26 Haziran Uyuşturucu Karşı + Bağımlılık Önleme Pano

1. PANO ANA BAŞLIK

🛡️ 26 HAZIRAN — UYUŞTURUCU + MADDE BAĞIMLILIĞINA KARŞI 📅 BM Dünya Uyuşturucu Karşı Gün (1987'den) 🚨 BAĞIMLILIK HASTALIKTIR — ÖNLENEBİLİR + TEDAVI EDİLEBİLİR 🤝 AMATEM + 191 YEŞILAY DESTEK HATTI

2. 26 HAZİRAN — TARİH

• ▸ 📜 26 HAZIRAN:
• ▸
• ▸ BM 1987 — Dünya Uyuşturucu + Maddeyle Mücadele Günü ilan
• ▸
• ▸ AMAÇ:
• ▸ • Bağımlılık farkındalık
• ▸ • Önleme + tedavi teşvik
• ▸ • Genç + aile + toplum eğitim
• ▸ • Sürdürülebilir kalkınma
• ▸
• ▸ TÜRKİYE:
• ▸ • Yeşilay (1920 kurulu) — alkol + tütün + madde karşı
• ▸ • AMATEM (Alkol Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi)
• ▸ • Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
• ▸ • Sağlık Bakanlığı
• ▸ • MEB Bağımlılık Eğitim Programı (BEP)
• ▸
• ▸ 📞 191 YEŞİLAY DESTEK HATTI:
• ▸ • Sigara + alkol + madde + kumar + teknoloji + sosyal medya bağımlılık
• ▸ • 7/24 ÜCRETSİZ + ANONIM
• ▸ • Türkiye genelinde

3. NEDEN ÖNEMLİ?

• ▸ ⚠️ GENÇLİK + BAĞIMLILIK:
• ▸
• ▸ ERKEN BAŞLANGIÇ RİSKİ:
• ▸
• ▸ • İlk denemenin yaşı önemli
• ▸ • 14 yaş altı = %4 kat daha bağımlı
• ▸ • 16 yaş altı = %3 kat daha bağımlı
• ▸ • Ergen beyin gelişiyor
• ▸ • Prefrontal korteks 25 yaşa kadar
• ▸
• ▸ TÜRKİYE'DE YAYGIN MADDELER:
• ▸
• ▸ YASAL (yetişkin):
• ▸ • Sigara — TÜTÜN
• ▸ • Alkol
• ▸
• ▸ YASA DIŞI:
• ▸ • Esrar (kannabis)
• ▸ • Bonzai (sentetik kannabis — ÇOK TEHLİKELİ)
• ▸ • Eroin
• ▸ • Kokain
• ▸ • Ecstasy + MDMA
• ▸ • Sentetik uyarıcılar
• ▸
• ▸ YAPAY YENİ:
• ▸ • "Bath salts"
• ▸ • Sentetik opioid
• ▸ • Vape — e-sigara (madde içerebilir)
• ▸
• ▸ DAVRANIŞSAL BAĞIMLILIK:
• ▸ • Telefon + sosyal medya
• ▸ • Oyun
• ▸ • Kumar (yasal + yasa dışı)
• ▸ • Online alışveriş
• ▸
• ▸ 🆘 ÇOCUK İSTİSMARI ARTIRICILAR:
• ▸ • Çevre baskısı + akran
• ▸ • Aile içi sorun + şiddet
• ▸ • Cinsiyet hızlı kimlik
• ▸ • Sosyal medya etki

4. BEYNE ETKİ

• ▸ 🧠 ÖZELLİKLE GENÇ BEYNİ:
• ▸
• ▸ PREFRONTAL KORTEKS (25 yaşa gelişir):
• ▸ • Karar verme
• ▸ • Sonuç düşünme
• ▸ • İmpuls kontrol
• ▸ • Madde = bu bölge gelişimini durdurur
• ▸
• ▸ AMİGDALA (duygu merkezi):
• ▸ • Madde stres tepkisi bozar
• ▸ • Anksiyete + depresyon riski
• ▸
• ▸ DOPAMIN SİSTEM (ödül):
• ▸ • Madde dopaminişme zorla
• ▸ • Doğal zevkler azalır (yemek + sosyal + spor)
• ▸ • Bağımlılık döngüsü
• ▸
• ▸ HİPOKAMPUS (hafıza):
• ▸ • Madde hafıza bozar
• ▸ • Akademik başarı düşer
• ▸
• ▸ SONUÇ:
• ▸ • IQ kalıcı düşüş
• ▸ • Akademik başarı düşer
• ▸ • Sosyal beceri etkilenir
• ▸ • Akıl hastalığı tetiklenir
• ▸ • Erken kayıp riski

