Zekat Nisabı 2026: Altın, Gümüş ve Para Üzerinden Hesaplama Rehberi

Zekat Nedir?

Zekat, belirli nisab miktarına ulaşan zenginliği bir yıl bekletmek şartıyla belirli bir oranının (%2,5) ihtiyaç sahiplerine verilmesi gereken farz bir ibadettir. İslam'ın beş şartından biridir ve ekonomik adaletsizlikle mücadelenin ana aracıdır.

Kur'an'da 30+ ayette namaz ile birlikte geçen zekat, mü'minin sosyal sorumluluğunun göstergesidir.

Zekatın Şartları

Zekat Verecek Kişinin Şartları

• Müslüman olmak
• Hür (köle olmamak — tarihsel)
• Akıllı ve baliğ olmak (bazı görüşlere göre)
• Nisab miktarı mala sahip olmak
• Temel ihtiyaçları karşıladıktan sonra fazla mal sahibi olmak
• Mal üzerinden bir kameri yıl (hawl) geçmiş olmak
• Borçtan arındırılmış net değere sahip olmak

Zekat Verilebilecek Malların Şartları

• Tam mülkiyette olmalı
• Nisab miktarına ulaşmalı
• Büyüyen/çoğalan niteliğe sahip olmalı (nakit, ticaret malı, hayvan, ürün)
• Temel ihtiyaçlar dışında kalmalı (ev, kişisel kullanım eşyaları zekat dışı)

Zekat Nisabı: Altın ve Gümüş

DİB görüşü: Günümüzde paranın kıymeti dalgalı olduğu için nisab hesabında altın nisabı esas alınır. 80,18 gram altının güncel piyasa değeri referans olarak kullanılır.

Para Zekatı Nasıl Hesaplanır?

Adım 1: Nisab Değerini Belirle

Güncel 80,18 gram altın fiyatını hesapla. Örnek (2026 tahmini):

• 1 gram altın = 5.000 TL (tahmini)
• Nisab = 80,18 × 5.000 = ~400.900 TL

Not: Gerçek 2026 rakamları piyasa koşullarına göre değişir. Zekat vermeden önce güncel altın fiyatını kontrol edin.

Adım 2: Zekat Verecek Malını Hesapla

• Nakit para (TL, döviz)
• Banka mevduatı
• Altın, gümüş (kişisel süs eşyası bile — kadın takıları dahil Hanefi)
• Hisse senedi, tahvil, yatırım fonu
• Ticaret malı (stok değeri)
• Alacaklar (tahsil edilebilir olanlar)

Adım 3: Borçları Çıkar

• Ödenmesi gereken borçlar düşülür
• Kredi borçları, vergi borçları
• Kira, fatura gibi cari borçlar

Adım 4: Hawl (1 Yıl Bekletme) Kontrolü

Mal üzerinden bir kameri yıl (354 gün) geçmiş olmalı. Hanefi mezhebine göre:

• Yıl başında ve sonunda nisab miktarına sahip olmak yeterli
• Ortada nisab altına düşmüş olsa bile sayılır
• Yıl içinde eklenen para aynı hawl'a dahil edilir

Adım 5: %2,5 Hesapla

Örnek hesaplama:

• Toplam mal: 1.000.000 TL
• Borç: 100.000 TL
• Net mal: 900.000 TL
• Nisab üstünde mi? Evet (400.900 TL'den fazla)
• Zekat: 900.000 × 0,025 = 22.500 TL

Altın ve Mücevher Zekatı

Kadın Takıları (Hanefi vs Şafii)

• Hanefi mezhebi: Kadın kişisel süs altını bile nisab miktarına ulaşıyorsa zekata tabidir.
• Şafii mezhebi: Kişisel kullanımdaki kadın takıları zekattan muaf. Fitne amaçlı veya gösteriş olanlar zekata tabi.

DİB genel yaklaşım: Hanefi görüşü esas alınarak kadın altın takıları zekata dahil edilir.

Altın Gram Hesabı

Eğer altın var ise direkt gram üzerinden hesap:

• 200 gram altınınız var
• Nisab 80,18 gram üstünde
• Zekat: 200 × 0,025 = 5 gram altın
• Veya 5 × güncel gram fiyatı TL olarak verilebilir

Ticaret Malı Zekatı

Ticaret malları stok değerine göre zekatlanır. Hesaplama:

• Yıl sonunda stokta kalan ticaret malının satış fiyatı (piyasa değeri) esas alınır
• Maliyet değil satış değeri kullanılır
• Nakde de eklenir, toplam nisab hesabında
• Oran: %2,5

Örnek: Stokta 500.000 TL değerinde mal + 200.000 TL nakit = 700.000 TL. Borç 50.000 TL. Net: 650.000 TL. Zekat: 16.250 TL.

