KPSS Vatandaşlık — Test 3 (ULTRA İLERİ)

**KPSS Vatandaşlık Test 3 ULTRA İLERİ DÜZEY** (KPSS A grubu + ÖABT + Akademisyen aday). KPSS Vatandaşlık pillar **3 katmanlı pillar derinleştirme sistemi**: (1) **Test 1 TEMEL** (Wave 4 — Iter 39) — 1982 Anayasası + devlet nitelikleri + 2017 sonrası sistem genel + AYM temel + il/belediye. (2) **Test 2 İLERİ** (Wave 19 — Iter 124) — Anayasa 2017 sonrası sistem derinleştirme + 9 kritik değişiklik + AYM/Danıştay/Yargıtay/HSK + idari teşkilat 6360/2014. (3) **Test 3 ULTRA İLERİ** (Wave 30 — Iter 176) — **Anayasa 2017 4 soru** (CB Kararname yetkisi Madde 104/17 + 9 değişiklik detay + TBMM yetki değişiklikleri + OHAL Madde 119) + **Yüksek Yargı 3 soru** (AYM bireysel başvuru 2010 4 koşul + Danıştay 1868 Şura-yı Devlet + HSK 13 üye 2017 reform) + **İdari Hukuk 2 soru** (5 unsur YESKKM + détournement de pouvoir + 5018 KMYK + CB SBB 2017) + **Akademik Anayasa Hukuku 1 soru** (Gözler/Özbudun/Erdoğan/Kaboğlu + Karel Vasak 1979 3 kuşak haklar + AİHS + AB Temel Haklar Şartı). Üçü birlikte = KPSS Vatandaşlık tam kapsam.

**KPSS Vatandaşlık Test 3 ULTRA İLERİ HEDEF KİTLE**: (1) **KPSS A grubu adayları** (GUY + VMY + Hazine UY + Sayıştay DY + BDDK UY + SPK UY + TCMB UY + Adalet Bakanlığı uzmanlık) — Vatandaşlık 80+ gerekli. (2) **ÖABT Sosyal Bilgiler + Tarih + Hukuk öğretmenliği** — Anayasa + İdare Hukuku müfredat ağırlıklı. (3) **İYÖS adayları** (İdari Yargı Ön Sınavı — hukuk DIŞI SBF/İİBF/iktisat/maliye mezunu) — Anayasa + İdare Hukuku %15+ ağırlık (Iter 144 paralel). (4) **HMGS adayları** (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı — Türkiye hukuk mezunu) — Anayasa Hukuku 9 alandan biri (Iter 140 paralel). (5) **Akademisyen aday + lisansüstü** (yüksek lisans + doktora hukuk fakültesi) — anayasa hukuku akademik temel. **BEKLENEN BAŞARI**: 70%+ doğru (10'dan 7+) = KPSS A grubu için yeterli düzey. 80%+ doğru (10'dan 8+) = ÖABT + İYÖS + HMGS için üstün düzey. 90%+ doğru (10'dan 9+) = akademisyen + lisansüstü hukuk hazırlık mükemmel.

**ANAYASA 2017 — 9 KRİTİK DEĞİŞİKLİK** (16 Nisan 2017 referandumu + 9 Temmuz 2018 yürürlük + 6771 sayılı Kanun): (1) **Madde 75 — Milletvekili 550→600** (genişletme). (2) **Madde 76 — Seçilme yaşı 25→18** (genç katılım — Türkiye dünyada en düşüklerden). (3) **Madde 77 — Seçim 4→5 yıl + Cumhurbaşkanı ile aynı gün seçim**. (4) **Madde 101 — Cumhurbaşkanı 2 turlu + ilk turda %50+1 + 18 yaş seçilme + 5 yıl + en fazla 2 dönem**. (5) **Madde 104 — Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yetkisi** (sınırlı: temel haklar yasağı + kanunda açık düzenleme yasağı + çatışmada kanun esastir). (6) **Madde 106 — Bakanlar Kurulu kurumu kaldırıldı** + Cumhurbaşkanlığı Kabinesi + Cumhurbaşkanı yardımcıları + bakanlar CB atamalı (TBMM güvenoyu kalktı). (7) **Madde 116 — Karşılıklı fesih** (TBMM 5/3 = 360 milletvekili + Cumhurbaşkanı tek başına = her ikisi de yeni seçim). (8) **Madde 119 — OHAL Cumhurbaşkanı doğrudan ilan** (Bakanlar Kurulu + MGK kaldırıldı) + 6 ay + TBMM uzatma 4 ay + AYM denetim sınırlı + AİHS Madde 15 uyumu. (9) **Madde 146 — AYM 17→15 üye** (12 CB atamalı + 3 TBMM atamalı) + **Madde 159 — HSK 22→13 üye** (Adalet Bakanı başkan + Müsteşar doğal + 4 CB + 7 TBMM). **EKSTRA DEĞİŞİKLİKLER**: Askeri yargı kaldırıldı + Yüce Divan görevleri AYM'ye + Anayasa Mahkemesi Yüce Divan yargılaması basitleştirildi.

