **Kapasite geliştirme** (training + technical assistance gelişmekte olan ülkeler). **MMoU (Multilateral Memorandum of Understanding) Mayıs 2002** — uluslararası şüpheli işlem + insider trading + manipulation soruşturmasında bilgi paylaşımı + ulusal sermaye piyasası otoriteleri işbirliği + **130+ imzacı (Türkiye SPK dahil)** + 2017 EMMoU (Enhanced MMoU) — daha geniş yetki + crypto + cyber + sürdürülebilirlik. **IOSCO 8 ana komite**: Policy Committee + Growth and Emerging Markets Committee (Türkiye dahil) + Affiliate Members + 4 bölgesel (Avrupa + Inter-American + Asia-Pacific + Africa-Middle East) + Board. **2024 IOSCO öncelikler**: crypto Kasım 2023 Policy 18 öneri + sürdürülebilirlik Mart 2024 + cyber resilience Aralık 2023 + market resilience post-2020. AB MiCA + Türkiye 7464 SK 2024 + ABD SEC/CFTC + Singapur MAS Sandbox + HK SFC paralel.

**OECD G20 Kurumsal Yönetim İlkeleri (Principles of Corporate Governance) — 4 revizyon kronoloji**: 1999 ilk yayın + 2004 revize + 2015 G20/OECD birleşim (G20-OECD Principles) + **2023 4. revizyon (12 Eylül 2023 OECD Council kabul)**. **2023 5 yenilik**: (a) **Sürdürülebilirlik + ESG entegrasyon** + iklim risk açıklama + IFRS S1/S2 paralel. (b) **Stakeholder governance** (sadece shareholder değil + paydaş + topluluk + çevre). (c) **Dijital transformasyon + cyber resilience**. (d) **Diversity + inclusion + cinsiyet eşitliği board** + minimum %30 kadın YK (OECD ortalama). (e) **Sürdürülebilir CEO compensation + uzun vadeli teşvikler** (long-term incentive plan + clawback). **4 ana ilke ŞeHaSoA (Türkçe akrostiş)**: (1) **Şeffaflık (Transparency)** — periyodik finansal raporlama + KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) + IFRS uyumlu + ESG raporlama. (2) **Hesap Verebilirlik (Accountability)** — yönetim kurulu performans + denetim + Genel Kurul. (3) **Sorumluluk (Responsibility)** — paydaş + topluluk + çevre + sosyal sorumluluk. (4) **Adillik (Fairness)** — pay sahipleri eşit muamele + azınlık koruma + ilişkili taraf işlemleri şeffaflığı. **Türkiye uyum SPK Tebliği II-17.1 Kurumsal Yönetim Tebliği (3 Ocak 2014 + 2017 revize)**: halka açık şirketler kurumsal yönetim uygulama esasları + 4 ilke + **3 grup**: Grup 1 zorunlu (BIST 30 şirketler) + Grup 2 uygula-veya-açıkla (diğer halka açık) + Grup 3 öneri (KAP + Yıldız Pazar). **Yönetim Kurulu**: **Bağımsız Üye min %33** + 5 zorunlu komite (Kurumsal Yönetim Komitesi + Aday Belirleme Komitesi + Denetim Komitesi bağımsız çoğunluk + Erken Risk Saptama Komitesi + Ücret Komitesi büyük şirket). **BIST Kurumsal Yönetim Endeksi 2007** — SPK Tebliği II-17.1 uyumlu + 2024 50+ şirket + SAHA Kurumsal Yönetim Derecelendirme A.Ş. (SPK lisanslı 7 derecelendirme şirketi) + 1-10 puan (10 mükemmel) + sektör karşılaştırma. **2024 Türkiye eğilim**: ESG raporlama zorunlu (CSRD/SFDR uyum) + Karbon Borsası 2024 + Kadın YK üyeliği %18 (OECD ortalama %30) + TKYD (Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği) 2003 + TÜSİAD + Family Business Governance + Aile Şirketleri.

