Eğitim Bilimleri Terminolojisi Sözlüğü

Kohlberg; gelenek öncesi, geleneksel ve gelenek sonrası ahlak düzeyleri.

Özel gereksinimli öğrenci için hazırlanan, hedef ve uyarlamaları içeren bireysel program.

Türkiye'de BEP, RAM raporu doğrultusunda hazırlanır.

Öğrenme sürecinde, eksikleri belirleyip geri bildirim vermek için yapılan değerlendirme.

Ünite içi quizler biçimlendirici amaçlıdır.

Piaget; düşünme yapılarının dönemler hâlinde gelişimi (duyusal-motor, işlem öncesi, somut işlemler, soyut işlemler).

Öğrenmeyi zihinsel süreçler (algı, bellek, işlemleme) ile açıklayan yaklaşım.

Gözlem, anket, görüşme, sosyometri, test gibi öğrenciyi tanıma araçları.

Bruner; öğrencinin kavram ve ilkeleri kendi çabasıyla keşfetmesine dayalı tümevarımsal yaklaşım.

Örnekten kurala (tümevarım) ilerleyen ders bu yaklaşımdadır.

Öğrenme yaşantılarını somuttan soyuta sıralayan model.

Öğrenmeyi uyarıcı-tepki bağı ve gözlenebilir davranış değişikliği olarak açıklayan kuram (Pavlov, Skinner, Thorndike).

Ölçme sonucunu bir ölçütle karşılaştırıp karara varma süreci.

Öğretimin nasıl yapılacağını inceleyen bilim dalı; öğretim ilke, yöntem ve teknikleri.

Alman Lehramt sisteminin "Fachdidaktik"i Türkçede "özel öğretim yöntemleri"ne karşılık gelir.

Sürecin sonunda başarıyı/erişiyi belirlemek için yapılan değerlendirme (final, dönem sonu).

MEB'in dijital içerik ve uzaktan eğitim platformu.

Gurbetçi öğretmen için Türkiye dijital eğitim altyapısının tanınması önemlidir.

Skinner; davranışın sonuçlarına (pekiştireç/ceza) göre artması veya azalması.

Hedef, içerik, öğrenme yaşantıları ve değerlendirmeyi kapsayan planlı bütün.

Türkiye'de programlar Talim ve Terbiye Kurulu tarafından onaylanır.

Bir ölçme aracının ölçmek istediği özelliği, başka özelliklerle karıştırmadan ölçebilme derecesi.

Kapsam geçerliği, sınavın konuları temsil etme oranını gösterir.

Bir ölçme aracının tutarlı, kararlı ve hatadan arınık ölçüm yapabilme derecesi.

Test-tekrar test ve KR-20 güvenirlik göstergeleridir.

Yüz yüze ve çevrimiçi öğretimin birlikte kullanıldığı model.

Bloom taksonomisi; bilişsel alan hedeflerini hatırlamadan yaratmaya doğru sıralar.

Yenilenmiş taksonomi: hatırlama-anlama-uygulama-analiz-değerlendirme-yaratma.

Öğrenme ortamını olumsuz etkileyen davranışlar ve bunların önlenmesi/yönetimi.

Öğrencilerin ortak hedef için küçük gruplarda birlikte çalışması (jigsaw, takım-oyun vb.).

Özel gereksinimli öğrencilerin akranlarıyla aynı ortamda, gerekli desteklerle eğitim görmesi.

Öğrencinin öğrenme süreci sonunda kazanması beklenen bilgi, beceri ve tutumlar.

Öğretmenin net beklenti ve tutarlı sonuçlarla otoritesini kararlı biçimde kullandığı model.

Pavlov; nötr uyarıcının doğal uyarıcıyla eşleşerek tepki oluşturması.

Sınıf kurallarının açık, az sayıda, olumlu ifadeyle ve öğrenci katılımıyla belirlenmesi.

Bir soruyu doğru cevaplayanların oranı (0–1). 0.50 civarı orta güçlükte sayılır.

Hedeflere uygun, ilgi çekici ve ilkelere (görsellik, basitlik) uyan öğretim materyali geliştirme.

Bireyin ilgi-yetenek-değerlerine uygun meslek seçimine destek (RIASEC, Holland modeli).

Öğrenmeyi tasarlamak, uygulamak ve değerlendirmek için kaynak ve süreçlerin sistemli kullanımı.

Hedefe ulaşmak için izlenen genel yol (anlatım, tartışma, örnek olay, problem çözme, proje vb.).

Bir özelliğin gözlenip sonucun sayı veya sembolle gösterilmesi.

Resmî programda yazmayan, okul kültürü ve etkileşimle aktarılan örtük öğrenmeler.

Bandura; bireyin bir görevi başarabileceğine dair inancı.

Piaget; yeni bilgiyi var olan şemalara katma (özümseme) ve şemaları değiştirme (uyumsama).

Bir davranışın tekrar edilme olasılığını artıran uyarıcı (olumlu/olumsuz pekiştireç).

Aralıklı pekiştirme tarifeleri davranışı sönmeye karşı dirençli kılar.

Gerçek yaşam problemleri üzerinden öğrencinin araştırarak öğrenmesi.

Tyler, Taba, Wheeler gibi program tasarım ve geliştirme yaklaşımları.

Erikson; yaşam boyu 8 evrede karşılaşılan psikososyal çatışmalar (örn. kimliğe karşı rol karmaşası).

Özel eğitim değerlendirmesi ve yönlendirmesi yapan resmî MEB birimi.

Bireyin kendini tanıyıp gerçekçi kararlar almasına yönelik sistemli, profesyonel yardım süreci.

Performans/ürünü ölçütlere göre puanlamak için kullanılan dereceli anahtar.

Bruner; aynı konuların giderek derinleşerek farklı sınıf düzeylerinde tekrar ele alınması.

Öğrenmeye elverişli bir sınıf ortamı oluşturma ve sürdürme süreci.

Bandura; gözlem ve model alma yoluyla öğrenme (dikkat-tutma-üretim-güdülenme).

Ausubel; bilginin öğretmen tarafından düzenli, anlamlı biçimde sunulduğu tümdengelimsel yaklaşım.

Ön örgütleyiciler (advance organizers) bu yaklaşımın anahtarıdır.

Bloom; uygun süre ve nitelikli öğretim verilirse öğrencilerin çoğunun konuyu öğrenebileceği modeli.

Vygotsky; çocuğun yardımla yapabildiği ile tek başına yapabildiği arasındaki gelişim aralığı.

Yapı iskelesi (scaffolding) bu alanda destek sunmaktır.

Öğrenene ZPD içinde geçici destek verilip yetkinlik arttıkça desteğin geri çekilmesi.

Öğrenenin bilgiyi pasif almadığı, ön bilgileri üzerine aktif olarak inşa ettiği yaklaşım (Piaget, Vygotsky).

Türk MEB müfredatı büyük ölçüde yapılandırmacı yaklaşımı esas alır.

Ders süresinin akademik öğrenme zamanını en üst düzeye çıkaracak şekilde planlanması.