İlgili İçerikler: Güvenlik Soruşturması | Aday Memurluk | KPSS-2026/1 Tercih Kılavuzu
Kısa tanım: Devlet memuru olmak için iki katman şart gerekir: 657 sayılı Kanunun 48. maddesindeki genel şartlar (vatandaşlık, yaş, adli durum, askerlik, sağlık ve güvenlik soruşturması/arşiv araştırması) ve her kadronun kendi ilanındaki özel şartlar (KPSS puanı, öğrenim, sertifika vb.). İkisini birden sağlamayan aday atanamaz.
Bir memur kadrosuna başvurmadan önce "Ben bu kadroya başvurabilir miyim?" sorusunun cevabı, büyük ölçüde 657 sayılı Kanunun 48. maddesinde gizlidir. Bu yazıda genel ve özel şartları sade bir şekilde özetliyoruz.
Genel Şartlar (657 Sayılı Kanun, 48. Madde)
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Vatandaşlık | Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak |
| Yaş | 18 yaşını tamamlamış olmak (bir meslek/sanat okulunu bitirip mahkemece ergin kılınanlar için 15 yaş istisnası) |
| Kamu hakları | Kamu haklarından mahrum bulunmamak |
| Adli durum | Kanunda sayılan suçlardan mahkûm olmamak (aşağıda) |
| Askerlik | Askerlikle ilişiği bulunmamak (yapmış, ertelenmiş veya muaf olmak) |
| Sağlık | Görevini devamlı yapmasına engel akıl hastalığı bulunmamak |
| Güvenlik | Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması (7315 sayılı Kanun) |
Memuriyete Engel Suçlar
657/48'e göre; Türk Ceza Kanununun 53. maddesindeki süreler geçmiş olsa bile, kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak gerekir. Ayrıca affa uğramış olsa bile şu suçlardan mahkûmiyet memuriyete engeldir:
- Devletin güvenliğine karşı suçlar
- Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar
- Zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik
- Güveni kötüye kullanma, hileli iflas
- İhaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma
- Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık
Bunun dışındaki her adli kayıt otomatik engel oluşturmaz; suçun türü ve mahkûmiyetin niteliği belirleyicidir. Durumunuz özelinde bir avukata danışmanız en doğrusudur.
Özel Şartlar (Kadroya Göre Değişir)
Genel şartları sağlamak yeterli değildir; her kadronun kendi ilanında ayrıca özel şartlar bulunur:
- KPSS puanı ve puan türü (ör. lisans P3, ön lisans P93, ortaöğretim P94)
- Öğrenim düzeyi ve mezun olunan bölüm (nitelik kodlarıyla belirlenir)
- Sertifika / belge (ör. dil, bilgisayar, sürücü belgesi)
- Yaş üst sınırı (bazı kadrolarda)
- Cinsiyet (görev niteliği gerektiriyorsa bazı kadrolarda)
Sık Sorulan Sorular
Adli sicil kaydım varsa memur olabilir miyim?
Her kayıt engel değildir. Belirleyici olan, mahkûm olduğunuz suçun türü ve cezanın niteliğidir. 657/48'de sayılan suçlar ve bir yıl ve üzeri kasıtlı suç mahkûmiyeti engel oluşturur. Durumunuzu bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.
Askerliğimi yapmadan memur olabilir miyim?
Askerlikle ilgisi bulunmamak, çağına gelmemek ya da hizmeti yapmış/ertelenmiş/muaf olmak şartı aranır. Askerliği tecil edilmiş adaylar da ilgili şartları sağladığı ölçüde atanabilir; kesin durum kadronun ilanına ve mevzuata bağlıdır.
Yaş üst sınırı var mı?
Genel şart olarak alt sınır 18 yaştır. Üst yaş sınırı ise genel değil, kadroya özeldir; bazı kadrolarda özel şart olarak belirtilir. Başvuru ilanını kontrol edin.