Son Güncelleme: 13 Temmuz 2026 | Kaynak: ÖSYM 2026 STS Öğretmenlik Başvuru Kılavuzu (konu ağırlıkları güncel kılavuza dayanır; yıllık doğrulayın).
Hızlı Bakış
- Alanlar: Gelişim Psikolojisi (%15) + Öğrenme Psikolojisi (%15) = sınavın yaklaşık %30'u, ~18 soru
- Avantajınız: Kuramcılar evrenseldir — Piaget'yi Almanca da okusanız İngilizce de okusanız aynı Piaget'dir
- Eksik katman: Kavramların Türkçe sınav adlandırmaları
- Kitle: Gurbetçi (Lehramt/Pabo) ve yurt dışı lisansüstü (MEd) mezunu adaylar
- Resmi kaynak: osym.gov.tr — yıllık güncel kılavuz
Kısa Özet (TL;DR): Gelişim ve öğrenme psikolojisi birlikte STS Öğretmenlik'in yaklaşık %30'unu oluşturur. Yurt dışında eğitim fakültesi okuyan aday için bu iki alan sınavın en "taşınabilir" bölümüdür: Piaget, Vygotsky, Erikson, Bandura, Skinner gibi kuramcıları zaten okudunuz. Yapılacak iş, her kuramın anahtar kavramlarının Türkçe sınav karşılıklarını (ör. Zone of Proximal Development → yakınsal gelişim alanı) tabloya dökmek ve ÖSYM'nin senaryo-kavram eşleştirme soru mantığına alışmaktır.
Yurt dışı mezunu bir adayın STS hazırlığındaki en büyük kolaylığı bu iki alandadır. Entwicklungspsychologie (gelişim psikolojisi / developmental psychology) ve Lernpsychologie (öğrenme psikolojisi / learning psychology) dersleri, dünyanın hemen her eğitim fakültesinde aynı kuramcılar üzerinden işlenir. Utrecht'te de Piaget okunur, Köln'de de, Ankara'da da. Dolayısıyla bilginiz büyük ölçüde hazır; bu rehber, o bilgiyi Türkçe sınav diline bağlayan köprüyü kurar.
Gelişim Psikolojisi: Kuramcı-Kavram Haritası
Gelişim psikolojisi soruları çoğunlukla iki tiptir: (1) dönem/evre bilgisi, (2) senaryodan kavram çıkarma. Her iki tip için de aşağıdaki köprü tablosu çekirdek dağarcığı verir:
| Kuramcı | Türkçe sınav kavramı | Bildiğiniz karşılık |
|---|---|---|
| Piaget | Bilişsel gelişim dönemleri; şema, özümleme, düzenleme, dengeleme | kognitive Entwicklung; Schema, Assimilation, Akkommodation, Äquilibration |
| Vygotsky | Yakınsal gelişim alanı; destekleme (yapı iskelesi) | Zone of Proximal Development (ZPD); scaffolding |
| Erikson | Psikososyal gelişim dönemleri (ör. kimliğe karşı kimlik karmaşası) | psychosoziale Entwicklung; identity vs. role confusion |
| Kohlberg | Ahlak gelişimi düzeyleri (gelenek öncesi, geleneksel, gelenek sonrası) | moral development; preconventional / conventional / postconventional |
| Freud | Psikoseksüel gelişim dönemleri | psychosexuelle Entwicklung / psychosexual stages |
Piaget'nin dört dönemi (duyusal-motor, işlem öncesi, somut işlemler, soyut işlemler) sınavın klasik konusudur; dönemlerin tipik özelliklerini (nesne devamlılığı, benmerkezcilik, korunum, soyut düşünme) senaryodan tanıyabilecek düzeyde çalışın.
Öğrenme Psikolojisi: Kuram Aileleri
- Davranışçı kuramlar (Behaviorismus / behaviorism): Pavlov'un klasik koşullanması (classical conditioning / klassische Konditionierung), Skinner'ın edimsel koşullanması (operant conditioning / operante Konditionierung), Thorndike'ın bağ kuramı. Türkçe anahtar terimler: pekiştirme (reinforcement), ceza, sönme (extinction), genelleme, ayırt etme.
- Sosyal öğrenme kuramı (soziale Lerntheorie / social learning theory): Bandura. Anahtar terimler: model alma (gözlem yoluyla öğrenme / observational learning), öz yeterlik (self-efficacy / Selbstwirksamkeit), dolaylı pekiştirme.
- Bilişsel kuramlar (kognitive Lerntheorien / cognitive theories): Gestalt (içgörü / insight / Einsicht), bilgiyi işleme kuramı (information processing): duyusal kayıt, kısa süreli (çalışan) bellek, uzun süreli bellek, kodlama, geri getirme.
- Yapılandırmacılık (Konstruktivismus / constructivism): Öğrenenin bilgiyi aktif kurması; öğretim ilke ve yöntemleri alanıyla kesişir — iki alanda da sorulabilir.