5. SİNYALLER + ERKEN TESPİT

• ▸ 🚨 BAĞIMLILIK SİNYALLERİ:
• ▸
• ▸ FİZİKSEL:
• ▸ • Kilo kayıp
• ▸ • Göz altında morluk
• ▸ • Beden kokusu değişim
• ▸ • Yorgunluk
• ▸ • Burun + boğaz değişim
• ▸ • Solunum
• ▸ • Kıyafet değişim (uzun kollu — yaz dahil)
• ▸
• ▸ DAVRANIŞ:
• ▸ • Akademik ani düşüş
• ▸ • Sosyal çekilme (eski arkadaşlar)
• ▸ • Yeni şüpheli arkadaşlar
• ▸ • Devamsızlık artış
• ▸ • Yalan + gizleme
• ▸ • Kişilik değişim
• ▸ • Uyku düzensiz
• ▸ • İştah değişim
• ▸ • Para problemi (kaybolma + isteme)
• ▸ • Aile kavga
• ▸ • Hobi kayıp
• ▸
• ▸ PSİKOLOJİK:
• ▸ • Anksiyete + panik
• ▸ • Depresif belirti
• ▸ • Öfke patlamaları
• ▸ • Paranoya
• ▸ • Geri çekilme
• ▸
• ▸ ⚠️ DİKKAT:
• ▸
• ▸ • Bu sinyaller sadece bağımlılık DEĞIL — ergen normal de olabilir
• ▸ • Profesyonel değerlendirme şart
• ▸ • Yargılama YASAK
• ▸
• ▸ 🆘 NE YAPILIR?
• ▸
• ▸ 1. SAKIN OL
• ▸ 2. UZMAN YARDIMI:
• ▸ • 191 YEŞILAY (anonim)
• ▸ • AMATEM (en yakın)
• ▸ • Çocuk-ergen psikiyatristi
• ▸ • Aile hekimi yönlendirme
• ▸
• ▸ 3. DESTEK SAĞLA:
• ▸ • Yargısız konuşma
• ▸ • Sevgi + kabul
• ▸ • Profesyonel destek
• ▸ • Aile birliği

6. ÖNLEME — ÖĞRENCİ

• ▸ 🛡️ KENDİNİ KORU:
• ▸
• ▸ ✅ YAP:
• ▸
• ▸ ✅ "HAYIR" DEMEYI ÖĞREN:
• ▸ • "Hayır, içmek istemiyorum"
• ▸ • Akran baskısına dur
• ▸ • Arkadaşı bırak (gerekirse)
• ▸
• ▸ ✅ STRES YÖNETIM:
• ▸ • Spor + hobi
• ▸ • Sanat + müzik
• ▸ • Aile + güvenli arkadaş
• ▸ • Yardım iste (utanma)
• ▸
• ▸ ✅ BİLİNÇLİ ARKADAŞ:
• ▸ • Pozitif akran
• ▸ • Aile arkadaş tanı
• ▸ • Madde kullanan arkadaş = riski
• ▸
• ▸ ✅ BİLİM ÖĞREN:
• ▸ • Madde etki bilim
• ▸ • Yalanlar (akran propagandası)
• ▸ • Gerçek hayat hikayeleri
• ▸
• ▸ ✅ ANNE-BABA İLE AÇIK:
• ▸ • Konuşmaktan utanma
• ▸ • Aile = güvenli
• ▸ • Akran baskı paylaş
• ▸
• ▸ ❌ YAPMA:
• ▸
• ▸ ❌ "Bir kez denemekten zarar gelmez" — YALAN
• ▸ ❌ "Bonzai = esrar" — Bonzai 100 KAT TEHLİKELİ
• ▸ ❌ "Vape sigaradan iyi" — YALAN
• ▸ ❌ "Alkol = ergen normal" — YASAK + sağlığa zararlı
• ▸ ❌ Aile saklama

