AGS Türkiye Coğrafyası: Fiziki + Beşeri Coğrafya Konu Anlatımı (2026)

AGS Türkiye Coğrafyası: EB+TMES Hub

Türkiye'nin Yerşekilleri

Dağlar (Ortalama Yükseklik 1.131 m)

• Kuzey Anadolu Dağları: Karadeniz boyunca uzanır (Doğu, Batı, Orta)
• Toros Dağları: Akdeniz boyunca (Batı, Orta, Güneydoğu)
• Doğu Anadolu Bölgesi: En yüksek bölge (ortalama 2.000+ m)
• Ağrı Dağı: 5.137 m (en yüksek)
• Kaçkar Dağları (Doğu Karadeniz), Süphan + Tendürek + Nemrut (volkan)

Ovalar

• Akdeniz: Çukurova (en büyük), Antalya
• Ege: Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes, Büyük Menderes
• Marmara: Bursa, İnegöl
• İç Anadolu: Konya (en büyük), Tuz Gölü çevresi
• Doğu: Erzurum, Pasinler, Iğdır

Akarsular

• Karadeniz'e: Sakarya, Kızılırmak (en uzun — 1.355 km), Yeşilırmak, Çoruh
• Akdeniz'e: Seyhan, Ceyhan, Göksu
• Ege'ye: Bakırçay, Gediz, Küçük + Büyük Menderes
• Marmara'ya: Susurluk
• Basra Körfezi'ne: Fırat, Dicle

Göller

• Van Gölü: En büyük (3.713 km²)
• Tuz Gölü: İkinci büyük, tuzlu
• Eğirdir, Beyşehir, Burdur, Sapanca, Manyas, Uluabat
• Baraj gölleri: Atatürk (Fırat), Keban (Fırat), Karakaya, Hirfanlı (Kızılırmak)

İklim

Üç Ana İklim Tipi

• Akdeniz İklimi: Yazlar kurak-sıcak, kışlar ılık-yağışlı
• Karadeniz İklimi: Yıl boyu yağışlı, her mevsim nemli
• Karasal İklim: Yazlar sıcak-kurak, kışlar soğuk-kar yağışlı (İç + Doğu + Güneydoğu Anadolu)

Geçiş İklimleri

• Marmara: Akdeniz + Karadeniz geçişi
• Ege: Akdeniz iklim — kıyıdan iç kısımlara karasal geçiş

Bitki Örtüsü

• Akdeniz: Maki + kızılçam ormanları
• Karadeniz: Geniş yapraklı (kayın, gürgen) + iğne yapraklı (karaçam, ladin) karışık ormanlar
• İç Anadolu: Bozkır (step) — kurak iklime uyumlu otsu bitkiler
• Doğu Anadolu: Yüksek dağ stebi + alpin çayır
• Güneydoğu Anadolu: Bozkır + meşe ormanları

Nüfus + Yerleşme

Türkiye Nüfusu (2024 verisi)

• ~85 milyon (TÜİK 2024)
• Nüfus artış hızı düşüyor (%0.5)
• Kentleşme oranı %92+ (kırsal nüfus azalıyor)
• En kalabalık iller: İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya
• En az nüfuslu iller: Bayburt, Tunceli, Ardahan, Gümüşhane

Göç

• İç göç: Doğu + Güneydoğu → Batı'ya (sanayi + iş)
• Mevsimlik göç: Tarım işçileri (Çukurova pamuk, Ege zeytini)
• Dış göç: 1960-80 Avrupa'ya (Almanya — gurbetçi)
• 2010+ Suriyeli göç: ~3.5 milyon Geçici Koruma statüsü

Ekonomik Faaliyetler

Tarım

• Buğday: İç Anadolu, Trakya, Güneydoğu
• Pamuk: Çukurova, Güneydoğu (GAP), Ege
• Çay: Doğu Karadeniz (Rize, Trabzon)
• Fındık: Karadeniz kıyısı (Giresun, Ordu)
• Zeytin: Ege, Akdeniz
• Üzüm: Ege, İç Anadolu

Sanayi

• Otomotiv: Bursa, Kocaeli, Sakarya
• Tekstil: İstanbul, Bursa, Denizli, Gaziantep
• Demir-çelik: Karabük, Ereğli, İskenderun
• Petrokimya: İzmit (TÜPRAŞ)
• Çimento: Yaygın

Turizm

• Deniz: Antalya, Muğla, Aydın, İzmir
• Tarih: İstanbul, Çanakkale, Konya, Kapadokya
• Sağlık: Termal (Yalova, Bursa, Afyon)
• Kayak: Erciyes, Uludağ, Palandöken

Coğrafi Bölgeler (7 Bölge)

1. Marmara
2. Ege
3. Akdeniz
4. İç Anadolu
5. Karadeniz
6. Doğu Anadolu
7. Güneydoğu Anadolu

Tipik AGS Sorusu

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye'nin 7 bölgesi?

Marmara, Ege, Akdeniz, İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu.

En uzun akarsu?

Kızılırmak (1.355 km).

En büyük göl?

Van Gölü (3.713 km², tuzlu).

3 ana iklim tipi?

Akdeniz, Karadeniz, Karasal.