Son Güncelleme: 18 Nisan 2026 | TDV İslam Ansiklopedisi siyer maddeleri ve DİB Hz. Muhammed kitabı esas alınarak hazırlanmıştır.
📋 Hızlı Bakış
- Sınav: DİB-MBSTS
- Konu: MBSTS Siyer ve İslam Tarihi Konu Anlatımı (7 Soru): Dönemler ve Olaylar 2026
- Düzenleyici Kurum: İçeriği Diyanet İşleri Başkanlığı belirler, sınavı ÖSYM uygular
- 2026 Hazırlık: Düzenli çalışma + geçmiş yıl soruları + deneme sınavları
- Resmi Kaynak: osym.gov.tr + diyanet.gov.tr (resmi kaynaklar)
- Okuma Süresi: 14+ dakika
Siyer ve İslam Tarihi: 7 Soru, %11,7 Ağırlık
MBSTS'de Siyer (Hz. Peygamber'in hayatı) ve İslam Tarihi 7 soruyla birlikte ele alınır. Sınavın %11,7'sini oluşturan bu alanın çoğunluğu Siyer'e ayrılır (yaklaşık 4-5 soru), kalan kısım İslam Tarihi'nedir (2-3 soru).
1. Siyer-i Nebi (Hz. Peygamber'in Hayatı)
Doğum ve Çocukluk Dönemi
- Doğum: 20 Nisan 571, Fil Yılı, Pazartesi sabahı, Mekke
- Babası: Abdullah b. Abdulmuttalib (Hz. Peygamber doğmadan önce vefat etti)
- Annesi: Amine bint Vehb
- Süt annesi: Halime es-Sa'diyye (Beni Sa'd kabilesinde 4 yıl kaldı)
- Annesinin vefatı: Hz. Peygamber 6 yaşındayken Ebva'da
- Dedesi: Abdulmuttalib (8 yaşına kadar baktı)
- Amcası Ebu Talib: Babası vefat ettikten sonra büyüttü
Gençlik ve Evlilik
- 9 yaşında: Amcası Ebu Talib ile Şam ticaretine, rahip Bahira ile karşılaşma
- 15 yaşında: Ficar harbinde okçuluk yapması (savaşmadı, ok topladı)
- 20 yaşında: Hilfu'l-Fudul (Erdemliler birliği) anlaşmasına katıldı
- 25 yaşında: Hz. Hatice ile evlendi (Hatice 40 yaşındaydı, Şam ticaretinden döndüğünde)
- 35 yaşında: Kabe tamiri sırasında Hacerü'l-Esved'i yerleştirme hakemliği
İlk Vahiy ve Davet
- 40 yaşında (610): Hira mağarasında ilk vahiy (Alak suresi 1-5)
- İlk Müslümanlar: Hz. Hatice (kadınlardan ilk), Hz. Ali (çocuklardan ilk), Hz. Ebu Bekir (erkeklerden ilk), Zeyd b. Harise (kölelerden ilk)
- İlk 3 yıl: Gizli davet
- 4. yıl: Açık davet başladı (Şuara 214: "Yakın akrabanı uyar")
Mekke Dönemi (610-622)
- Müşriklerin işkenceleri: Bilal, Sümeyye (ilk şehit), Yasir, Ammar gibi sahabilere
- Habeşistan hicreti: 615'te ilk grup, 616'da ikinci grup (Necaşi himayesi)
- Boykot dönemi (616-619): Beni Haşim Şi'b-i Ebu Talib'te 3 yıl boykot
- Senetü'l-Hüzn (Hüzün Yılı, 619): Ebu Talib ve Hz. Hatice'nin vefatı
- Taif yolculuğu (619): Reddedildi, taşlandı
- İsra ve Mi'rac (620 veya 621): Mescid-i Aksa'ya gece yolculuğu, ardından göklere yükseliş
- Akabe biatları (620, 621, 622): Medineli Müslümanlarla ilk anlaşmalar
Hicret (622)
- Tarih: 12 Eylül 622 (Pazartesi), Sevr mağarasında 3 gün
- Yol arkadaşı: Hz. Ebu Bekir
- Refik: Abdullah b. Üreykıt (yol göstereci, müşrik)
- Kuba'da kalış: Kuba mescidini yaptırdı (ilk mescid)
- Medine'ye giriş: Yesrib şehrinin adı Medinetü'n-Nebi (kısaca Medine) oldu
