Banka Sınavı Alan Bilgisi 2026: İktisat, Finans, Bankacılık Konuları Rehberi

İlgili İçerikler: Banka Sınavları Tam Rehber | GY-GK Konu Dağılımı | Banka Sınavı Soru Çöz

Alan Bilgisi: Genel Yapı

Banka sınavlarının alan bilgisi bölümü, pozisyona göre 30-50 soruluk bir bölümdür. Memur / asistan pozisyonlarında bazen alan bilgisi alınmaz; ancak uzman yardımcısı, müfettiş yardımcısı ve hazine-finans birimi pozisyonlarında zorunludur.

Tipik alan bilgisi içeriği:

İktisat (10-15 Soru)

Mikro İktisat (5-7 Soru)

• Talep ve arz analizi: Talep eğrisi, arz eğrisi, denge, kayma, hareket
• Esneklik kavramı: Talep esnekliği (fiyat, gelir, çapraz), arz esnekliği
• Tüketici dengesi: Fayda fonksiyonu, kayıtsızlık eğrileri, bütçe doğrusu
• Üretim teorisi: Üretim fonksiyonu, marjinal verim, ölçek getirisi
• Maliyet teorisi: Toplam, sabit, değişken maliyet; marjinal vs ortalama maliyet
• Piyasa yapıları: Tam rekabet, monopol, oligopol, monopolcü rekabet
• Faktör piyasaları: Emek, sermaye, doğal kaynak; faktör fiyatları

Makro İktisat (5-8 Soru)

• Milli gelir hesaplamaları: GSYH (Gayri Safi Yurtiçi Hasıla), GSMH, NMH, GSYH'nin üç hesaplama yöntemi
• Para teorisi: Para arzı (M1, M2, M3), para talebi, miktar teorisi
• Enflasyon ve işsizlik: Phillips Eğrisi, NAIRU, talep çekişli/maliyet itişli enflasyon
• Ekonomik büyüme: Solow modeli, içsel büyüme teorileri
• Konjonktür dalgalanmaları: Keynesyen vs klasik yaklaşım
• Mali politika: Bütçe açığı, vergi politikası, devlet harcamaları
• Para politikası: Açık piyasa işlemleri, zorunlu karşılık, faiz koridoru
• Dış ticaret: Ödemeler dengesi, döviz kuru rejimleri, IMF

Para-Banka ve Finans (8-12 Soru)

Para Banka

• Para tanımları: M0, M1, M2, M3, geniş para
• Bankaların para yaratma süreci: Rezerv-mevduat oranı, para çarpanı
• Merkez Bankası araçları: APİ (açık piyasa işlemleri), reeskont, zorunlu karşılık
• Faiz oranları: Reel vs nominal faiz, Fisher denklemi, getiri eğrisi
• Para politikası iletişim mekanizmaları: Faiz kanalı, kredi kanalı, kur kanalı, beklenti kanalı
• Bankacılık türleri: Mevduat, yatırım, katılım, kalkınma bankaları

Finans

• Finansal piyasalar: Birincil-ikincil piyasa, para piyasası, sermaye piyasası
• Finansal araçlar: Hisse senedi, tahvil, bono, repo, türev (forward, futures, opsiyon, swap)
• Şirket finansmanı: Sermaye yapısı, MM teoremi, kaldıraç
• Yatırım analizi: NBD (Net Bugünkü Değer), İVO (İç Verim Oranı), Geri Ödeme Süresi
• Risk-getiri ilişkisi: CAPM, beta, sistemik vs sistemik olmayan risk
• Portföy teorisi: Markowitz çeşitlendirme, etkin sınır

Muhasebe (5-10 Soru)

• Muhasebenin temel kavramları: Temel eşitlik, çift kayıt sistemi, hesap planı (THP)
• Bilanço analizi: Aktif (dönen + duran), Pasif (kısa-uzun vadeli yabancı kaynak + özkaynak)
• Gelir tablosu: Brüt satışlar, net satışlar, brüt kâr, FAVÖK, net kâr
• Nakit akış tablosu: İşletme + yatırım + finansman faaliyetleri
• Mali oran analizi: Likidite, kaldıraç, faaliyet, kârlılık oranları
• Banka muhasebesi temel: Bankaların özel hesap planı, faiz hesaplama
• UFRS / TFRS: Uluslararası muhasebe standartları temel ilkeleri