7. AİLE + OKUL ROL

• ▸ 👨‍👩‍👧 AİLE:
• ▸
• ▸ ✅ AÇIK İLETİŞİM:
• ▸ • Bağımlılık hakkında konuş (8 yaş+ uygun)
• ▸ • Yargısız + bilim destekli
• ▸ • Soruları cevapla
• ▸
• ▸ ✅ MODEL OL:
• ▸ • Sigara + alkol az/yok
• ▸ • Sağlıklı stres yönetim
• ▸ • Aile birlik
• ▸
• ▸ ✅ GÖZLEMLE:
• ▸ • Sinyalleri tanı
• ▸ • Arkadaş çevresi
• ▸ • Akademik takip
• ▸ • Aile içi sorun çözüm
• ▸
• ▸ ✅ AKRAN BASKI:
• ▸ • Çocuğunun "hayır" demesini destekle
• ▸ • Aile kuralları net
• ▸ • Sosyal etkinlik kontrol
• ▸
• ▸ 🏫 OKUL:
• ▸
• ▸ ✅ EĞİTİM PROGRAMI:
• ▸ • MEB BEP (Bağımlılık Eğitim)
• ▸ • Sınıf rehberlik saati
• ▸ • Sosyal beceri
• ▸ • Karar verme
• ▸ • Akran baskı
• ▸
• ▸ ✅ ERKEN TESPİT:
• ▸ • Sinyalleri tanı
• ▸ • Rehberlik müdahale
• ▸ • Aile bilgilendirme
• ▸ • Uzman yönlendirme
• ▸
• ▸ ✅ DESTEK:
• ▸ • Anonim öneri kutusu
• ▸ • Rehber öğretmen kapısı
• ▸ • Yeşilay iş birliği
• ▸ • Etkinlik (spor + sanat)

8. PANO TASARIM + ACIL HATLAR

• ▸ A3 yatay
• ▸ Üst: 26 HAZIRAN + el kalkan görseli
• ▸ Sol: Beyin etki (madde vs sağlıklı)
• ▸ Orta: "HAYIR DEMEK = GÜÇ" + 5 alternatif aktivite
• ▸ Sağ: Sinyaller + erken tespit
• ▸ Alt: 191 YEŞILAY + AMATEM + 112
• ▸ Köşe: Yeşilay logosu
• ▸ Renk: Kırmızı (uyarı) + yeşil (sağlık) + beyaz
• ▸
• ▸ 🆘 ACİL HATLAR:
• ▸
• ▸ 📞 191 — YEŞILAY DESTEK HATTI
• ▸ • 7/24 ÜCRETSIZ + ANONIM
• ▸ • Tüm bağımlılık türleri
• ▸ • Aile + birey destek
• ▸
• ▸ 🏥 AMATEM — Alkol Madde Bağımlılık Tedavi Merkezi
• ▸ • İl/büyük şehir
• ▸ • Yatarak tedavi + ayaktan
• ▸ • Çocuk-ergen birim
• ▸
• ▸ 📞 182 — SAĞLIK BAKANLIĞI
• ▸ • Akut tıbbi
• ▸
• ▸ 📞 112 — SAĞLIK ACIL
• ▸ • Overdoz + komlikasyon
• ▸
• ▸ 📞 155 — POLIS
• ▸ • Madde temin (yasal)
• ▸ • Şiddet eşlik
• ▸
• ▸ 🏛️ OKUL:
• ▸ • Rehber öğretmen
• ▸ • Anonim öneri kutusu
• ▸
• ▸ 💚 MESAJ:
• ▸ "Bağımlılık hastalıktır.
• ▸ Önlenebilir + tedavi edilebilir.
• ▸ Yalnız değilsin — yardım iste."