YÖKDİL Fen Bilimleri: Fizik, Kimya, Biyoloji 90 Temel Akademik Terim

YÖKDİL Fen Bilimleri metinlerinde fizik, kimya ve biyoloji disiplinleri eşit ağırlıkta geçer. Bu üç disiplin genellikle disiplinler arası bağlamda karşımıza çıkar: biyokimya (biyoloji + kimya), biyofizik (biyoloji + fizik), fotoniks (fizik + kimya). Temel 90 terimi (her disiplinden 30) sistematik öğrenmek, alan metinlerini %40-50 daha hızlı çözmeyi sağlar. Bu rehberde her disiplinin en sık geçen 30 temel terimini örneklerle sunuyoruz.

Tek Cümleyle Özet

Fizik 30 Temel Terim

• velocity (hız) — The velocity of light is 300,000 km/s
• acceleration (ivme) — Gravitational acceleration on Earth is 9.8 m/s²
• momentum (momentum) — Momentum is conserved in a closed system
• inertia (eylemsizlik) — Objects resist changes in motion
• gravitational (çekimsel) — Gravitational waves detected in 2015
• electromagnetic (elektromanyetik) — EM spectrum includes radio waves
• radiation (ışınım) — Ionizing radiation damages DNA
• frequency (frekans) — Measured in hertz
• wavelength (dalga boyu) — Blue light shorter than red
• amplitude (genlik) — Determines loudness of sound
• thermodynamics (termodinamik) — Governs energy transfer
• kinetic (kinetik) — Energy depends on mass and velocity
• potential energy (potansiyel enerji) — Stored in compressed spring
• friction (sürtünme) — Generates heat
• oscillation (salınım) — Pendulum exhibits regular oscillation
• magnitude (büyüklük) — Earthquake had magnitude 7.2
• trajectory (yörünge) — Parabolic trajectory of projectile
• resonance (rezonans) — Can cause structural damage
• quantum (kuantum) — Revolutionized 20th century physics
• particle (parçacık) — Higgs particle discovered at CERN
• photon (foton) — Elementary particle of light
• fusion (füzyon) — Nuclear fusion powers the sun
• fission (fisyon) — Used in power plants
• density (yoğunluk) — Water: 1 g/cm³
• pressure (basınç) — Atmospheric pressure decreases with altitude
• voltage (voltaj) — Higher voltage transmits power efficiently
• current (akım) — Electric current flows through circuit
• conductivity (iletkenlik) — Copper has high conductivity
• equilibrium (denge) — Thermal equilibrium reached
• entropy (entropi) — Always increases in isolated systems

Kimya 30 Temel Terim

• molecule (molekül) — Water molecule has 2 hydrogen atoms
• atom (atom) — Building blocks of matter
• compound (bileşik) — Sodium chloride — compound of Na + Cl
• element (element) — Listed in periodic table
• reaction (tepkime) — Released energy as heat
• catalyst (katalizör) — Enzymes act as biological catalysts
• solution (çözelti) — Saline solution contains dissolved salt
• concentration (konsantrasyon) — High CO2 concentration affects climate
• oxidation (oksitlenme) — Rust forms through oxidation
• reduction (indirgenme) — Gain of electrons
• synthesis (sentez) — Organic synthesis produces new compounds
• decomposition (ayrışma) — Of organic matter enriches soil
• acidic (asidik) — Vinegar is acidic, pH 2.4
• alkaline (alkali) — pH greater than 7
• ionic (iyonik) — Bonds form between metals and nonmetals
• covalent (kovalent) — Shared electron pairs
• polymer (polimer) — Long chains of repeating units
• solvent (çözücü) — Water is universal solvent
• isotope (izotop) — Carbon-14 is radioactive isotope
• combustion (yanma) — Requires oxygen
• distillation (damıtma) — Separates liquids by boiling points
• crystallization (kristalleşme) — Used to purify substances
• hydrogen (hidrojen) — Lightest chemical element
• carbon (karbon) — Basis of organic chemistry
• organic (organik) — Contains carbon-hydrogen bonds
• soluble (çözünür) — Sugar highly soluble in water
• exothermic (ısı veren) — Combustion is exothermic
• endothermic (ısı alan) — Photosynthesis is endothermic
• pH (pH) — Pure water has neutral pH 7
• aqueous (sulu) — Aqueous solution contains water