İşletme + Yönetim (3-5 Soru)

• Yönetim fonksiyonları: Planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon, kontrol
• Organizasyon yapıları: Fonksiyonel, bölümsel, matris, ağ
• Yönetim teorileri: Klasik, neoklasik, modern yaklaşımlar
• Pazarlama temelleri: Pazarlama karması (4P), pazar bölümlendirme
• İK yönetimi: İK fonksiyonları, performans değerlendirme

Bankacılık Mevzuatı (3-5 Soru) — KRİTİK

Banka sınavlarına özel bu bölüm 5411 sayılı Bankacılık Kanunu üzerine kuruludur. Önemli maddeler:

• 5411 sayılı Bankacılık Kanunu (2005): Bankacılık sektörünün temel yasası
• BDDK'nın görev ve yetkileri: 4389 → 5411 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendi
• Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF): Mevduat sigortası, fonun yapısı, kapsam
• Banka türleri: Mevduat bankaları, katılım bankaları, kalkınma-yatırım bankaları
• Faaliyet izinleri: Banka kuruluşu, izin iptali, devir-birleşme
• Kredi sınırlamaları: Tek bir kişiye kullandırılacak kredi sınırı, dolaylı kredi ilişkisi
• Sermaye yeterliliği: Basel III standartları, %8+ sermaye yeterlilik oranı
• Karşılıklar: Genel karşılık, özel karşılık, donuk alacak sınıflandırması
• Bankaların organları: Yönetim kurulu, denetim komitesi, iç sistemler
• Müşteri sırrı + bankacılık sırrı: 5411 sayılı Kanun md. 73
• Sermaye Piyasası Kanunu (6362) temel kavramlar: SPK'nın görevleri
• 1211 sayılı TCMB Kanunu: Merkez Bankası'nın yapısı + görevleri

Hukuk Temelleri (2-4 Soru)

• Borçlar hukuku temel: Sözleşme, edim, alacak, temerrüt
• Ticaret hukuku temel: Tacir, ticari iş, ticari işletme
• Şirketler hukuku: Anonim şirket, limited şirket temel kuralları
• İcra-iflas hukuku temel: İlamlı / ilamsız icra, iflas süreci
• Anayasa hukuku: Mülkiyet hakkı, ekonomik özgürlükler

İİBF Mezunları İçin Hazırlık Avantajı

İİBF (İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi) mezunları banka sınavı alan bilgisinde büyük avantaja sahiptir. Tipik İİBF müfredatı banka sınavının %70'ini kapsar:

Çıkmış Soru Örnekleri (8 Adet)

Mikro İktisat 1 - Esneklik

"Bir malın talep esnekliği -2 ise fiyatı %10 artırıldığında talep edilen miktar nasıl değişir?"

Çözüm: Esneklik = % miktar değişimi / % fiyat değişimi → -2 = X / 10 → X = -20%. Talep %20 azalır. Cevap: %20 azalır

Makro İktisat 2 - Para Çarpanı

"Zorunlu karşılık oranı %10, nakit-mevduat oranı %5 ise para çarpanı kaçtır?"

Çözüm: m = (1 + c) / (c + r) = (1 + 0,05) / (0,05 + 0,10) = 1,05 / 0,15 = 7. Cevap: 7

Para-Banka 3 - TCMB Aracı

"Aşağıdakilerden hangisi TCMB'nin doğrudan kullandığı para politikası araçlarından biri DEĞİLDİR?"

A) Açık piyasa işlemleri B) Zorunlu karşılık oranı C) Reeskont oranı D) Vergi oranı E) Faiz koridoru

Çözüm: Vergi oranı maliye politikası aracıdır. Cevap: D

Finans 4 - NBD

"3 yıl boyunca her yıl 100 bin TL nakit akışı sağlayan bir projenin iskonto oranı %10 ise NBD'si yaklaşık kaç bin TL'dir?"

