LGS Fen Bilimleri — Test 2 (DNA + pH + Elektrik + Dalga Derinleştirme)

**Test 1 odak:** Mevsim, genetik temel, basınç, kuvvet, elektrik temel (Ohm yasası), asit-baz temel, element-bileşik ayrımı, ekosistem üreticilik, yoğunluk. **Test 2 (bu) odak:** **DNA bazları** (Watson-Crick A=T, G=C) + **Mendel kalıtım** (Bb×Bb → 3:1 fenotip) + **pH skalası detay** (asit/baz/nötr seviyeleri) + **Seri vs paralel devre** (formül ayrımı) + **Ses vs ışık dalgaları** (mekanik vs elektromanyetik) + **Periyodik tablo grup özellikleri** (1A alkali metal) + **Besin zinciri hiyerarşisi** + **Mitoz vs mayoz** + **Fotosentez denklemi**. Test 1 TEMEL kavramlar, Test 2 DERİN ilişkiler. Her ikisini çözmek LGS Fen müfredatının %90+ konusunu kapsar.

**Mendel 3 temel ilke:** (1) **Ayrılma yasası** — her organizma her özellik için 2 alel taşır; gametlerde bunlar bağımsız ayrılır. (2) **Bağımsız çaprazlama** — farklı özelliklerin alelleri bağımsız taşınır. (3) **Baskın-çekinik** — baskın alel tek kopya yeter (BB ve Bb aynı görünüm). **Çaprazlama pratik sonuçları:** (a) **Bb × Bb → 3:1 fenotip oranı** (baskın:çekinik). (b) **BB × bb → tamamı Bb** (1:0). (c) **Bb × bb → 1:1 oranı**. **Genotip vs Fenotip ayrımı:** Genotip = harfler (BB, Bb, bb). Fenotip = görünüm (kahverengi, sarı). Bb genotipi BB ile aynı fenotipi gösterir (baskın). **Punnett karesi** = çaprazlama tahmin aracı.

**pH skalası 0-14 arası:** 0-6.9 = asidik, 7 = nötr, 7.1-14 = bazik. **Yaygın asidik (pH < 7):** Mide asidi (1.5), limon suyu (2.5), sirke (3), gazlı içecek (3-4), kahve (5), yağmur suyu asitsiz (5.6), süt (6.5). **Nötr (pH = 7):** Saf su, kan (7.4 — çok hafif bazik nötr civarı). **Bazik (pH > 7):** Yumurta beyazı (8), deniz suyu (8.5), sabun (9-10), amonyak (11), çamaşır sodası (12-13), tuz ruhu/sodyum hidroksit (14). **LGS hatırlama:** "**Daha küçük sayı, daha asidik**" — pH 1 en güçlü asit. **pH ölçümü:** pH metresi veya turnusol kâğıdı (asit kırmızı, baz mavi).

**SERI bağlı:** $R_\text{toplam} = R_1 + R_2 + R_3 + ...$ (basit toplama). Tek yol akım, direnç ARTAR. Bir lamba söndüğünde **diğerleri de söner**. Eski Noel ışıkları seri bağlıydı. **PARALEL bağlı:** $\frac{1}{R_\text{toplam}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + \frac{1}{R_3} + ...$ (terslerin toplamı, sonra tersini al). Birden çok yol, direnç AZALIR. Bir lamba söndüğünde **diğerleri yanar**. Ev elektriği paralel. **Hız ipuçları:** Seri = direnç YÜKSEK, paralel = direnç DÜŞÜK. Örnek: 4Ω+6Ω+10Ω **seri** → 20Ω (basit toplam). **Paralel** → 1/(1/4+1/6+1/10) = 1/(15/60+10/60+6/60) = 60/31 ≈ 1.94Ω.

**Ses dalgası (mekanik):** (1) Ortam **GEREKLİ** (madde titreşir). (2) Vakumda **YAYILMAZ** (uzayda sessizlik!). (3) Hız: çelik ~5000 m/s > su ~1500 m/s > hava ~340 m/s. (4) **Boyuna dalga** (tanecikler titreşim yönünde). (5) Tipik frekans: 20-20.000 Hz (insan kulağı). **Işık dalgası (elektromanyetik):** (1) Ortam **GEREKSİZ** (vakumda da yayılır). (2) **Güneş ışığı uzaydan Dünya'ya gelir** — vakumda yayılır. (3) Hız: c ≈ 300.000 km/s (vakumda sabit). (4) **Enine dalga** (titreşim yayılma yönüne dik). (5) Görünür ışık spektrumu: kırmızı (700 nm) → mor (400 nm). **Ortak özellikler:** Yansıma, kırılma yapabilirler. **LGS tuzak:** Filmlerin uzayda patlama sesleri **yanlıştır** — uzayda ses yok.

**Son 7 gün:** (1) **DNA + Mendel** ezberle (4 baz A-T-G-C, Bb×Bb=3:1 fenotip oranı). (2) **pH skalası** + günlük örnekler (limon, sirke, sabun, amonyak). (3) **Seri vs paralel devre formülleri** + pratik 3 örnek. (4) **Ses vs ışık** karşılaştırma tablosu. (5) **Periyodik tablo A grupları** (grup no = değerlik elektronu). (6) **Mitoz vs mayoz** karşılaştırma. (7) **Fotosentez + solunum** denklemleri (birbirinin tersi). (8) **Günde 1 LGS Fen testi** (10 soru, 4 şık, zamanlı 12-15 dk). Yanlış cevapları **ünite bazında ayır** (genetik mi elektrik mi dalga mı). En zayıf üniteyi son 3 günde hedefle. **Sınav günü:** LGS Fen Bilimleri **20 soru / 40 dakika** (2 dk/soru) — Test 2 zorluk yarısı.

**LGS standartları:** (1) **4 ŞIK formatı** — A, B, C, D (LGS'ye özgü; diğer sınavlarda 5 şık var). 4 şık olduğu için **rastgele şans %25** (5 şıkta %20). (2) **Yanlış cezası YOK** — sadece doğru cevaplar puana çevrilir. Bu **KPSS + YDS + YÖKDİL** ile aynı (DGS/ALES/YKS'den FARKLI). (3) **Stratejik sonuç:** Boş bırakma — her soruya **tahmin** yap. %25 rastgele şans bile **2-3 ek puan** kazandırır (20 sorulu fen kategorisinde). (4) Emin değilsen **işaretle + sona bırak**, ama mutlaka cevapla. **LGS Fen tempo:** 20 soru / 40 dk = 2 dk/soru (hız kontrolü). Genel LGS: 90 soru / 155 dk. Fen sorularını **ilk 30 dakikada** bitirmeye çalış, sonra zor sorulara dön.