Hayvan Zekatı (Nisab)

Toprak Ürünleri (Öşür)

Öşür: Toprak ürünlerinin zekatıdır. Nisab: 653 kg buğday/arpa/hurma eşdeğeri.

• Yağmurla sulanan araziler: 1/10 (%10)
• Suni sulama (motor, kuyu): 1/20 (%5)
• Hasat anında verilir (yıl beklenmez)

Zekat Kimlere Verilir?

Kur'an-ı Kerim Tevbe Suresi 60. ayette 8 sınıfa zekat verilebileceğini belirtir:

1. Fakirler: Nisab miktarı mala sahip olmayanlar
2. Miskinler: Fakirlerden daha yoksul, hiç malı olmayanlar
3. Zekat memurları (amiller): Zekat toplayıp dağıtan görevliler
4. Müellefe-i kulub: Kalbi kazanılmak istenen kimseler (çağdaş yorumlara göre bu kategori azaltılmıştır)
5. Köleler (rikab): Hürriyet satın almak isteyenler (tarihsel)
6. Borçlular: Borcunu ödeyemeyenler
7. Fi sebilillah: Allah yolunda olanlar (cihad, hayır işleri)
8. Yolda kalmış (ibn-i sebil): Kendisi zengin olsa bile seyahatte yolda kalmışlar

Zekat Verilemeyecek Kişiler

• Yakın akrabalar: ana, baba, dede, nine, çocuk, torun (nafaka sorumluluğundakiler)
• Eş: Karı-koca birbirine zekat veremez
• Zengin (nisab sahibi) kişiler
• Hz. Peygamber'in akrabası (Beni Haşim — tarihsel)
• Müslüman olmayan (fakir gayrimüslime sadaka verilebilir ama zekat değil)

Zekat Verme Zamanı

Yıl Boyunca Verilebilir

Zekat yıl sonu beklenmek zorunda değildir. Hawl'un dolmasını beklemeden de verilebilir (peşin ödeme).

Ramazan'da Verme Geleneği

Pek çok Müslüman zekatını Ramazan ayında verir — sevap çoktur. Ancak bu zorunluluk değil, gelenektir.

Gecikme Durumu

Zekat zamanı geldiğinde ödememek günahtır. Yıl sonunda mutlaka vermek gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Maaşımın zekatı var mı?

Maaş aylık gelirdir, zekat sabit mal üzerinedir. Ancak biriken maaş nisab miktarına ulaşıp yıl geçerse zekat gerekir.

Banka hesabımda döviz var. Zekatı nasıl hesaplanır?

Döviz miktarı TL cinsine çevrilir, diğer mallarla birleştirilerek toplam zekat hesaplanır.

Araba ve evin zekatı var mı?

Kendi kullandığın ev ve araba zekattan muaftır (temel ihtiyaç). Birden fazla eviniz varsa ve kira getiriyorsa kira gelirinin zekatı vardır.

Kira geliri zekata tabi mi?

Kira geliri nakit olarak biriktiğinde zekat nisabına eklenir. Ev kendisi zekata tabi değildir.

Zekat vermek için aileye veremez miyim?

Ana-baba, eş, çocuk, dede-nine, torun — nafaka sorumluluğu olan yakınlar zekat alamaz. Kardeş, amca, dayı, yeğen alabilir.

Zekatımı nereye vermeliyim?

Fakirlere, miskinlere doğrudan verebilirsiniz. Güvendiğiniz bir dernek/vakıf aracılığıyla verebilirsiniz. Kızılay, Türkiye Diyanet Vakfı gibi kuruluşlar zekat toplar ve dağıtır.

Niyet nasıl edilmeli?

Zekat verirken kalben "Bu verdiğim zekatımdır" niyeti yeterli. Sesli söylemek gerekmez.

Kaynak: DİB Yayınları İslam İlmihali Cilt 1, Diyanet İslam Ansiklopedisi "Zekat" maddesi, DİB Yüksek Kurulu fetvaları (fetva.diyanet.gov.tr).