Çözüm: NBD = 100/(1,10) + 100/(1,10)² + 100/(1,10)³ = 90,9 + 82,6 + 75,1 ≈ 248,6 bin TL (yatırım maliyeti hariç). Cevap: 248,6

Muhasebe 5 - Bilanço Eşitliği

"Bir işletmenin aktifleri 800.000 TL, kısa vadeli borçları 200.000 TL, uzun vadeli borçları 300.000 TL ise özkaynakları kaç TL'dir?"

Çözüm: Aktif = Pasif → Özkaynak = 800.000 - 200.000 - 300.000 = 300.000 TL. Cevap: 300.000 TL

Bankacılık Mevzuatı 6 - 5411 sayılı Kanun

"Türkiye'de bankacılık faaliyetlerini düzenleyen temel yasa hangisidir?"

Çözüm: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu (2005). Cevap: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu

İşletme 7 - Yönetim

"Henri Fayol'un yönetim fonksiyonları arasında aşağıdakilerden hangisi YOKTUR?"

A) Planlama B) Örgütleme C) Yöneltme D) Pazarlama E) Kontrol

Çözüm: Pazarlama yönetim fonksiyonu değil, işletme fonksiyonudur. Cevap: D

Hukuk 8 - Ticaret

"6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre Anonim Şirketlerin asgari sermayesi kaç TL'dir?"

Çözüm: 2024 itibarıyla 250.000 TL (eski 50.000 TL'den artırıldı). Cevap: 250.000 TL

Hangi Kaynaklardan Çalışmalı?

Akademik Kaynaklar

• İktisat: Yıldırım Mualla / Eğilmez Mahfi (popüler), Halil Seyidoğlu, Mukaddes Pakdemirli (akademik klasik)
• Para-Banka: Kerem Alkin (popüler giriş), Ekrem Erdem, Yıldırım Beyazıt
• Finans: Cengiz Erol, Mehmet Bolak, Brealey-Myers (uluslararası standart)
• Muhasebe: Yurdakul Caldağ, Cemal İbiş, Vasfi Haftacı
• Bankacılık: Hasan Candan, Ziya Tunç (mevzuat odaklı)

KPSS A Hazırlık Yayınları

KPSS A grubu (P48) yayınevleri banka alan bilgisi için ideal: Yargı, Pegem, Yedek, İmaj, Doğru Tercih. Bu kitaplar konu anlatımı + soru çözümü integral şekilde sunar.

Resmi Kaynaklar

• BDDK — Bankacılık mevzuatı, sektör verileri
• TCMB — Para politikası raporları, faiz kararları
• Türkiye Bankalar Birliği — Banka istatistikleri, sektör raporları
• TMSF — Mevduat sigortası bilgileri
• SPK — Sermaye piyasası mevzuatı

12 Haftalık Alan Bilgisi Hazırlık Planı

Hafta 1-3: İktisat

• Mikro İktisat (talep-arz, esneklik, üretim, maliyet, piyasa yapıları)
• Makro İktisat (milli gelir, para teorisi, enflasyon, büyüme)
• Haftada 100-150 soru çözümü

Hafta 4-5: Para-Banka + Finans

• Para tanımları, para çarpanı, TCMB araçları
• Finansal piyasalar, finansal araçlar, türevler
• NBD-İVO hesaplamaları, portföy teorisi

Hafta 6-7: Muhasebe

• Bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu
• Mali oran analizi (likidite, kaldıraç, kârlılık)
• Banka muhasebesi temel

Hafta 8: İşletme + Yönetim

• Yönetim fonksiyonları, organizasyon yapıları
• Pazarlama temel, İK yönetimi

Hafta 9-10: Bankacılık Mevzuatı (KRİTİK)

• 5411 sayılı Bankacılık Kanunu (tam okuma + özet çıkarma)
• BDDK + TMSF + SPK + TCMB yetki ve görevleri
• Müşteri sırrı, bankacılık sırrı, kredi sınırlamaları

Hafta 11: Hukuk Temelleri

• Borçlar + Ticaret + Şirketler hukuku temel
• İcra-iflas süreci ana hatlar

Hafta 12: Deneme + Tekrar

• Haftada 3-4 tam alan bilgisi denemesi
• Yanlış konularda hızlı tekrar
• Çıkmış soru taraması (son 5 yıl)

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

1. Hangi bölüm mezunu olmalıyım?

İdeal: İşletme, İktisat, Maliye, Bankacılık ve Finans, Çalışma Ekonomisi, Ekonometri. Mühendislik / Hukuk / İstatistik mezunları da uzman yardımcılığı pozisyonlarına başvurabilir, ancak alan bilgisi için ek hazırlık yapması gerekir.

