Kazım İncebacak
Mukabele Nedir?
Mukabele: Bir hafız Kur'an okurken cemaatin Mushaf'tan takip etmesi. Karşılıklı (mukabil) okuma anlamına gelir. Ramazan ayında özellikle gelenektir.
Mukabelenin Kaynağı
Hz. Peygamber her Ramazan'da Hz. Cebrail'le Kur'an'ı karşılıklı okumuştur. Vefat yılında bu okuyuş 2 kere yapılmıştır.
Hz. Peygamber Ramazan'da Cebrail ile Kur'an'ı arz ederdi. (Buhari, Müslim)
Mukabele Geleneği
Türk-İslam Kültüründe
- Camilerde Ramazan boyunca yapılır
- Genelde öğle namazı sonrası
- 30 gün boyunca her gün 1 cüz
- Ramazan sonunda hatim yapılır
- Kadın mukabeleleri ayrı yapılır (kadın hocayla)
Mukabele Adabı
Hafız (Okuyan)
- Tertil ile okuma (orta hızda)
- Tecvid kurallarına dikkat
- Anlaşılır ses
- Yaklaşık 1 saat 1 cüz
Cemaat (Dinleyen)
- Mushaf'tan takip
- Sessiz okuma
- Manen uyanık olma
- Ayetin anlamına dikkat
Teravih Namazı
Hükmü
- Sünnet-i müekkede
- Ramazan ayında yatsı namazından sonra
- Kadın-erkek için
Rekât Sayısı
- Hanefi: 20 rekât (yaygın)
- Maliki: 36 rekât (Medine geleneği)
- Bazı görüşler: 8 rekât (Hz. Peygamber)
- Türkiye uygulaması: 20 rekât (8 + 12 sıkça karma kılınır)
Camide vs Evde
- Cemaatle camide: Daha sevap
- Evde: Caiz, özellikle kadınlar için
- Hz. Peygamber bir gece teravihi camide kıldırdı, sonra "farz olur korkusuyla" devam etmedi
İtikaf
Tanım
Belirli sürede mescide kapanıp ibadetle meşgul olma. Sünnet-i müekkede.
Süre
- Ramazan'ın son 10 günü (en yaygın)
- Veya kısa süreli (1 gün vb.)
- Hz. Peygamber'in son Ramazan'ı 20 gün
Şartları
- Niyet
- Mescit (cami)
- Müslüman olma
- Akıl-baliğ
- Cinsel ilişkiden uzak
- Cünüplükten kaçınma
Kadın İtikafı
- Kendi evinde mescit kabul ettiği bir oda
- Kadın bölümlü camide (varsa)
- Mahremlik şartlarına dikkat
Sahur Adabı
- Sünnet-i müekkede (kesin sünnet)
- Geç tutmak (imsaktan kısa süre önce)
- Hurma, su, hafif yiyecek
- İftar arası 13-15 saat enerji için iyi planlama
İftar Adabı
- Acele etme (sünnet)
- Hurma + su ile başlama
- İftar duası okuma
- Akşam namazını birleştirmemek
- Aile birlikte iftar
- Misafir ağırlamak (sevap)
Ramazan'da Diğer İbadetler
Sadaka ve Yardım
- Hz. Peygamber Ramazan'da rüzgar gibi cömertti
- Fakir doyurma
- Erzak yardımı
- Hayır kurumu desteği
Kur'an Okuma
- Hatim (1 ay = 1 hatim)
- Mukabele dinleme
- Anlamayı düşünme
Zikir ve Tövbe
- İstiğfar
- Salavat
- Kelime-i tevhid
- Tesbih
Dua
- Kabul olma vakti
- Özellikle iftar anı
- Sahur-imsak arası
- Gecenin son üçte birinde
Cami Görevlisinin Ramazan Yoğunluğu
- Sahur uyanıkları (mahalle ezan/ilahi)
- İftar programı
- Mukabele organizasyonu
- Teravih namazı
- Cuma hutbesi
- İftar yemekleri
- Kadir gecesi programı
- Bayram namazı hazırlığı
Bu yoğunluk Ramazan ayını imam-hatipler ve müezzinler için en zorlu ay yapar. MBSTS hazırlığı bu ay azaltılmalı.
Sıkça Sorulan Sorular
Mukabele dinlemek hatim sayılır mı?
Bireysel okumayla aynı sayılmaz ancak büyük sevap içerir. Hatim için kişinin kendisi de okuması tavsiye edilir.
Teravih kılmak farz mı?
Hayır, sünnet-i müekkede. Kılmamak günah değil ama büyük sevap kaybı.
İtikaf cuma günü olur mu?
Cuma günü itikaf yapılabilir. Kadın için özel mahremiyet şartları gözetilmeli.
Sahur yemeden oruç tutulabilir mi?
Evet, ancak sünnet kaybı olur. Bereketli olduğu hadislerle sabit.