Medine Dönemi (622-632)
İlk Faaliyetler
- Mescid-i Nebevi inşaatı
- Muhacir-Ensar kardeşliği
- Medine vesikası: Müslümanlar, Yahudiler ve diğer kabileler arasında anlaşma
- Kıble değişikliği (624): Kudüs'ten Kabe'ye
Önemli Savaşlar
| Savaş | Tarih | Sonuç |
|---|---|---|
| Bedir | 17 Ramazan 2/624 | Müslümanlar ilk büyük zafer (313 vs 1000) |
| Uhud | 7 Şevval 3/625 | Yenildi (okçuların pozisyonu terketti). Hz. Hamza şehit oldu |
| Hendek (Ahzab) | 5/627 | Selman-ı Farisi tavsiyesi ile hendek kazıldı, kuşatma boşa |
| Hudeybiye Antlaşması | 6/628 | 10 yıllık ateşkes (Fethu'l-Fethü'l-Mübin) |
| Hayber | 7/628 | Yahudilerin son kalesi alındı, Hz. Ali Kamus kalesi |
| Mute | 8/629 | Bizans'a karşı, Halid b. Velid'in stratejik geri çekilmesi |
| Mekke'nin Fethi | 20 Ramazan 8/630 | Kanlı çatışmasız fetih, Kabe putlardan temizlendi |
| Huneyn | 8/630 | Hevazin kabilesine karşı, ilk başta zorlandı sonra kazandı |
| Tebük | 9/630 | Bizans'a karşı, savaşsız geri dönüş, gücün ispatı |
Veda Haccı ve Vefat
- Veda Haccı: 9 Zilhicce 10/632, Arafat'ta meşhur Veda Hutbesi
- Hastalık: Vefat öncesi 13 günlük hastalık
- Vefat: 13 Rebiulevvel 11/8 Haziran 632, Pazartesi, Hz. Aişe'nin odasında
- Defin: Hz. Ebu Bekir'in halife seçilmesinden sonra Salı gecesi
2. Hulefa-i Raşidin (632-661)
Hz. Ebu Bekir (632-634, 2 yıl 3 ay)
- Lakabı: es-Sıddik (en doğrulayan)
- Önemli olaylar: Ridde savaşları (irtidad edenlerle), Yemame savaşı (Müseyleme), Kur'an'ın toplanması başlangıcı
- Vefatı: 22 Cemaziyelahir 13/634, hastalanarak
Hz. Ömer (634-644, 10 yıl 6 ay)
- Lakabı: el-Faruk (hak ile batılı ayıran)
- Fetihler: Şam, Filistin, Mısır, İran (Sasani), Kudüs (638)
- Sistemler: Hicri takvim başlangıcı, divan teşkilatı, beytülmal, polis-jandarma, valilik sistemi
- Şehadeti: 23/644, Ebu Lü'lü adındaki bir Mecusi köleyle suikast
Hz. Osman (644-656, 12 yıl)
- Lakabı: Zinnureyn (iki nur sahibi — iki kızı Hz. Peygamber'le evlendi)
- Fetihler: Kuzey Afrika, Kıbrıs, Horasan
- Önemli icraat: Kur'an'ın çoğaltılması (Mushaf-ı Osmani), donanma kurulması (Cündi Şamlı Muaviye), kıraatlerin standartlaştırılması
- Şehadeti: 35/656, Mısırlı isyancılar tarafından evinde Kur'an okurken
Hz. Ali (656-661, 4 yıl 9 ay)
- Lakabı: Esedullah (Allah'ın aslanı), Haydar-ı Kerrar
- Önemli olaylar: Cemel savaşı (Hz. Aişe ile), Sıffin savaşı (Muaviye ile), Hakem olayı, Haricilerin ortaya çıkışı
- Şehadeti: 40/661, Kufe'de Harici İbn Mülcem tarafından zehirli kılıçla
3. İslam Devletleri (Kronoloji)
Emeviler (661-750)
- Kurucu: Muaviye b. Ebi Süfyan
- Başkent: Şam
- Önemli halifeler: Muaviye, Yezid, Abdülmelik, Velid, Ömer b. Abdülaziz
- Önemli olaylar: Kerbela faciası (61/680, Hz. Hüseyin'in şehadeti), Kuzey Afrika ve İspanya fetihleri (Tarık b. Ziyad), Türgişlerle savaşlar
