Kazım İncebacak
DUS Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi (ADÇC), diş hekimliği uzmanlık dalları arasında en cerrahi+hastane odaklı branştır. 4 yıllık uzmanlık eğitimi sonunda diş çekiminden gömülü diş cerrahisine, dental implantolojiden ortognatik cerrahiye, kistler-tümörlerden TMJ cerrahisine, dudak-damak yarığı kapatmaya ve travma cerrahisine kadar geniş alan kapsar. Bu rehberde DUS ADÇC detaylı konu dağılımını, 4 yıllık eğitim sürecini, ortognatik cerrahi (BSSO+Le Fort I), implant cerrahisi+sinüs lift+kemik augmentasyonu, OKÇS lezyonları, MRONJ (Medication-Related ONJ), kontenjan-taban puan trendini ve 12 haftalık DUS hazırlık planını bulacaksınız.
📋 DUS ADÇC 2026 Hızlı Bakış
- 14 Eylül 2026 + 28 Mart 2027 · 220 soru · Yanlış cezası YOK
- Uzmanlık 4 yıl · 2025 Kontenjan ~80-100 · Taban 65-75
- İlk Tercih: Hacettepe, Marmara, Ege, Ankara, İstanbul, Gazi, GATA
📊 DUS'ta ADÇC Soru Dağılımı (15-18 Soru)
| Konu | Soru |
|---|---|
| Diş Çekimi+Gömülü Diş Cerrahisi | 3-4 |
| Lokal Anestezi+Sedasyon+GA | 2-3 |
| Dental İmplantoloji | 3-4 |
| Sinüs Lifting+Kemik Augmentasyonu | 2-3 |
| Ortognatik Cerrahi | 2-3 |
| Maksillofasial Travma | 2-3 |
| Kistler+Tümörler (Odontogenik+Non-Odontogenik) | 2-3 |
| TME Cerrahisi (Artrosentez+Artroskopi+TMJ TJR) | 1-2 |
| İnfeksiyon+MRONJ+Acil | 1-2 |
| Tükürük Bezi Patolojileri | 1-2 |
🎓 4 Yıllık ADÇC Uzmanlık Eğitimi
| Yıl | İçerik |
|---|---|
| 1. Yıl | Anatomi (kraniofasiyal, baş-boyun lenfatik, sinir-damar trase), tıbbi rotasyonlar (anestezi, dahiliye, kardiyoloji konsültasyonu, hemato-onkoloji), lokal anestezi farmakolojisi, sedasyon (oral, inhalasyon, IV), basit çekimler, gömülü 3. molar. |
| 2. Yıl | İmplant cerrahisi (yerleştirme — guided+freehand, immediate vs delayed, sinüs lifting lateral+krestal, GBR, soft tissue augmentation), preprostetik cerrahi (alveoloplasti, frenektomi, vestibüloplasti). Kist-tümör enukleasyonu+marsupializasyon. Maksillofasial travma yönetimi (mandibular, mid-face fraktür ORIF/CRIF). |
| 3. Yıl | Ortognatik cerrahi (BSSO — Bilateral Sagittal Split Osteotomy, Le Fort I, Le Fort II, Le Fort III, genioplasti). Distraksiyon osteogenezi (DO). Dudak-damak yarığı (cleft lip+palate) onarımı. TME cerrahisi (artrosentez, artroskopi, açık kondiler diskoplasti, total joint replacement). Onkolojik cerrahi (parsiyel mandibulektomi/maxillektomi). |
| 4. Yıl | Mikro-vasküler+rekonstrüktif cerrahi (free flap — fibula, ALT, radial forearm), pediatrik OMS, kraniofasiyal sendromlar, syndromic kapatma. Dijital iş akışı (CBCT+CAD/CAM surgical guide+3D yazılı PSI plate+intra-op navigation). Tez+vaka+yayın. |
🎯 Modern ADÇC Konuları
1. Gömülü Diş Cerrahisi
Mandibular 3. Molar İmpaksiyonu: Pell-Gregory sınıflama (A-B-C ramusa pozisyon, I-II-III oklüzal düzlem). Winter sınıflama (mesioangüler en sık, distoangüler, vertikal, horizontal). Risk: İnferior alveolar sinir (IAN) yaralanması (paresthezi/anestezi), lingual sinir, dilin tabanı boşluğu enfeksiyonu. CBCT IAN yakınlık değerlendirme. Coronektomi: Yüksek IAN riskli vakalarda — kron çıkar, kök bırak. Pogrel öncülük (2004+). Maxiller 3. Molar: Genelde basit. Maksiller sinüs perforasyonu (Schneider membran) riski.