**Türkiye Crypto Piyasa Düzenleme + 7464 sayılı Kanun + AB MiCA detay**: (1) **7464 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — 2 Temmuz 2024 + Resmi Gazete + AB MiCA uyum**: Türkiye'de kripto varlık piyasası ilk kapsamlı düzenleme + 6362 SK'ya kripto bölümü ekleme. **Ana yenilikler**: (a) **Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı (KVHS) — Crypto-Asset Service Provider CASP** lisanslama (SPK izni + asgari sermaye 150M TL + sermaye yeterliliği + risk yönetimi + kurumsal yönetim). (b) **Müşteri tanıma KYC** (5549 SK + MASAK) + soğuk cüzdan + sıcak cüzdan ayrımı + müşteri varlıkları korunma. (c) **Üst yönetici şartları** + adli sicil + mesleki yeterlilik. (d) **MASAK bildirim** 100K+ TL işlem. (e) **SPK denetim + idari ceza** 100K-100M TL + faaliyet izni iptal. **2024 Türkiye 50+ CEX**: BtcTurk + Paribu + Bitexen + ICRYPEX + Bitlo + Binance TR + Bitci + CoinTR + KuCoin Türkiye. (2) **AB MiCA (Markets in Crypto-Assets Regulation 2023/1114)** — **9 Haziran 2023 AB Parlamentosu kabul30 Haziran 2024 ART/EMT (Asset-Referenced Token + Electronic Money Token) yürürlük30 Aralık 2024 CASP tam yürürlük**: AB ilk kapsamlı kripto düzenleme + 3 ana kategori (ART stablecoin asset-backed + EMT stablecoin currency-backed + Diğer crypto + utility token). **CASP lisanslama**: tek lisans + **AB pasaport (27 ülke)15 hizmet** (custody + exchange + advisory + portfolio yönetim + transfer + placing + reception/transmission). (3) **IOSCO Crypto Policy Recommendations** Kasım 2023 + 18 öneri (governance + risk + conflicts of interest + custody + market manipulation + cross-border + fraud + cybersecurity + retail vs profesyonel + sürdürülebilirlik enerji blockchain + DeFi + NFT). (4) **Türkiye Crypto Kronoloji**: 16 Nisan 2021 TCMB Yönetmeliği ödeme aracı YASAK + 1 Mayıs 2021 yürürlük + 1 Mayıs 2021 cryptocurrency hizmet sağlayıcı 5549 SK yükümlü + **28 Nisan 2021 Thodex skandalı** (~$2B kayıp + 391K kullanıcı + Faruk Fatih Özer Arnavutluk → 2023 iade → **2024 11.196 yıl hapis**) + 2 Temmuz 2024 7464 SK + Kasım 2024 SPK Tebliğleri taslak + 2025-2026 tam uygulama. (5) **DeFi + NFT + DAO + CBDC ayrımı**: DeFi (Decentralized Finance) MiCA kısmi kapsam + Türkiye belirsiz + FATF travel rule + IOSCO + NFT (Non-Fungible Token) MiCA kapsam dışı (utility token sayılır) + DAO (Decentralized Autonomous Organization) yasal şahsiyet sorunu + **CBDC (Central Bank Digital Currency) Türkiye Dijital Lira TCMB 2021-2028** farklı (devlet merkezi + TL'ye 1:1 + crypto private + decentralized + volatile).

**Insider Trading + Manipulation + SPK idari ceza + YTM 6362 SK detay**: (1) **Bilgi Suistimali / Insider Trading — 6362 SK Madde 106**: içeriden bilgi sahibi olanlar bu bilgiyi kullanarak işlem yaparsa **2-5 yıl hapis cezası + 5K günden 10K güne kadar adli para cezası** + SPK idari ceza 10K-100M TL + ihraçtan men + Borsa kotasyon iptali + yarar amaçlı malvarlığı müsadere. **İçeriden bilgi tanımı**: kamuya açıklanmamış + sermaye piyasası aracı fiyatını etkileyebilecek bilgi. **3 kategori içeriden bilgi sahibi**: (a) **Primer içeriden** (yönetici + denetçi + müdür + büyük pay sahibi). (b) **Sekonder içeriden** (primer'den bilgi alan). (c) **Açıklanmadan önce alan** (avukat + danışman + bağımsız denetçi). (2) **Piyasa Dolandırıcılığı / Manipulation — 6362 SK Madde 107**: gerçek olmayan emir + işlem + yanıltıcı izlenim + fiyat manipülasyonu + dezenformasyon + pump-and-dump şemaları **3-7 yıl hapis + 5K-10K gün adli para cezası** + SPK idari ceza. **Manipulation 3 alt tip**: (a) **Information-based** (sahte haber + asılsız bilgi + sosyal medya pump). (b) **Action-based** (wash trading + churning + spoofing + layering algoritmik). (c) **Price-based** (cornering + squeezing). (3) **SPK idari ceza skala (6362 SK Madde 103 + 112)**: 10K-100M TL (2024 revize — önceki 30K-50K TL düşük) + yarar oranı %25-200 + tekrar suç 2 katı + tüzel kişi 5 katı + denetim ekibi soruşturma + Para Piyasa Dolandırıcılığı Kurulu kararı + idari yargı denetim Danıştay 13. Daire. (4) **YTM (Yatırımcı Tazmin Merkezi) — 6362 SK Madde 86**: aracı kurum iflas + yetkisinin kaldırılması durumunda + müşterilere ait nakit + menkul kıymet kaybı + **kişi başı 100K TL üst sınır (2014'ten 100K + 2024 revize 150K TL)** + 100M TL toplam YTM fonu + aracı kurumlar katkı pay + SPK denetim. **Önceki**: 1986 İşlemcilerin Korunması Fonu + 2012 6362 SK ile YTM olarak yeniden yapılanma. **AB ICSD (Investor Compensation Schemes Directive 97/9/EC) + revize 2019€20K minimum AB sınır** + Türkiye 150K TL ~ €4-5K (kur bağlı + AB altı + 2025+ artış planlı). (5) **2024 Türkiye SPK uygulama**: yıllık 50K+ inceleme + ~500 idari ceza + ~50 cezai dava (Insider/Manipulation) + 2008-2024 dönem ~20 büyük dava (en yüksek 50M TL idari + 7 yıl hapis + **Thodex 2024 Faruk Fatih Özer 11.196 yıl ~$2B**) + AB MAR/MiFID II uyum derinleştirme + Yatırımcı Eğitim Merkezi (YEM) SPK 2010.