**AYM BİREYSEL BAŞVURU SİSTEMİ** (Madde 148/3 + 5982 sayılı Kanun 2010 + 6216 sayılı Kanun 2011 + yürürlük 23 Eylül 2012): **4 KOŞUL**: (1) **Kamu gücü ihlali** — yasama + yürütme + yargı işlemleri (özel hukuk uyuşmazlığı DIŞ). (2) **Temel hak ihlali** — Anayasa + AİHS ortak güvence alanı (yaşam + işkence yasağı + adil yargılanma + ifade + örgütlenme + özel hayat vb.). (3) **Kanun yolları tüketme** (6216 Madde 45/2) — tüm idari + adli iç hukuk yolları tüketildikten sonra. (4) **30 gün süre** (6216 Madde 47/5) — ihlali öğrenmeden veya nihai kararın tebliğinden itibaren. **BAŞVURU SÜRECİ**: (1) Online (Anayasa Mahkemesi UYAP entegre sistem) veya yazılı (Anayasa Mahkemesi). (2) Başvuru formu + ihlal iddiası + dayanak belgeler + tükenmiş kanun yolları kanıtları. (3) Ön inceleme (kabul edilebilirlik) → esas inceleme → karar. (4) Bölümler veya Genel Kurul kararı. **YAPTIRIM**: İhlal tespiti + ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama + tazminat. **İSTATİSTİK**: 2012-2024 toplam ~600.000+ başvuru + yıllık ~50.000+ + kabul oranı %5-10 + İhlal tespiti %30-40 (kabul edilenler arasında). **KARŞILAŞTIRMA**: Almanya Verfassungsbeschwerde 1949 + İspanya Recurso de Amparo 1978 + AİHM bireysel başvuru 1959 (Türkiye 1990 onay).

**TÜRK YARGI SİSTEMİ — 3 ANA KOL + 2 ANAYASAL ORGAN**: **(1) ADLİ YARGI** (genel mahkemeler + özel ceza/aile/iş + yüksek mahkeme Yargıtay Madde 154 + 1869 kuruluş + 24 daire + 700+ üye + Cumhuriyet Başsavcılığı): Hukuk mahkemeleri + Ceza mahkemeleri + İş mahkemeleri + Aile mahkemeleri + Çocuk mahkemeleri + Tüketici mahkemeleri + Ticaret mahkemeleri + İcra-İflas + Asliye/Sulh hukuk/ceza. **(2) İDARİ YARGI** (idari uyuşmazlık + yüksek mahkeme Danıştay Madde 155 + 1868 Şura-yı Devlet + 15+ daire + 90 üye + Cumhurbaşkanı 1/4 atar + Fransız Conseil d'État etkisi): İdare mahkemeleri (yer mahkemesi) + Vergi mahkemeleri + Bölge İdare Mahkemeleri BİM (istinaf — 9 bölge — 6545 sayılı Kanun 2014 reformu) + Danıştay (temyiz). **(3) UYUŞMAZLIK YARGISI** (adli-idari yargı arası uyuşmazlık + Uyuşmazlık Mahkemesi Madde 158 + 1945 + 7 üye + 4 yıl): Görev ve yargılama yetkisi uyuşmazlıklarını çözer. **(4) ANAYASA MAHKEMESİ** (Madde 146-153): 15 üye (12 CB + 3 TBMM — 2017 reform), 12 yıl, 65 yaş zorunlu emeklilik, Genel Kurul + 2 Bölüm + Komisyonlar, Norm Denetim + Bireysel Başvuru + Siyasi Parti Kapatma + Yüce Divan (CB + bakan + Yargıtay-Danıştay-AYM-HSK-Sayıştay başkan/üye + Anayasa Mahkemesi Genel Sekreteri + Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı + Danıştay Başsavcısı). **(5) SAYIŞTAY** (Madde 160 + 6085 sayılı Kanun 2010 + 1862 Divan-ı Muhasebat kuruluş + 1965'ten itibaren Anayasal organ + 26 üye + Sayıştay Genel Kurulu + 8 Daire + Temyiz Kurulu + Daireler Kurulu — kamu mali yönetimi denetim + hesap yargılaması + Cumhurbaşkanlığı dahil tüm kamu kurumları).