2. Dental İmplantoloji
Brånemark Devrimi (1965): Osseointegrasyon konsepti. Modern titanyum implantlar (CP4 grade titanyum, TiZr Roxolid Straumann, zirkonya implant). Pozisyonlama: Restoratif-driven (top-down planning). 3D — yatay (1.5 mm komşu dişten, 3 mm implant arası), vertikal (3 mm gingival marjinden), bukko-lingual. Zamanlama: Immediate (Type 1), early (Type 2 — 4-8 hafta), conventional (Type 3 — 3-6 ay), late (Type 4 — bone fill sonrası). Loading: Immediate (insertion gün — torque ≥35 Ncm), early (1-7 hafta), conventional (3-6 ay). Ostell ISQ: Implant Stability Quotient — primary stability ölçümü (>65 immediate loading uygun).
3. Sinüs Lifting + Kemik Augmentasyonu
- Lateral Pencere (Tatum 1986, Misch): Lateral antrostomi → Schneider membran kaldırılır → kemik grefti yerleştirilir → membran. Direkt sinüs lifting.
- Krestal (Summers 1994): Osteotom — internal sinus floor break + autograft + implant aynı seansta. <5 mm rezidüel kemik için.
- Hidrolik (CAS-Kit, Densah Burs): Su basıncı/tactile — minimal invaziv membran lifting.
- GBR (Guided Bone Regeneration): Yatay+vertikal kemik augmentasyonu. Membran (Bio-Gide collagen rezorbe vs d-PTFE non-resorbable) + greft (otojen+ksenogenik+alloplastik kombinasyon). PRF/L-PRF eklenebilir. Immediate vs delayed implant.
- Onlay+Inlay Greft: Otojen blok (ramus, çene köşesi, iliac crest, fibula) + plak+vida fiksasyon.
4. Ortognatik Cerrahi
- BSSO (Bilateral Sagittal Split Osteotomy): Mandibular setback (Class III) veya advancement (Class II). Dal Pont, Hunsuck modifikasyonları. Risk: IAN sinir yaralanması (geçici-kalıcı).
- Le Fort I: Maksiller advancement, setback, impaction (gummy smile), down-graft (open bite). Trans-sulcus osteotomi.
- Le Fort II: Nasomaxillary kompleks (Crouzon syndrome).
- Le Fort III: Total face midface advancement (kraniofasiyal sendromlar).
- Genioplasti: Çene ucu repozisyonu (advancement, setback, vertical change). Slidescheid teknik+plak fiksasyon.
- Distraksiyon Osteogenezi (DO): Yavaş kemik uzatma (1 mm/gün). Mikrognati, hemifasial mikrosomi, dudak-damak yarığı sonrası.
- Surgery-First Approach: Pre-cerrahi ortodonti minimal, cerrahi öncelikli. Daha kısa toplam tedavi süresi.
- VSP (Virtual Surgical Planning): CBCT+CAD/CAM 3D planlama, surgical splint+plate guide 3D yazılı. Predictability artırır.
5. Maksillofasial Travma
Mandibular Fraktür: En sık lokasyon — kondiler/subcondylar, angle (3rd molar varlığı risk), parasymphyseal, body, ramus, koronoid, alveoler. Tedavi: Konservatif (MMF — Maxillomandibular Fixation, IMF — Intermaxillary Fixation), ORIF (Open Reduction Internal Fixation — mini plate, lock plate, IMF screw + arch bar). Mid-Face: Le Fort I (transverse maxilla), Le Fort II (pyramidal), Le Fort III (kraniofasiyal disjunction), zigomatik kompleks (ZMC), nasoorbitoethmoid (NOE), orbital floor blowout (Hess test, MR/BT). Frontal Sinüs Fraktürü: Anterior wall — kozmetik, posterior wall — beyin/dura risk.
6. Kistler + Tümörler
- Odontogenik Kistler: Radikuler (en sık), dentigeröz (folliküler — gömülü diş çevresi), keratokist (KCOT, eski OKC — agresif, nüks yüksek), nazopalatin kanal kisti, lateral periodontal, gingival.
- Non-Odontogenik: Statiket Stafne kavitesi (mandibular lingual cortex), travmatik kemik kisti (simple bone cavity), aneurysmal bone cyst.
- Odontojenik Tümörler: Ameloblastom (en sık benign agresif, mandibular molar bölge — soap bubble görünümü, marginal/segmental rezeksiyon), AOT (Adenomatoid Odontogenic Tumor), CCOT (Calcifying Cystic Odontogenic Tumor), kompleks/kompound odontom.
- WHO 2022 Sınıflama Update.
- Marsupialization vs Enucleation: Büyük kistler — marsupialization (Partsch I) → enucleation (Partsch II). Carnoy solüsyonu KCOT'da nüks azaltma.
