Biyoloji Formülleri
TYT ve AYT Biyoloji sınavlarında kullanılan formül ve denklemler: hücre, genetik, ekoloji, fotosentez ve solunum.
5 kategori, 21 formül
Fotosentez Genel Denklemi
Karbondioksit ve su; ışık enerjisiyle glikoz ve oksijene dönüştürülür.
6CO₂ + 6H₂O + ışık → C₆H₁₂O₆ + 6O₂Aerobik Solunum Denklemi
Glikozun oksijen varlığında parçalanmasıyla enerji (ATP) üretimi.
C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + 38 ATPAnaerobik Solunum (Laktik Asit)
Oksijensiz ortamda hayvan ve mantar hücrelerinde glikozdan laktik asit üretimi.
C₆H₁₂O₆ → 2 C₃H₆O₃ + 2 ATPAnaerobik Solunum (Etanol Fermantasyon)
Oksijensiz ortamda maya hücrelerinde glikozdan etanol ve CO₂ üretimi.
C₆H₁₂O₆ → 2 C₂H₅OH + 2CO₂ + 2 ATPNet Fotosentez Hızı
Bitkinin dışarıya verdiği gerçek oksijen; toplam üretimden solunumda harcanan çıkarılır.
Net fotosentez = Brüt fotosentez - SolunumMitoz Sonrası Hücre Sayısı
n kez mitoz geçiren bir hücreden oluşan hücre sayısı.
Hücre sayısı = 2ⁿ (n: bölünme sayısı)Mayoz Sonrası Hücre Sayısı
Mayoz I ve Mayoz II sonucu 1 ana hücreden 4 yavru hücre oluşur.
1 diploid hücre → 4 haploid hücreKromozom Sayısı (2n → n)
Mayoz bölünmede diploid (2n) hücre, haploid (n) gamet hücrelerine dönüşür.
Mayozda 2n → n (haploid sayı)DNA Miktarı (Mitoz)
S fazında DNA miktarı iki katına çıkar, mitozun sonunda her hücre tekrar orijinal miktara döner.
S fazı: 2C → 4C; sonunda her hücre 2CMendel Ayrışma Oranı (Tek Melez)
Aa × Aa çaprazlamasından elde edilen F₂ oranları: AA:Aa:aa = 1:2:1 (genotip), 3:1 (fenotip).
F₂ fenotip: 3 baskın : 1 çekinikÇift Melezleme Fenotip Oranı
AaBb × AaBb çaprazlamasında beklenen F₂ fenotip oranı.
F₂: 9:3:3:1 (iki bağımsız gen)Hardy-Weinberg Dengesi
p: baskın alel frekansı, q: çekinik alel frekansı. Evrim olmayan popülasyonda denge.
p² + 2pq + q² = 1 ; p + q = 1Cinsiyete Bağlı Kalıtım (X-linked)
X'e bağlı çekinik hastalıkta taşıyıcı annenin oğullarının yarısı hasta olur.
Taşıyıcı anne × Normal baba → %50 oğul hastaMutasyon Hızı
Bir nesilde belirli bir lokusta meydana gelen mutasyonların sıklığı.
Mutasyon hızı = Mutant birey ÷ Toplam bireyPopülasyon Yoğunluğu
Birim alanda ya da hacimde bulunan birey sayısı.
Yoğunluk = Birey sayısı ÷ Alan (veya Hacim)Doğal Artış Hızı
Göç yok sayılırsa popülasyonun net artış oranı.
r = (Doğum hızı) - (Ölüm hızı)Enerji Akışı (10 Kural)
Besin zincirinde her trofik seviyeden bir üste yalnızca yaklaşık %10 enerji aktarılır.
Bir üst trofik seviyeye geçen enerji ≈ %10Biyokütle Piramidi
Üreticiden tüketiciye gidildikçe toplam biyokütle azalır.
Üretici biyokütlesi > Birincil tüketici > İkincil tüketiciİşaret-Yakalama Popülasyon Tahmini
M: işaretlenen, C: ikinci yakalamadaki toplam, R: ikinci yakalamadaki işaretliler.
N = (M × C) ÷ RMichaelis-Menten Denklemi
Substrat derişimi [S]'nin enzim reaksiyon hızı V üzerindeki etkisi. Km: Michaelis sabiti.
V = (Vmax × [S]) ÷ (Km + [S])Enzim Aktivitesi Optimum
Her enzimin maksimum çalıştığı pH ve sıcaklık değeri vardır; dışında denatürasyon başlar.
Optimum pH ve sıcaklıkta V = Vmax