Kazım İncebacak
Son Güncelleme: 18 Nisan 2026 | DİB Yayınları İslam İlmihali referans alınmıştır.
Mest Üzerine Mesh Nedir?
Mest, abdest alındıktan sonra giyilen ve ayakları kapsayan deri/benzeri malzemeden ayakkabıdır. Normal abdestte ayaklar yıkanırken, mest giyen kişi ayakları yıkamak yerine mest üzerine ıslak el geçirerek (mesh ederek) abdest alabilir. Bu Hz. Peygamber'in sünnetidir ve İslam'ın kolaylığını gösteren hükümlerden biridir.
Mesh Süresi: Özet Tablo
| Durum | Süre |
|---|---|
| Mukim (Yerli) | 24 saat |
| Seferi (Yolcu) | 72 saat (3 gün) |
Önemli: 4 mezhep mesh süresinde genel olarak hemfikirdir. Küçük farklar Maliki mezhebinde görülür.
Mesh Süresi Ne Zaman Başlar?
Mesh süresi, mesti giydiğin andan değil, mesti giydikten sonra ilk abdestin bozulduğu andan itibaren başlar. Yani:
- Abdest alıp mesti giydin
- 5 saat sonra abdestin bozuldu
- Mesh süresi şu an (yani abdestin bozulduğu an) başlıyor
- Mukim isen: +24 saat
- Seferi isen: +72 saat
Örnek: Sabah 07:00'de abdest alıp mest giydin. Öğle 12:00'de abdestin bozuldu. Mesh süresi 12:00'den başlar. Mukim isen ertesi gün 12:00'ye kadar mest üzerine mesh edebilirsin.
Mesti Bozan Haller
Mesh süresi dolmadan da aşağıdaki haller oluşursa mestini çıkarman ve abdesti yeniden alman gerekir:
- Gusül gerektiren haller (cünüplük, hayız, nifas)
- Mesti çıkarmak (isteyerek veya düşerse)
- Mestin yırtılması (ayağın görünür olması)
- Mestin ayakta duramayacak kadar bozulması
Mesh süresi dolduğunda da mesti çıkarıp ayakları yıkayarak abdest alınması gerekir.
Seferi Olmanın Şartı
Seferi (yolcu) kabul edilmek için:
- Hanefi: En az 90 km (18 fersah) yolculuk niyeti
- Şafii: En az 80 km
- Seferi hali: 15 gün bir yerde kalmazsanız seferi kalır. 15 gün ve üzeri kalırsanız mukim olursunuz.
Eğer sefer başlamadan önce mesti giydiyseniz, yolda mesh süresi 72 saat'e uzar.
Mesh Nasıl Yapılır?
Hanefi Mezhebine Göre
- Sağ elinizi ıslatın
- Ayak parmaklarından başlayarak yukarı doğru mesti mesh edin
- Mesh edilen alan: ayakların üst kısmı
- Parmak uçlarından başlayıp topuğa doğru değil, parmaklardan ayak bileğine doğru
- Her iki ayak için ayrı mesh
Mesh Etmenin Şartları
- Mesh edilen alan en az "parmaklarla üç ek" genişliğinde olmalı (parmak genişliği kadar)
- Mest üzerinde olmalı (altı değil üstü)
- Islak el ile yapılmalı (kuru bez ile değil)
Mest Olarak Kullanılabilecek Ayakkabılar
Hanefi mezhebinde mest sayılması için ayakkabının:
- Topuk ve parmaklara kadar ayağı tam kapsamalı
- Ayak bileğini de kapsamalı (çok kısa olmamalı)
- Dayanıklı (deri, sentetik) malzemeden olmalı
- Yürürken ayaktan düşmemeli
Normal çorap mest sayılır mı? Hanefi mezhebinde genel olarak ince çorap mest sayılmaz. Kalın, deriye benzer yün veya kalın yapımlı çoraplar mest sayılabilir. Günümüz ince pamuklu çoraplar mest kabul edilmez — mesh edilmez, ayak yıkanmalıdır.
Şafii mezhebi farkı: Şafii'de de mest sayılabilecek çorapların deri üzerinden yapılmış olması gerekir.
Mezhep Karşılaştırması
| Konu | Hanefi | Şafii | Maliki | Hanbeli |
|---|---|---|---|---|
| Mukim süresi | 24 saat | 24 saat | Süre yok | 24 saat |
| Seferi süresi | 72 saat | 72 saat | Süre yok | 72 saat |
| Mesh başlangıcı | Abdest bozulunca | Abdest bozulunca | Süre yok | Abdest bozulunca |
Maliki mezhebinin farkı: Maliki'de mesh için belirli bir süre yoktur. Mest çıkarılana veya bozulana kadar mesh edilebilir — ancak temizlik ve hijyen gerekçesi ile mesti çıkarmak önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Günümüzde yaygın spor ayakkabıları mest sayılır mı?
Deri veya kalın sentetik malzemeden, ayağı tam kapsayan spor ayakkabıları mest sayılabilir. Ancak içine çorap giyilmişse ve ayakkabı ayrı bir tabaka olarak kalıyor — durum tartışmalıdır. Çoğu çağdaş fakih bu durumu mest saymaz.
Banyo terliği mest sayılır mı?
Hayır. Banyo terliği ayağı tam kapsamaz ve dayanıklı değildir. Mest sayılmaz.
Mesh süresi dolduğunda yalnızca ayakları yıkasam yeterli mi?
Hanefi mezhebine göre mesh süresi dolduğunda tüm abdestin bozulmuş sayılır. Yalnız ayakları yıkamak yeterli değildir, tam abdest alınmalıdır.
Mest üzerine mesh ettim, aynı abdestle birden fazla namaz kılabilir miyim?
Evet. Mest üzerine meshle alınan abdest normal abdest gibi geçerlidir. Abdest bozulana kadar birden fazla namaz kılınabilir.
Mesh yaptığım mesti çıkarırsam abdestim bozulur mu?
Abdestin kendisi bozulmaz, ancak ayakların kısmı kırılır. Mesti çıkardıktan sonra ayaklarınızı yıkarsanız abdestiniz sağlam kalır.
Mesh ederken ıslak el kurumuşsa?
Mesh islak el ile yapılmalıdır. El kuruduysa yeniden ıslatılmalı ve mesh yenilenmeli.
Ayakkabı ayrı, çorap ayrı. Önce ayakkabı çıkardım. Mesh geçerli mi?
Eğer meshi ayakkabı üzerine yaptıysanız ve ayakkabı çıkarıldıysa mesh bozulur. Çorap üzerine meshiniz varsa ve çorap mest şartlarını taşıyorsa geçerli kalır.
MBSTS'de Mest ile İlgili Muhtemel Sorular
- Hanefi'ye göre mukim mesh süresi kaç saattir? 24
- Seferi mesh süresi? 72 saat
- Mesh süresi ne zaman başlar? Abdest bozulduğunda
- Mesti çıkarınca ne olur? Ayakları yıkamak gerekir
- Maliki mezhebine göre mesh süresi? Belirli süre yok
MBSTS Fıkıh ve Pratik Meseleler
Günlük hayatınızdaki fıkhi soruları MBSTS perspektifiyle açıklıyoruz. Koçluk ile detaylı çalışma.
Kaynak: DİB Yayınları İslam İlmihali Cilt 1, Diyanet İslam Ansiklopedisi "Mest" ve "Mesh" maddeleri, Diyanet İşleri Yüksek Kurulu fetvaları.