LGS Tercih Dönemi Gün Gün Plan: 13-27 Temmuz'u En Verimli Kullanma Rehberi

Önünüzde 15 günlük bir tercih penceresi var ve bu pencerenin en büyük düşmanı erteleme. Her tercih döneminde aynı tabloyu izliyorum: ilk hafta "daha vaktimiz var" rahatlığı, son iki gün panik, 27 Temmuz akşamı yoğunluktan yavaşlayan sistem ve alelacele onaylanmış, katmansız bir liste. Bu rehber tam tersini kurgular: 15 günü dört net faza bölüyoruz — hazırlık, araştırma, liste oluşturma, onay — ve her faza somut bir kontrol listesi koyuyoruz. Plana uyan bir aile, 21 Temmuz'da listesini onaylatıp kalan günleri yalnızca son kontrole ayırır.

Tercih Dönemi Bir Bakışta

Faz 0 — 11-12 Temmuz: Hazırlık Hafta Sonu

Tercih ekranı henüz açılmadı ama bu hafta sonu, dönemin en değerli iki günü. Sistem 13'ünde açıldığında araştırmaya sıfırdan başlayan aile ile kılavuzu okumuş, kontenjanları taramış aile arasında ciddi fark oluşur.

• Kılavuzu indirin ve okuyun. MEB, Ortaöğretime Geçiş Tercih ve Yerleştirme Kılavuzu ile okul kontenjan tablolarını 10 Temmuz'da yayımladı (meb.gov.tr). Kılavuzu bir kez baştan sona okumak, tercih döneminde duyacağınız kulaktan dolma bilgilerin çoğunu daha baştan eler.
• Sonuç belgesini masaya koyun. Merkezi Sınav Puanı ve özellikle Türkiye geneli yüzdelik dilim, tüm planın referans noktası. Puan senaryolarıyla oynamak isterseniz LGS puan hesaplama aracı yanınızda dursun.
• Aile toplantısı yapın. Öğrenci, anne-baba ve varsa süreci bilen bir yakın; masada üç soru: Hangi okul türleri bizim için uygun? Ulaşım/pansiyon sınırımız ne? Kim hangi araştırmayı üstlenecek? Bu toplantının bir kuralı var: karar öğrenciyle birlikte alınır, öğrenci adına alınmaz.
• İl/ilçe okul havuzunu çıkarın. LGS taban puanları aracıyla ilinizdeki okulların geçen yıl kapanış dilimlerine bakın; diliminizin üstü, dengi ve altı olmak üzere kabaca 15-20 okulluk bir ham havuz yeterli.

Faz 1 — 13-16 Temmuz: Araştırma Fazı

Sistem açıldı; ama ilk iş tercih girmek değil, havuzu daraltmak. Bu dört günü saha araştırmasına ayırın:

• Okul ziyaretleri: Ham havuzdaki okullardan ulaşabildiklerinizi yerinde görün. Bakılacaklar: fiziki durum, laboratuvar/kütüphane, servis-ulaşım süresi, pansiyon koşulları (yatılı düşünülüyorsa). Yaz döneminde bile çoğu okulda nöbetçi idareci bulunur; sorularınızı çekinmeden sorun.
• Taban puan ve dilim analizi: Her okul için son yılların kapanış dilimini not edin. Tek yıla değil eğilime bakın: dilimi yıl yıl yükselen okul talep görüyor demektir, bu yıl daha da yukarıdan kapanabilir.
• Tercih robotlarını çalıştırın: Rehber Panda LGS tercih robotu diliminize göre zorlayan/denk/güvenli önerileri listeler. MEB de bu yıl ilk kez yapay zeka destekli tercih robotunu devreye aldı; resmi kanaldan onu da deneyin. İki aracın kesiştiği okullar, listenizin doğal çekirdeğidir. Robot çıktısı öneridir, karar değildir — son sözü aile araştırması söyler.
• Yerel yerleştirme bölgenizi öğrenin: Merkezi liste kadar, adrese dayalı yerel yerleştirme listesi de önemli. Kayıt alanınızdaki okulları e-Okul ekranından görebilirsiniz; yerel-merkezi ayrımının işleyişi için tercih nasıl yapılır rehberine bakın.