- Yıkılış: Abbasi devrimi ile (750)
Abbasiler (750-1258)
- Kurucu: Ebu'l-Abbas es-Seffah
- Başkent: Bağdat (Mansur döneminde, 145/762)
- Altın Çağ: Harun Reşid, Memun (ilim, kültür, çeviri faaliyetleri — Beyt-ül Hikme)
- Önemli olaylar: Mihne dönemi, Türk emirleri etkin olması, Selçukluların himayesi
- Yıkılış: Hülagü'nün Bağdat'ı yağmalaması (1258)
Endülüs Emevileri (756-1031)
- İspanya'da Abdurrahman bin Muaviye tarafından kuruldu
- Kurtuba başkent — ilim ve sanat merkezi
- 1492'de Granada'nın düşmesiyle İslam yönetimi sona erdi
Selçuklular (1037-1308)
- Büyük Selçuklu (1037-1157): Tuğrul, Alparslan, Melikşah
- Malazgirt (1071): Anadolu'nun kapısı açıldı
- Anadolu Selçukluları (1077-1308): Kutalmışoğlu Süleyman Şah
- Önemli vezirler: Nizamülmülk (Nizamiye Medreseleri kurdu, Siyasetname yazdı)
Osmanlılar (1299-1922)
- Kurucu: Osman Gazi (1299, Söğüt)
- İstanbul'un Fethi: 29 Mayıs 1453, Fatih Sultan Mehmed
- Yavuz Sultan Selim (1512-1520): Mısır'ın fethi, halifelik Osmanlı'ya geçti (1517)
- Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566): Altın çağ
- Halifeliğin kaldırılması: 3 Mart 1924
Çıkmış Soru Trendleri
- Hz. Peygamber'in hayatındaki önemli tarihler (doğum, ilk vahiy, hicret, vefat)
- Mekke ve Medine dönemi olayları
- Önemli savaşların tarihleri ve sonuçları
- Hulefa-i Raşidin'in icraat ve önemli olayları
- Hz. Ömer'in sistemleri (divan, hicri takvim)
- Hz. Osman'ın Kur'an çalışmaları (Mushaf-ı Osmani)
- İslam devletleri kronolojisi (Emeviler, Abbasiler)
- Önemli şahsiyetler (Nizamülmülk, Beyt-ül Hikme)
1 Haftalık Çalışma Programı
- Gün 1-2: Hz. Peygamber'in doğumdan ilk vahye kadar (40 yıl)
- Gün 3: Mekke dönemi (610-622) — davet, işkence, hicret
- Gün 4: Medine dönemi savaşları — TABLO ÇALIŞMASI
- Gün 5: Hulefa-i Raşidin (632-661) — 4 halife dönemi
- Gün 6: Emeviler ve Abbasiler özet
- Gün 7: Selçuklular, Osmanlılar + tekrar + test
Sıkça Sorulan Sorular
Bedir savaşının önemi nedir?
Müslümanların ilk büyük askeri zaferi (313 Müslüman vs 1000 Mekkeli müşrik). Furkan günü olarak isimlendirildi. Hak ile batılı ayıran ilk büyük müsabaka.
Hicri takvim ne zaman başlar?
Hz. Ömer döneminde, Hz. Peygamber'in Mekke'den Medine'ye hicret ettiği yıl (622) başlangıç yapıldı. Yıl başı 1 Muharrem olarak kabul edildi.
Hudeybiye Antlaşması neden "Fethu'l-Mübin" olarak isimlendirildi?
İlk başta Müslümanlar için aleyhte gibi göründü ancak ilerleyen yıllarda en büyük diplomatik zafer oldu. İslam'ın yayılması için ortam hazırladı (Fetih suresi: "Şüphesiz biz sana apaçık bir fetih verdik").
Halifelik ne zaman Osmanlı'ya geçti?
Yavuz Sultan Selim'in Mısır'ı fethetmesiyle (1517). Son Abbasi halifesi III. Mütevekkil'den hilafet hak ve yetkilerini devraldı.