**İDARİ İŞLEM 5 UNSURU (YESKKM)**: (1) **YETKİ**: Hangi makam işlem yapma hakkına sahip — Anayasa + kanun + yönetmelik. **3 boyut**: (a) konu yetkisi (ratione materiae), (b) yer yetkisi (ratione loci), (c) zaman yetkisi (ratione temporis). (2) **ŞEKİL**: İşlem nasıl yapılmalı — yazılı/sözlü + tören + duyuru + tebliğ + yayın (Resmi Gazete + bireysel tebliğ). (3) **SEBEP**: Neden işlem yapılıyor — fiili dayanak (olgu) + hukuki dayanak (kanun maddesi). (4) **KONU**: İşlemin yöneldiği objektif sonuç — atama / ruhsat / ceza / kamulaştırma / kadro kaldırma. (5) **MAKSAT**: İşlemin nihai amacı — KAMU YARARI (asıl) + idari işlemin doğasından gelen özel amaç. **YETKİ SAPTIRMASI (DÉTOURNEMENT DE POUVOIR)**: Yetki var + ancak maksat kamu yararı dışında özel/kişisel/siyasi amaç (Fransız Conseil d'État doktrini 1875+ + Türk Danıştay 1924 benimsedi). **İYUK 2577 MADDE 2/1-A**: İdari iptal davası **4 SEBEP**: (a) **Yetkisizlik** (incompétence). (b) **Şekil eksikliği** (vice de forme). (c) **Sebep eksikliği/yanlışlığı** (défaut de motivation). (d) **Maksat saptırması / Yetki saptırması** (détournement de pouvoir). **TAM YARGI DAVASI**: Madde 2/1-b — idari işlem/eylemden doğan zararların tazmini. **İDARİ SÖZLEŞMEDEN DOĞAN DAVA**: Madde 2/1-c. **SÜRE**: İdari işlemler için **60 gün** + vergi davaları için **30 gün** (İYUK Madde 7).

**TÜRK ANAYASA HUKUKU 4 ANA AKADEMİK OKUL/YAZAR**: (1) **KEMAL GÖZLER (1962-)**: Bursa Uludağ Hukuk Fakültesi + Strazburg/Paris Sorbonne doktora + "Anayasa Hukuku Genel Esasları" (Ekin Yayınevi) + "Türk Anayasa Hukuku" 3 cilt + "Anayasa Hukukuna Giriş" + akademik liberalizm + hukuk pozitivizmi + Kelsen + Hart + Lon Fuller geleneği. **anayasa.gen.tr** web sitesi Türkiye'de en kapsamlı açık erişim anayasa hukuku kaynağı. (2) **ERGUN ÖZBUDUN (1937-)**: Bilkent Üniversitesi + Yale Hukuk doktora + "Türk Anayasa Hukuku" (Yetkin Yayınevi) + "1921 Anayasası" + 2007 AKP Anayasa Komisyonu başkanlığı + AB uyum reformlarında aktif + karşılaştırmalı anayasa hukuku + Venedik Komisyonu üyeliği. (3) **MUSTAFA ERDOĞAN (1953-)**: Selçuk + Hacettepe + Ankara Sosyal Bilimler + Ekrem Hanım Üniversitesi (Almanya) + "Anayasa Hukuku" + "Anayasalcılık ve İslam" + "Liberal Toplum Liberal Siyaset" + klasik liberal + Hayek + Mises + Türk muhafazakar düşünce + insan hakları teorisi. (4) **İBRAHİM KABOĞLU (1950-)**: Marmara Üniversitesi Hukuk + Strazburg Robert Schuman Hukuk doktora + "Anayasa Hukuku Dersleri" + "Özgürlükler Hukuku" + "Anayasa Yargısı" + Avrupa anayasa hukuku uzmanı + insan hakları doktrini + AB Temel Haklar Şartı + AİHS uzmanı + sosyal liberalizm. **DİĞER ÖNEMLİ İSİMLER**: Bülent Tanör (1939-2002 Boğaziçi anayasa tarihi) + Bakır Çağlar (Cumhuriyet) + Süheyl Batum (AYM eski üye) + Yavuz Atar (Selçuk) + Levent Gönenç (Ankara) + Sibel İnceoğlu (Bahçeşehir) + Oktay Uygun (Marmara) + Necdet Sağlam (Selçuk) + Aliefendioğlu (Ankara — eski AYM Başkanı). **ULUSLARARASI BAĞLAM**: AİHS 1950 + AİHM 1959 + Türkiye 1954 onay + 1990 bireysel başvuru + 2004 Anayasa Madde 90/5 (AİHS önceliği) + AB Temel Haklar Şartı 2000 Nice + Venedik Komisyonu görüşleri. **KAREL VASAK 1979 3 KUŞAK HAKLAR**: (1) 1. kuşak (1789 Fransız Devrimi) — Kişisel-Siyasal. (2) 2. kuşak (20. yy sosyalist) — Sosyal-Ekonomik-Kültürel. (3) 3. kuşak (20-21. yy küresel) — Dayanışma + Çevre + Barış + Gelişme.