Bu içerik Diyanet İşleri Başkanlığının teşkilatını ve temel mevzuatını tanıtan destek rehberidir. Mevzuat değişiklikleri için mevzuat.gov.tr ve diyanet.gov.tr güncel sayfaları esas alınmalıdır.
Diyanet İşleri Başkanlığı Mevzuatı
Diyanet mevzuatı, ÖSYM'nin DHBT kılavuzunda ve 2026 DİB-MBSTS kılavuzunda ayrı bir başlık olarak yer almaz; yine de Diyanet'te görev almak isteyen adaylar için kurumu tanımanın zeminidir. Kapsam: DİB tarihi, teşkilat yapısı, görev tanımları, personel mevzuatı, temel yönetmelikler.
DİB'in Kuruluşu ve Kısa Tarihi
- 3 Mart 1924: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti'ni kaldırdı
- Aynı tarihte 429 sayılı kanunla Diyanet İşleri Reisliği kuruldu (Başbakanlığa bağlı)
- İlk Diyanet İşleri Reisi: Rifat Börekçi (1924-1941)
- 1950: Diyanet İşleri Başkanlığı adını aldı
- 1965: 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun çıkarıldı (halen yürürlükte)
- 2010: 6002 sayılı kanunla yeniden yapılandırıldı (Din İşleri Yüksek Kurulu, teşkilat güçlendirildi)
- 2018: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişle Cumhurbaşkanlığına bağlandı
DİB'in Görevleri (633 Sayılı Kanun)
- İslâm dininin inanç, ibadet ve ahlâk esasları ile ilgili işleri yürütmek
- Din konusunda toplumu aydınlatmak
- İbadet yerlerini (cami, mescid) yönetmek
- Kur'an-ı Kerim'i öğretmek, hafızlar yetiştirmek
- Dini yayınlar hazırlamak
- Yurt içi ve yurt dışında din hizmeti sunmak
- Fetva vermek (Din İşleri Yüksek Kurulu)
- Dini bayramların tespiti
- Hac ve umre organizasyonu
DİB Teşkilat Yapısı
Merkez Teşkilatı (Ankara)
- Diyanet İşleri Başkanı (en üst yönetici)
- Başkan Yardımcıları (4-5 adet, farklı görev alanları)
- Din İşleri Yüksek Kurulu: 16 üye, fetva ve dini karar mercii
- Mushafları İnceleme ve Kıraat Kurulu: Yayınlanacak mushafların kontrolü
- Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı
- Daire Başkanlıkları:
- Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü
- Dini Yayınlar Genel Müdürlüğü
- Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü
- Strateji Geliştirme Başkanlığı
Taşra Teşkilatı
- İl Müftülükleri (81 il)
- İlçe Müftülükleri (~900+)
- Eğitim Merkezleri (hafızlık, hizmet içi eğitim)
- Dini Yüksek İhtisas Merkezleri (İstanbul, Trabzon, Kayseri, Erzurum vb)
Yurt Dışı Teşkilatı
- Din Hizmetleri Müşavirlikleri (Türk büyükelçiliklerinde)
- Din Hizmetleri Ataşelikleri (Türk başkonsolosluklarında)
- Yaygın ülkeler: Almanya, Avusturya, Hollanda, Fransa, Belçika, İngiltere, ABD, Avustralya
- DİTİB (Türk İslam Birliği Diyanet İşleri Başkanlığı) — Almanya'da Diyanet'in kurduğu sivil toplum örgütü
Din Hizmetleri Personeli
Görev Unvanları ve Atama
Din hizmetleri sınıfına dışarıdan ilk atamada (imam-hatip, müezzin-kayyım, Kur'an kursu öğreticisi gibi kadrolar) KPSS ile birlikte DHBT'den hesaplanan KPSSP122, KPSSP123 veya KPSSP124 puanı kullanılır. Hangi kadronun hangi öğrenim düzeyini, sözlü sınavı ve şartları gerektirdiği her alımda Diyanet İşleri Başkanlığının ilanında yer alır. Müftülük gibi üst unvanlara geçiş ise kurum içi görevde yükselme ve unvan değişikliği süreçleriyle yapılır.
Personel Görevde Yükselme
- DİB-MBSTS: Mesleki Bilgiler Seviye Tespit Sınavı
- Yeterlik Sınavı: Belirli ünvanlar için zorunlu
- Hizmet içi eğitim: Haftalık/aylık/yıllık programlar
- Unvan değişikliği: Müezzin → imam-hatip, imam-hatip → vaiz, vaiz → müftü yardımcısı gibi
Önemli DİB Mevzuatı
- 633 Sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun (1965): Ana yasal çerçeve
- 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu: Personel hakları
- Diyanet İşleri Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönetmeliği
- Diyanet İşleri Başkanlığı Kuran Kursu Yönetmeliği
- Hac ve Umre Yönetmeliği
- DİB Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği
- DİB Personel Giyim ve Kuşam Yönergesi
- İl Müftülüklerinin Çalışma Yönetmeliği
Din İşleri Yüksek Kurulu
- DİB'in en yüksek dini danışma ve fetva organı
- Görevleri:
- Dini sorulara fetva verme (bireysel + kurumsal)
- Yeni ortaya çıkan dini meseleleri inceleme
- DİB'in dini politikalarına yön verme
- Dini yayınları onaylama
- Hutbe/vaaz konularını belirleme
- Karşılaştığı tipik modern sorular: organ nakli, sigorta, kripto para, faiz, gıda sertifikaları
Hac ve Umre Organizasyonu
- DİB Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü yönetir
- Kayıt sırası: Başvuru → kura → ödeme → eğitim → yolculuk
- Kura sistemi — talep yüksek olduğundan
- DİB seçeneği + özel acenta seçeneği
- Hac rehberi eğitim programları DİB tarafından verilir
Dini Bayramlar ve Takvim
- DİB her yıl dini günler takvimi yayınlar (diyanet.gov.tr)
- Hicri aylar: Muharrem, Safer, Rebiulevvel, Rebiulahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelahir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade, Zilhicce
- Kandil geceleri: Mevlid (Rebiulevvel 12), Regaib (Recep ilk Cuma gecesi), Mirac (Recep 27), Berat (Şaban 15), Kadir (Ramazan 27)
- Bayramlar: Ramazan (Şevval 1-3), Kurban (Zilhicce 10-13)
- Mübarek aylar: Recep, Şaban, Ramazan — "Üç Aylar"
DİB Mevzuatını Tanımak İçin Çalışma Sırası
- DİB kuruluş tarihi ve önemli yıllar: 1924, 1965, 2010, 2018
- 633 sayılı kanun + DİB görevleri özet halinde
- Teşkilat şeması: merkez-taşra-yurt dışı yapı
- Personel unvanları + atama süreci
- Din İşleri Yüksek Kurulu görevleri
- Hac organizasyon süreci
- Hicri takvim + kandil geceleri