Biyoloji 30 Temel Terim

• species (tür) — Over 8 million species on Earth
• evolution (evrim) — Darwin's theory transformed biology
• ecosystem (ekosistem) — Coral reefs support biodiversity
• biodiversity (biyoçeşitlilik) — Threatened by deforestation
• organism (organizma) — Microorganisms play vital roles
• habitat (habitat) — Destruction drives extinction
• adaptation (adaptasyon) — Camouflage for survival
• mutation (mutasyon) — Genetic mutations drive evolution
• photosynthesis (fotosentez) — Converts sunlight to energy
• respiration (solunum) — Cellular respiration produces ATP
• metabolism (metabolizma) — Converts food to energy
• chromosome (kromozom) — Humans have 23 pairs
• gene (gen) — Carries hereditary information
• allele (allel) — Two alleles per genetic trait
• genotype (genotip) — Genetic makeup
• phenotype (fenotip) — Observable expression
• heredity (kalıtım) — Why offspring resemble parents
• natural selection (doğal seçilim) — Favors advantageous traits
• predator (yırtıcı) — Controls prey populations
• prey (av) — Rabbits are prey for foxes
• population (popülasyon) — Bee populations declined
• extinction (yok olma) — Climate change accelerates extinction
• microorganism (mikroorganizma) — Bacteria, viruses, fungi
• pathogen (patojen) — Airborne droplet spread
• enzyme (enzim) — Accelerates biochemical reactions
• protein (protein) — Essential for cellular function
• carbohydrate (karbonhidrat) — Primary energy source
• genome (genom) — Human genome: 20,000+ genes
• cellular (hücresel) — Division for growth and healing
• symbiosis (simbiyoz) — Bacteria-legume nitrogen fixation

Disiplinler Arası Örnek — Biyokimya / Biyofizik Paragrafı

Bu 85 kelimelik paragrafta 15 terim geçer: fizik (quantum coherence, spectroscopic, coherent oscillations, femtoseconds, thermal, quantum), biyoloji (photosynthetic, organisms, chloroplasts, protein structures, evolution), disiplinler arası (empirical studies, absorption, molecular, energy transfer efficiency). Fen metinlerinin tipik disiplinler arası yoğunluğu budur.

6 Haftalık Disiplin Bazlı Çalışma Planı

• Hafta 1-2: Fizik 30 terim + 2 fizik paragrafı/gün
• Hafta 3-4: Kimya 30 terim + 2 kimya paragrafı/gün
• Hafta 5-6: Biyoloji 30 terim + 2 biyoloji paragrafı/gün
• Tekrar günleri (her Pazar): 90 terim karışık test + disiplinler arası paragraf

Sıkça Sorulan Sorular

90 terim Fen Bilimleri için yeterli mi?

Bu 90 terim temel iskelettir — en sık görülen terimler. 60+ puan için 1.500-2.500 kelime gerekir. 90 terim üzerine 500 kelimelik alan listesini ekleyin (tam liste).

Üç disiplinden hangisine öncelik vermeliyim?

Kendi akademik alanınıza odaklanın: mühendislik → fizik, biyokimya/eczacılık → kimya+biyoloji, biyoloji/biyomedikal → biyoloji. Genel yaklaşım: eşit dağılım + disiplinler arası paragraf pratiği.

Fizik terimleri neden mühendislerin aşina olduğundan daha zor?

Mühendislikte kullanılan fizik günlük Türkçe çevirilerle karışır. YÖKDİL İngilizce akademik fizik terminolojisidir — örnek: "momentum" Türkçe'de aynı ama "inertia" (eylemsizlik) çok farklı. Bu nüanslar için listeyi çalışın.

Disiplinler arası paragraflar nasıl çözülür?

Önce ana konuyu belirle (biyokimya metni biyoloji ağırlıklı mı, kimya ağırlıklı mı?). Sonra her disiplinden terim ipuçlarını ayrı ayrı değerlendirin. Bazı terimler iki disiplinde de geçer — context kritik.