Çeviri Tuzakları: Kelime Kelime Çevirmeyin
İki dilli adayın en sık düştüğü tuzak, kavramı kendi kelimeleriyle çevirmeye çalışmaktır. Sınav, yerleşik Türkçe akademik adlandırmayı kullanır:
| Kavram | Kelime kelime çeviri (yanlış arama) | Yerleşik sınav terimi |
|---|---|---|
| operant conditioning | "operant şartlanma" | edimsel koşullanma |
| Zone of Proximal Development | "yakın gelişim bölgesi" | yakınsal gelişim alanı |
| self-efficacy | "kendi verimliliği" | öz yeterlik |
| extinction | "yok olma" | sönme |
| conservation (Piaget) | "koruma" | korunum |
Terim kartlarınızı her zaman yerleşik Türkçe terimle kurun; kendi çevirinizi karta yazmayın. Kart yöntemi ve dil rutini için akademik Türkçe geliştirme rehberine bakın.
Çalışma Yöntemi: 3 Adımlı Döngü
- Kuramı hatırla (bildiğiniz dilde): Kuramın ana fikrini Almanca/İngilizce notlarınızdan 5 dakikada tazeleyin. Sıfırdan öğrenmiyorsunuz — bu adım hızlıdır.
- Türkçe köprüyü kur: Kuramın anahtar kavramlarını yerleşik Türkçe terimleriyle karta dökün; her kavram için bir sınıf senaryosu örneği yazın ("öğretmen doğru cevaba yıldız verdi → olumlu pekiştirme").
- Senaryo sorusu çöz: Alan bazlı 20-30 soruluk setlerle kavram-senaryo eşleştirme pratiği yapın. Yanlışları "kuram bilgisi mi eksik, Türkçe terim mi" filtresiyle ayrıştırın; çoğunlukla ikincisi çıkar ve hızla kapanır.
İki alan için toplam 4-5 haftalık bir odak dönemi, çoğu yurt dışı mezunu profil için yeterli çerçevedir; süre bireysel duruma göre değişir. Genel takvim için 3-6-12 aylık plan rehberini kullanın.
Resmi Kaynaklar
Kuram Çalışmanızı Birlikte Planlayalım
Hangi kuramları hangi sırayla, hangi dil köprüsüyle çalışacağınızı profilinize göre planlıyoruz. Bilgi almak ücretsizdir; koçluk hizmeti ücretlidir.
İlgili Rehberler
- Öğretim İlke ve Yöntemleri Odak Çalışma Rehberi
- Akademik Türkçe Geliştirme Rehberi
- Türkçe Eğitim Bilimleri Terminolojisi Sözlüğü
- Çıkmış Sorular: Konu Dağılımı ve Trend Analizi
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Gelişim ve öğrenme psikolojisinden toplam kaç soru gelir?
Güncel ÖSYM kılavuzundaki dağılıma göre her iki alan da %15 ağırlıktadır; birlikte sınavın yaklaşık %30'unu, yani 60 soruluk sınavda yaklaşık 18 soruyu oluştururlar. Ağırlıklar dönemsel değişebilir; her yıl güncel kılavuzu doğrulayın.
Yurt dışında okuduğum kuramlar Türkiye'deki sınavla aynı mı?
Kuramcılar ve kuramlar evrenseldir: Piaget, Vygotsky, Erikson, Bandura, Skinner her ülkenin eğitim fakültesinde okutulur. Fark, kavramların Türkçe adlandırmasında ve ÖSYM'nin soru kurgusundadır. Bu yüzden bu iki alan yurt dışı mezunu için sınavın en hızlı ilerleyen bölümüdür.
Kavramları kendim çevirsem olmaz mı?
Riskli olur. Sınav yerleşik Türkçe akademik terimleri kullanır: "operant conditioning" sınavda "edimsel koşullanma"dır, "Zone of Proximal Development" ise "yakınsal gelişim alanı"dır. Kendi çevirinizle çalışırsanız şıklarda yerleşik terimi tanıyamayabilirsiniz.
Sorular ezber mi istiyor, yorum mu?
Ağırlıklı olarak senaryo-kavram eşleştirme tipindedir: bir sınıf durumu anlatılır ve hangi kavramla açıklanacağı sorulur. Dönem/evre bilgisi gibi doğrudan bilgi soruları da gelir. En verimli hazırlık, her kavram için kendi senaryo örneğinizi yazmaktır.
Bu iki alanı bitirince hangi alana geçmeliyim?
Ağırlık sırasına göre ilerlemek verimlidir: en ağırlıklı alan Öğretim İlke ve Yöntemleri'ni (%25) ve bu iki psikoloji alanını (%30) tamamlayan aday, sınavın yarısından fazlasını kapsamış olur. Ardından ölçme ve değerlendirme ile rehberlik ve özel eğitim (%15'er) gelir.
Bilgilendirme Notu
Bu içerik sınav hazırlığı amaçlı akademik bilgilendirmedir; psikolojik tanı/değerlendirme veya atama garantisi içermez. Konu ağırlıkları ve sınav yapısı dönemsel değişebilir; kesin bilgi için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın. Son güncelleme: 13 Temmuz 2026.