Faz 2 — 17-20 Temmuz: Liste Oluşturma Fazı

Araştırma bitti, şimdi sıralama sanatı. Merkezi yerleştirme listeniz en fazla 10 okuldan oluşacak ve üç katmana dağılacak:

1. Zorlayan katman (2-3 okul): Kapanış dilimi sizin diliminizin biraz üstünde kalan okullar. "Belki" dediğiniz okulu listenin başına yazmaktan çekinmeyin; LGS yerleştirmesinde üst sıraya yazdığınız okula girememeniz, alt sıradaki şansınızı azaltmaz.
2. Denk katman (3-4 okul): Diliminize yakın bantlardan kapanan okullar. Listenin bel kemiği burası; yerleşme olasılığınızın en yüksek olduğu bölge.
3. Güvenli katman (3-4 okul): Diliminizin belirgin altından kapanan okullar. En kritik katman bu: güvenli seçeneği olmayan liste, öğrenciyi yerel yerleştirmenin insafına bırakır.

Sıralama kuralı basit: okulları gerçekten istediğiniz sıraya göre dizin, "girebileceğim sıraya" göre değil. Sistem sizi listede yukarıdan aşağıya yerleştirir; istediğiniz okulu alta yazıp "garanti olsun" demenin hiçbir kazancı yok. Merkezi listenin yanında yerel yerleştirme listesini de (en fazla 5 okul, tek okul türünden en fazla 3) aynı özenle doldurun; pansiyonlu okul düşünüyorsanız ayrıca 5 tercihlik pansiyonlu okul bölümü var.

• ☐ Merkezi liste taslağı: 10 okul, 3 katman dengeli
• ☐ Yerel liste taslağı: 5 okul (tek türden en fazla 3 kuralına uygun)
• ☐ Pansiyonlu tercih gerekiyorsa: ayrı 5'lik liste hazır
• ☐ Sıralama "istek sırası" mantığıyla kontrol edildi
• ☐ Taslak, ailece son kez birlikte okundu ve öğrenci her okulu onayladı

Faz 3 — 21-27 Temmuz: Onay Fazı

Liste hazır; şimdi resmiyet. Bu fazın altın kuralı: işlemi son güne bırakmayın. 27 Temmuz'da hem e-Okul yoğunluğu artar hem de okul müdürlüklerinde onay kuyruğu oluşur. Beklenmedik bir aksaklıkta (şifre sorunu, sistem yoğunluğu, evrak eksiği) telafi gününüz kalmaz.

• 21 Temmuz: Tercihleri e-Okul'a girin. Ekran çıktısını ya da ekran görüntüsünü kaydedin.
• 21-22 Temmuz: Okul müdürlüğüne gidip veli onayını tamamlayın. Tercih başvurusu, veli onayı yapılmadan kesinleşmez — e-Okul'a girmek tek başına yetmez.
• 23 Temmuz: Son kontrol günü: onaylı tercih listesinin çıktısındaki okul kodlarını, kendi taslağınızla tek tek karşılaştırın. Kod kayması (komşu satırdaki benzer isimli okulu seçme) her yıl yaşanan, telafisi olmayan bir hata.
• 27 Temmuz: Planda bu gün boş. Boş kalması, planın çalıştığının kanıtı; yalnızca acil durum yedeği olarak durur.

Peki Sonra? 5 Ağustos ve Nakil Takvimi

Tercihler kapandıktan sonra süreç bitmiyor; yerleştirme ve nakil dönemleri başlıyor:

Tercih Döneminde Sık Yapılan Hatalar

Plan ne kadar iyi olursa olsun, sahada tekrar eden birkaç hata var; baştan bilirseniz kolayca kaçınırsınız:

• Sadece puana bakmak: Geçen yılın taban puanı bu yılın garantisi değildir; okulların kapanış bandı her yıl tercih davranışına göre yeniden oluşur. Karşılaştırmayı puanla değil, yüzdelik dilimle yapın.
• Güvenli katmanı boş bırakmak: "Nasıl olsa girerim" özgüveniyle yalnızca iddialı okullar yazılan listeler, her yıl bazı öğrencileri hiç istemedikleri bir yerleştirmeyle baş başa bırakıyor.
• Okulu hiç görmeden yazmak: İsim benzerliği, kampüs uzaklığı, servis güzergahı gibi detaylar kağıt üzerinde görünmez. Ulaşabildiğiniz her okulu yerinde görün.
• Öğrenciyi sürecin dışında tutmak: O okulda 4 yıl okuyacak kişi öğrenci; listede onun onaylamadığı tek bir okul bile olmamalı.
• Veli onayını unutmak veya son güne bırakmak: Dönemin en pahalı hatası. Onay tamamlanmadan başvuru yok hükmündedir.

Sık Sorulan Sorular