2. İİBF dışı mezun banka sınavına girebilir mi?

Evet, ancak alan bilgisi için 6-12 ay ek hazırlık gerekir. Mühendis adaylar için BT (Bilgi Teknolojileri) uzman yardımcılığı, Hukuk mezunları için hukuk uzman yardımcılığı pozisyonları daha uygun.

3. Alan bilgisi olmadan banka memuru olunur mu?

Evet. Memur / asistan pozisyonlarında alan bilgisi sınavı genelde alınmaz. Sadece KPSS + bankanın kendi GY-GK sınavı + mülakat yapılır. Alan bilgisi uzman yardımcılığı / müfettiş yardımcılığı için zorunludur.

4. Bankacılık Kanunu'nu ezberlemeli miyim?

Tam ezber gerekmez ama temel maddeleri (BDDK yetkisi, kredi sınırlamaları, sermaye yeterliliği, müşteri sırrı, banka türleri) bilmek zorunlu. 5411 sayılı Kanun'u en az 2 kez okuyun + özet çıkarın.

5. Türev araçlar (forward, futures, opsiyon, swap) önemli mi?

Çok önemli. Uzman yardımcılığı sınavlarında 1-2 türev sorusu sıklıkla çıkar. Forward / futures farkı, opsiyon türleri (call/put), swap türleri (faiz / döviz swapı) öğrenin.

6. Muhasebe ne kadar ayrıntılı çalışmalıyım?

Orta düzey: Bilanço-gelir tablosu okuyabilmek + temel mali oranları hesaplayabilmek + dönem sonu işlemleri (amortisman, karşılık) anlayabilmek yeterli. Tek düzen muhasebe sistemi (TDMS) hesap planını ezberleyin.

7. Mikro İktisat mı, Makro İktisat mı önemli?

İkisi de eşit ağırlıkta (5-7 soru her biri). Bankacılık için Makro İktisat (Para-Banka, enflasyon, döviz) günlük işle daha bağlantılı. Ancak sınav her ikisini de kapsar.

8. UFRS / TFRS sınavda çıkar mı?

Uzman yardımcılığı / müfettiş yardımcılığı sınavlarında temel TFRS / UFRS prensipleri sorulabilir (1-2 soru). Tam standart bilgisi gerekmez ama gerçeğe uygun değer, varlık tanımı, gelir tanımı temel kavramları öğrenin.

9. KPSS A grubu (P48) hazırlığı banka için yeterli mi?

Çoğunlukla evet. KPSS P48 = Hukuk + İktisat + İşletme + Muhasebe + Maliye. Banka sınavıyla %80+ örtüşür. KPSS A grubu hazırlığı yapan aday banka için 2-3 hafta ek Para-Banka + Bankacılık Mevzuatı çalıştığında hazırdır.

10. Sermaye yeterlilik oranı (SYR) nedir?

Bankaların özkaynaklarının risk ağırlıklı varlıklarına oranı. Basel III ve Türkiye'de minimum %8 şart koşulur. Banka sınavlarında bu oran sıkça sorulur (özkaynak / RWA × 100).

11. Net faiz marjı (NIM) nedir?

Bankanın net faiz gelirinin getirili aktiflerine oranı. Türkiye bankacılığında 2024-2025 yılı ortalama %3,5-4,5 arası. Bankaların kârlılık göstergesi.

12. Donuk alacak (NPL - Non-Performing Loan) nedir?

90 gün+ ödenmeyen kredi alacakları. Toplam kredilerin yüzdesi olarak sektör için kritik gösterge. Türkiye'de 2024 sonu sektör NPL oranı %1,8-2,2 arası.

Hazırlık Desteği

• Banka Sınavı Soru Çöz (alan bilgisi soruları dahil)
• Banka Sınavları Tam Rehber 2026
• Banka GY-GK Konuları
• Banka Mülakatı Rehberi
• KPSS A Koçluk (P48 + Banka Hazırlığı)