7. MRONJ (Medication-Related Osteonecrosis of the Jaw)
Eski "BRONJ" (Bisphosphonate-Related ONJ) — günümüzde MRONJ daha kapsamlı. Etyoloji: Bisfosfonatlar (zoledronate, alendronate, ibandronate), denosumab (anti-RANKL), antiangiogenikler (bevacizumab, sunitinib). AAOMS 2022 Definisyon: 8+ hafta açık kemik + ilaç maruziyeti + RT yok lokal. Stage 0-3. Tedavi: Konservatif (antibiyotik, antiseptik) → cerrahi rezeksiyon (marginal/segmental). PRP/PRF, hyperbaric oksijen tartışmalı. Önleme (kanser hastalarında pre-treatment dental clearance) > tedavi.
📚 Kaynaklar
- Peterson's Principles of Oral and Maxillofacial Surgery, 4. Baskı (2022)
- Hupp's Contemporary Oral and Maxillofacial Surgery, 7. Baskı
- Fonseca's Oral and Maxillofacial Surgery (3 cilt)
- Misch Contemporary Implant Dentistry, 3. Baskı
- Türk Oral ve Maksillofasiyal Cerrahi Derneği (TOMSDER)
- AAOMS (American Association of OMS) + EACMFS
- JOMS + IJOMS + COMS — güncel
📅 12 Haftalık DUS ADÇC Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1 | Anatomi+lokal anestezi+sedasyon |
| 2 | Çekim+gömülü diş+coronektomi |
| 3-4 | İmplantoloji+sinüs lift+GBR |
| 5-6 | Ortognatik cerrahi (BSSO+Le Fort+genio) |
| 7 | Maksillofasial travma (mandible+midface+orbital) |
| 8 | Kistler+tümörler+WHO 2022 |
| 9 | TME cerrahisi+tükürük bezi |
| 10 | MRONJ+infeksiyon+rekonstrüktif |
| 11 | Geçmiş DUS + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
3. molar coronektomi ne zaman tercih?
CBCT'de IAN (inferior alveolar nerve) yakınlığı — direkt kontak veya kanal içi pozisyon. Coronektomi (Pogrel 2004) — sadece kron çıkarılır, kök bırakılır. IAN yaralanma riski düşer (%9'dan %1'e). Kalan kök 1-2 yılda %3-13 olguda erupsiyona devam edebilir → 2. cerrahi.
All-on-4 vs all-on-6 fark?
All-on-4 — 4 implant (anterior 2 axial, posterior 2 tilted up to 45°). Maló protokolü. Daha az implant + immediate loading. All-on-6 — 6 implant, daha fazla biomekanik destek, posterior cantilever azalır. All-on-4 ekonomik+hızlı, all-on-6 long-term predictability biraz üstün ama her vakada daha iyi DEĞİL.
Surgery-first ortognatik avantajı?
Klasik: 12-18 ay pre-cerrahi orto + cerrahi + 6-12 ay post-orto = 18-30 ay. Surgery-first: minimal pre-orto + cerrahi + 6-9 ay post-orto = 9-12 ay. Hasta memnuniyeti yüksek (görsel sonuç hızlı). Predictability VSP+CAD/CAM ile artırıldı. Sığınak ekvalizasyonu+oklüzyon karmaşası — uzman ekip gerekli.
MRONJ önleme stratejisi?
AAOMS 2022 — kanser hastasında bisfosfonat/denosumab başlamadan önce dental clearance (cerrahi+tedavi tamamla). Tedavi sırasında: invaziv prosedür kaçın (çekim+implant), oral hijyen optimal. Cerrahi gerekiyorsa: drug holiday (osteoporoz dozu için 2 ay+, kanser için sınırlı kanıt), antibiyotik profilaksi, atravmatik teknik. Önleme >> tedavi.
Ameloblastom tedavisinde marginal vs segmental rezeksiyon?
Marginal rezeksiyon — 1-1.5 cm sağlıklı kemik ile periferik kemik+yumuşak doku. Solid/multikistik unicystik tipi luminal+intraluminal. Segmental rezeksiyon — agresif veya nüks vakada — diş+kemik segmenti dahil bütün rezeksiyon. Mandibular kontinüite kaybı → free flap (fibula) rekonstrüksiyon. Nüks oranı: marginal %10-15, segmental <%5.
⚖️ Disclaimer
Bu içerik DUS Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi uzmanlık sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, cerrahi karar veya tanı tavsiyesi değildir. Klinik uygulamada Türk OMS Derneği (TOMSDER), AAOMS, EACMFS, AAOMS MRONJ 2022 ve TDB önerileri esas alınmalı. ÖSYM resmi sınav bilgileri.