🤝 BEN MÜTTEFİKİM — ENGELLİ AKRAN DOSTLUĞU
Hazırlayan: Rehber Panda — Örnek Pano (A3 yatay)
Eğitim Öğretim Yılı: 2025-2026
1. PANO ANA BAŞLIK
🤝 BEN MÜTTEFİKİM — ENGELLİ AKRAN DOSTLUĞU — "Farklı olmak güzel. Birlikte daha güçlüyüz." —
2. MÜTTEFİKLİK NEDİR?
- ▸ 🤝 MÜTTEFİK (Allyship):
- ▸
- ▸ Engelli olmayanın engelli akranlara:
- ▸ • Eşit + saygıyla yaklaşması
- ▸ • Hakkını savunması
- ▸ • Dahil etmesi
- ▸ • Ayrımcılığa karşı durması
- ▸ • Yardımı sormadan etmemesi
- ▸
- ▸ 🚫 MÜTTEFİK ≠ ACIMA
- ▸ 🚫 MÜTTEFİK ≠ AŞIRI KORUMA
- ▸ ✅ MÜTTEFİK = EŞİTLİK + SAYGI
3. AKRANIM ENGELLİ — NASIL YAKLAŞIRIM?
- ▸ ✅ EVET YAPILACAKLAR:
- ▸
- ▸ ✅ Doğrudan akranınla konuş (refakatçi DEĞİL)
- ▸ ✅ Sıradan + dostça yaklaş
- ▸ ✅ Yardım ister misin? SOR (etme)
- ▸ ✅ Engelinden değil kişiliğinden konuş
- ▸ ✅ Aktivitelere dahil et
- ▸ ✅ Engelliyse "engellim" denmez — engelli birey
- ▸ ✅ Tekerlekli sandalye = onun bir parçası (eğilme + temas izinsiz)
- ▸ ✅ İşaret dili ise yüz yüze + net konuş
- ▸
- ▸ ❌ YAPILMAYACAKLAR:
- ▸
- ▸ ❌ Bağırarak konuşma (işitme engelli + aptal sanma)
- ▸ ❌ Hızlı + yavaş + tuhaf konuşma
- ▸ ❌ Tekerlekli sandalyeye dokunma + itme (izinsiz)
- ▸ ❌ Gözlerine bakmama (tuhaf görmüşçe)
- ▸ ❌ Sürekli engelden konuşma
- ▸ ❌ Acıma + "şu zavallı" yaklaşımı
- ▸ ❌ Aşırı koruma (her şeyi yap)
4. ENGEL TÜRLERİNE GÖRE YAKLAŞIM
- ▸ 👁️ GÖRME ENGELLİ:
- ▸ • "Merhaba, ben [ad]" diyerek tanıt
- ▸ • Konum tarif et ("Sağında sandalye")
- ▸ • Beyaz baston onunla bir
- ▸ • Kolundan tutmadan önce sor
- ▸
- ▸ 👂 İŞİTME ENGELLİ:
- ▸ • Yüz yüze + net konuş
- ▸ • Dudak okunabilir
- ▸ • Yüksek ses GEREK DEĞIL
- ▸ • İşaret dili öğrenmek harika
- ▸
- ▸ ♿ FİZİKSEL ENGELLİ:
- ▸ • Tekerlekli sandalye onun bir parçası
- ▸ • Dokunma + itme izinsiz
- ▸ • Göz hizasında konuş (eğil)
- ▸
- ▸ 🧠 ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ + DEHB + OSB:
- ▸ • Sabırlı + net iletişim
- ▸ • Yargısız yaklaşım
- ▸ • Tek + basit yönerge
- ▸ • Akademik karşılaştırma YOK
5. AKRAN ZORBALIĞA KARŞI
- ▸ 🛡️ SIFIR TOLERANS:
- ▸
- ▸ GÖRDÜĞÜNDE:
- ▸ • "DUR" de (sözlü müdahale)
- ▸ • Mağduru destekle ("Yanındayım")
- ▸ • Öğretmene söyle (mahremiyet > onun istemediği şey)
- ▸ • Sosyal medyada utandırma YASAK
- ▸
- ▸ TANIK = GÜÇLÜ:
- ▸ • Pasif tanık = zorbalığa katkı
- ▸ • Aktif tanık = mağdura kurtuluş
- ▸
- ▸ KENDİN YAPMADIYSAN MÜDAHALE ET
6. ERİŞİLEBİLİRLİK FARKINDALIK
- ▸ ♿ ERİŞİLEBILIR SINIF:
- ▸
- ▸ ✅ Sandalye geçit + tekerlekli erişim
- ▸ ✅ Görme engelli için Braille materyal
- ▸ ✅ İşitme engelli için yazılı/görsel ek
- ▸ ✅ Yüksek kontrast + büyük punto opsiyonu
- ▸ ✅ Akustik (ses) optimize
- ▸ ✅ Acil çıkış engelli erişimi
- ▸
- ▸ OKUL OLARAK SAVUNULACAKLAR:
- ▸ • Erişilebilir tuvalet
- ▸ • Rampa + asansör
- ▸ • Engelli park
- ▸ • Erişilebilir kütüphane
- ▸
- ▸ BU = ANAYASAL HAK
7. ENGELLİ AKRAN HİKAYELERİ
- ▸ 🌟 İLHAM VEREN AKRANLAR:
- ▸
- ▸ (Sınıfın engelli arkadaşlarından — rızalı + onaylı):
- ▸
- ▸ "Ben görme engelliyim ama Türkçe + matematik en sevdiğim ders. Akran arkadaşım Ali bana not paylaşıyor, ben de ona okuma stratejisi öğretiyorum. Birlikte güçlüyüz."
- ▸
- ▸ "Tekerlekli sandalye kullanıyorum ama spor severim. Akranlarımla satranç + masa tenisi oynuyorum. Engel = fark."
- ▸
- ▸ 🌟 ULUSLARARASI:
- ▸ • Helen Keller (görme + işitme — Nobel)
- ▸ • Stephen Hawking (ALS — fizikçi)
- ▸ • Paralimpik şampiyonlar
- ▸
- ▸ ✊ HER ENGEL = HER İNSAN — eşit + değerli
8. TASARIM ÖNERİSİ
- ▸ A3 yatay
- ▸ Renk: Mavi + altın (BM rengi)
- ▸ Görsel: Engelli + engelsiz çocuk birlikte oynama
- ▸ Erişilebilirlik sembolleri (tekerlek + kulak + göz)
- ▸ Akran arkadaş el ele
- ▸ Font: Sıcak + okunaklı
- ▸ Braille opsiyonu