Kerbela faciası nasıl yaşandı?
61/680'de Hz. Hüseyin ve yanındaki 72 kişi (kadınlar ve çocuklar dahil), Yezid ordusu tarafından Kerbela'da 10 Muharrem (Aşure) günü şehit edildi.
Siyer + İslam Tarihi Odaklı Koçluk
7 sorulu Siyer ve İslam Tarihi alanında kronoloji haritası, savaş tarihleri ezber teknikleri, halife dönemi özetleri.
Kaynak: DİB Hz. Muhammed kitabı (4 cilt), İbn Hişam es-Sira, TDV İslam Ansiklopedisi siyer maddeleri, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Tarihi.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
DİB-MBSTS hazırlığı için ne kadar süre yeterli?
DİB-MBSTS hazırlığı için tipik olarak 6-12 aylık düzenli çalışma önerilir. Düzenli soru çözümü, geçmiş yıllar deneme sınavları ve son 2-3 ay yoğunlaştırılmış tekrar verimli sonuç verir.
DİB-MBSTS sınavında yanlış cezası var mı?
Hayır. Bu sınavda yanlış cevap cezası yoktur; net sayınız doğru cevap sayınıza eşittir. Bu yüzden hiçbir soruyu boş bırakmayın. Yine de güncel kılavuzu kontrol edin.
Geçmiş yıl soruları çözmek faydalı mı?
Evet, geçmiş yıl soruları en değerli kaynaklardan biridir. Soru tipleri+sıkça gelen konular+tuzakların öğrenilmesinde 5+ yıl geçmiş soru çözümü idealdir. ÖSYM resmi sayfasında ücretsiz erişim var.
Online kaynaklar yeterli mi?
DİB resmi yayınları (İslam İlmihali I-II, Kur'an Yolu Tefsiri, Hadislerle İslam) temel kaynaktır. Ancak yapılandırılmış soru bankası+düzenli deneme sınavı+geri bildirim için bir kaynak/koçluk programı eklemek başarıyı artırır.
Sınav günü stratejisi nedir?
Sınav öncesi yeterli uyku (7-9 saat), hafif kahvaltı (kompleks karbonhidrat+protein), erken merkeze ulaşım (1+ saat öncesi), belge kontrolü (kimlik+sınav giriş belgesi+kalem). Süre yönetimi: zor soruda takılma, geri dön. Yanlış cezası yoksa boş bırakma.
⚖️ Disclaimer
Bu içerik sınav hazırlığı amaçlı bilgilendirme rehberidir. Resmi başvuru+sınav bilgileri için ÖSYM+ilgili kurum resmi sayfalarını doğrulayın. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın.
📝 Adım Adım Hazırlık Rehberi
-
1
Sınav Yapısını Tanı
DİB-MBSTS resmi kılavuzunu ÖSYM/MEB sayfasından indir, soru sayısı + süre + puan hesaplama formülünü öğren.
-
2
Geçmiş Yıl Sorularını İncele
En az son 5 yılın çıkmış sorularını çöz, hangi konuların ağırlık taşıdığını tespit et ve zayıf alanlarını belirle.
-
3
Realistik Çalışma Programı Kur
Günlük 4-6 saat (yoğun dönem 8 saat), haftalık 6 gün, dinlenme + tekrar günleri dahil olacak şekilde plan oluştur.
-
4
Kaynak Setini Sınırla
Konu anlatım kitabı (1 ana kaynak), soru bankası (1-2 kalın kitap), deneme seti (haftalık 2 deneme) — daha fazlası odak dağıtır.
-
5
Konu Tekrar Sistemi Kur
Spaced repetition (1 gün → 3 gün → 1 hafta → 1 ay tekrar). Yanlış yapılan soruları "yanlış defteri"ne kaydet, haftalık tekrar et.
-
6
Deneme Sınavı Disiplini
Son 2 ay haftalık 2-3 DİB-MBSTS denemesi (gerçek sınav saatlerinde + sınav koşullarında). Sonra detaylı analiz: hangi konuda kaç yanlış?
-
7
Sınav Günü Stratejisi
Önceki gece erken yat, sabah hafif kahvaltı, sınav merkezine 1 saat erken git. Önce kolay sorular, sonra zor — zaman yönetimi kritik.