Fizik Formülleri
TYT ve AYT Fizik sınavlarında çıkan tüm formüller: hareket, kuvvet, enerji, elektrik, dalgalar, optik, basınç ve ısı konuları.
7 kategori, 41 formül
Hız Tanımı
Ortalama hız; alınan yolun geçen zamana bölümüdür. v: hız (m/s), Δx: yer değiştirme (m), Δt: zaman (s).
v = Δx ÷ Δtİvmeli Hareket Hız Denklemi
Sabit ivmeli harekette son hız; başlangıç hızı artı ivme ile zamanın çarpımına eşittir.
v = v₀ + a × tKonum-Zaman Bağıntısı
Sabit ivmeli harekette konumu zamanın fonksiyonu olarak verir.
x = x₀ + v₀ × t + ½ × a × t²Hız-Konum Bağıntısı
Zaman içermeyen denklem; hız ile konum arasındaki ilişkiyi verir.
v² = v₀² + 2 × a × ΔxSerbest Düşme (Yerden Yükseklik)
v₀ = 0 ile serbest bırakılan cismin düştüğü yükseklik. g ≈ 10 m/s².
h = ½ × g × t²Serbest Düşme Son Hızı
Serbest düşen cismin t saniye sonraki veya h metre sonraki hızı.
v = g × t = √(2 × g × h)Dairesel Hareket Açısal Hız
Birim zamandaki açı değişimi. T: periyot (s), f: frekans (Hz).
ω = 2π ÷ T = 2π × fDairesel Hareket Çevresel Hız
Çevresel hız; açısal hız ile yarıçapın çarpımına eşittir.
v = ω × rNewton'un İkinci Yasası
Net kuvvet, kütle ile ivmenin çarpımına eşittir. F: Newton (N), m: kg, a: m/s².
F = m × aAğırlık Kuvveti
Cismin yerçekimi kuvveti (ağırlığı). g ≈ 10 m/s² alınır.
G = m × gSürtünme Kuvveti
Sürtünme kuvveti; sürtünme katsayısı (μ) ile normal kuvvetin (N) çarpımıdır.
f = μ × NMerkez Kaç Kuvveti
Dairesel hareketteki cisim üzerindeki merkezcil kuvvet. r: yarıçap (m).
F = m × v² ÷ r = m × ω² × rEvrensel Çekim Yasası
İki kütle arasındaki çekim kuvveti. G = 6,67 × 10⁻¹¹ N·m²/kg².
F = G × m₁ × m₂ ÷ r²Momentum
Cismin momentumu; kütle ile hızın çarpımıdır. Birimi kg·m/s.
p = m × vİmpuls
İmpuls; uygulanan kuvvet ile sürenin çarpımı, momentumdaki değişime eşittir.
J = F × Δt = Δpİş Formülü
İş; kuvvet, yol ve aralarındaki açının kosinüsünün çarpımıdır. Birimi Joule (J).
W = F × d × cos(θ)Kinetik Enerji
Hareket eden cismin sahip olduğu enerji. Birimi Joule (J).
Ek = ½ × m × v²Potansiyel Enerji (Yerçekimi)
Cismin referans noktasına göre yükseklikten kaynaklanan enerjisi.
Ep = m × g × hMekanik Enerji Korunumu
Sürtünmesiz sistemlerde toplam mekanik enerji sabit kalır.
Ek₁ + Ep₁ = Ek₂ + Ep₂Güç
Birim zamanda yapılan iş veya kuvvet ile hızın çarpımı. Birimi Watt (W).
P = W ÷ t = F × vVerim
Sistemin verimliliği; faydalı işin toplam harcanan işe oranı, yüzde olarak.
η = (Faydalı İş ÷ Harcanan İş) × 100Yay Potansiyel Enerjisi
Sıkıştırılan veya gerilen yayda depolanan enerji. k: yay sabiti (N/m), x: uzama/sıkışma (m).
Ey = ½ × k × x²Katılarda Basınç
Basınç; birim alana uygulanan kuvvettir. Birimi Pascal (Pa = N/m²).
P = F ÷ ASıvı Basıncı
Sıvıda derinliğe bağlı basınç. ρ: sıvı yoğunluğu (kg/m³), h: derinlik (m).
P = ρ × g × hArşimet Kuvveti (Kaldırma)
Sıvıya batan cisim üzerindeki kaldırma kuvveti; sıvının yoğunluğu × batan hacim × g.
F_K = ρ_sıvı × V_batan × gYoğunluk
Yoğunluk; birim hacme düşen kütledir. Birimi kg/m³ veya g/cm³.
ρ = m ÷ VIsı Miktarı
Maddeye verilen ısı; kütle, özgül ısı ve sıcaklık değişiminin çarpımıdır. c: özgül ısı (J/kg·K).
Q = m × c × ΔTHal Değişimi Isısı
Hal değişiminde sıcaklık değişmeden alınan/verilen ısı. L: gizli ısı (J/kg).
Q = m × LIsıl Denge
Izole sistemde sıcak cismin verdiği ısı soğuk cismin aldığı ısıya eşittir.
Q_veren = Q_alanGenleşme (Lineer)
Isınan cismin uzunluğundaki değişim. α: lineer genleşme katsayısı.
ΔL = α × L₀ × ΔTOhm Yasası
Gerilim, akım ile direncin çarpımına eşittir. V: Volt, I: Amper, R: Ohm (Ω).
V = I × RElektrik Gücü
Devre elemanının harcadığı güç. Birimi Watt (W).
P = V × I = I² × R = V² ÷ RSeri Bağlı Dirençler
Seri bağlı dirençlerin toplam direnci; tek tek dirençlerin toplamına eşittir.
R_toplam = R₁ + R₂ + R₃ + ...Paralel Bağlı Dirençler
Paralel bağlı dirençlerin ters direnci; her direncin tersinin toplamına eşittir.
1 ÷ R_toplam = 1 ÷ R₁ + 1 ÷ R₂ + 1 ÷ R₃Coulomb Yasası
İki yük arasındaki elektriksel kuvvet. k = 9 × 10⁹ N·m²/C².
F = k × q₁ × q₂ ÷ r²Elektrik Enerjisi
Devreden t saniyede geçen elektrik enerjisi. Birimi Joule (J) veya kWh.
E = P × t = V × I × tDalga Hızı
Dalga hızı; dalga boyu ile frekansın çarpımına eşittir. λ: dalga boyu (m), f: frekans (Hz).
v = λ × fPeriyot-Frekans İlişkisi
Periyot ve frekans birbirinin tersidir. T: saniye (s), f: Hertz (Hz).
T = 1 ÷ fKırılma Yasası (Snell)
Işığın iki ortam arasındaki kırılmasını tanımlar. n: kırılma indisi.
n₁ × sin(θ₁) = n₂ × sin(θ₂)İnce Mercek Formülü
Mercekte nesne uzaklığı, görüntü uzaklığı ve odak uzaklığı arasındaki ilişki.
1 ÷ f = 1 ÷ d_o + 1 ÷ d_iBüyütme Oranı (Mercek)
Mercekteki görüntünün boyunun nesne boyuna oranı.
B = d_i ÷ d_o