Fıkhi Meseleler Kütüphanesi

Farz namazların ilk 2 rekatında zorunlu; son rekatlarda sadece Fâtiha yeterli (Hanefi).

Kahkaha (yandaki duyacak şekilde) namazı + abdesti bozar.

4 rekatlı farzlar 2 rekata kısaltılır. Vacip (vitir) ve sünnetler kısaltılmaz.

Fâtiha sonrası âmîn demek sünnettir (Hanefi'de gizli, Şafii'de açıkça).

Erkekler için sünnet-i müekkede (kuvvetli sünnet). Bazı alimlere göre vacip.

Erkek, akıllı, bulûğa ermiş, hür, mukim, sağlıklı Müslümana farz-ı ayndır.

Hanefi'ye göre VACİP (farzdan sonra en önemli). Diğer mezheplerde sünnet-i müekkede.

Kaçırılan farz namazlar kaza edilir. Sıra gözetilir (tertip): 5 ve altı vakit kaza tertip aranmaz.

Hayır, unutarak yemek-içmek orucu bozmaz; oruca devam edilir.

Bilerek cinsel ilişki veya bilerek yemek-içmek — hem kaza hem keffaret (60 gün peş peşe oruç).

Kendi veya bebeğin zarar göreceği endişesi varsa tutmayabilir; sonradan kaza eder. Fidye de ödenir bazı görüşlere göre.

Seferi mesafesine ulaşıldığında oruç açılabilir; sonra kaza edilir. Ancak zorluk yoksa tutmak efdaldir.

Evet, Muharrem 9-10 veya 10-11 oruç tutmak sünnettir.

Caiz ama ihtiyatlı. Suyu boğaza kaçırmamaya dikkat edilmeli.

Altın, gümüş, nakit, ticaret malı, zirai ürün, hayvan (koyun/keçi/sığır/deve).

Hayır, şahsi ihtiyaç malları zekat mükellefi değildir. Zekat ticaret malı ve atıl servete uygulanır.

Peygamber ailesi (Ehl-i Beyt), usul-fürû (ana-baba-evlat), nafakası yükümlülüğümüzde olanlara verilmez.

Evet, vadesi geçmemiş borçlar zekat nisabından düşülür.

80.18 gr altın değerinin TL karşılığı nisap miktarıdır; verdiğiniz zekat malın %2.5'i.

Müslüman, akıllı, bulûğa ermiş, hür, sağlıklı, maddi gücü olan kişiye ömürde bir kez farz.

Evet, haccı vücub şartları tam olan ama gidemediği kişi adına başkasını göndermek caizdir.

Hayır. Umre nafile ibadettir, hac farzının yerini almaz.

Hayır. Faiz (riba) haramdır — Kur'an'da kesin hüküm vardır.

Vadesinde ödendiği takdirde faizsiz işlem — caiz. Geciktirilip faiz işlerse haram.

Klasik ticari sigorta tartışmalı. Karşılıklı yardım esaslı takaful modeli daha makbul.

Helal sektörde faaliyet gösteren ve faiz kazancı olmayan şirketlerin hisseleri — caiz.

DİB 2019 fetvası "caiz değildir" demişti. Konu tartışmalı ve güncel.

Evet, başlangıçta belirlenen + alıcının kabul ettiği vade farkı caiz. Sonradan faiz eklemek haram.

Hayır, mahremlik hükümleri coğrafyaya bağlı değil.

DİB'in resmi görüşü: Önce resmi nikâh kıyılır, ardından dini nikâh yapılır.

Erkeğin kesin söz/yazı ile boşamaya niyet etmesi. "Seni boşuyorum" demesi yeter (talak-ı sarih).

Genelde evet — eş, evlat, kardeş kategorilerinde kadın payı erkek payının yarısı (Nisa 11).

Kur'an'da 4'e kadar izin veriliyor ama adalet şartına bağlı. Türkiye'de kanunen yasak.

Domuz kaynaklı jelatin haram. Sığır/balık jelatin helal. Belirsiz kaynaklı — sakınılmalı.

Caiz — cumhur görüşüne göre haricen (dış kullanım) alkol kullanımı sakıncalı değil.

Evet, avlanmış hayvan "besmele" ile avlanırsa kesilmese bile helaldir.

Fotoğraf caiz (cumhur). Canlı varlık tablosu/heykeli hakkında mezhep ayrımı var.

Evet, hayatta organ bağışı ve beyin ölümü sonrası nakil — DİB'e göre caiz.

Evet, koca-eş arasında uygulanan tüp bebek yöntemi caiz. Yabancı sperm/yumurta haram.

Düzeltici (kaza-hastalık sonucu) estetik caiz. Sadece güzelleşme için yapılan tartışmalı.

Riya (gösteriş) için ibadet paylaşımı sakıncalı. Öğretim/teşvik niyeti olursa caiz.

Evet, DİB ve cumhur alimlere göre aşı caiz ve tavsiye edilir — hayat koruma farzı (hıfz-ı nefs).

Sidik, büyük abdest, yel, derin uyku, kan/irin akması, bayılma, kahkaha (namazda).

Cinsel ilişki, meni çıkması, hayız ve nifas (kadınlar için) sonrası gusül farzdır.

Su bulunmadığında veya suyun kullanılması zararlı olduğunda toprakla teyemmüm alınır.

Uyanır uyanmaz veya hatırlar hatırlamaz kaza edilir. Yasak vakit dışında hemen kılınır.

Gıda/enerji verici olmayan tedavi iğneleri orucu bozmaz. Serum gibi besleyici iğneler bozar.

Evet, oruç kaza edilir. Namaz kaza edilmez.

Fidye öderler — her oruç günü için bir fakirin günlük gıdası kadar.

Camide ibadet için kapanma. Ramazan'ın son 10 gününde yapılır (sünnet-i müekkede).

Ramazan sonunda, bayram namazından önce fakire verilen sadakadır.

Biriktirilen kira geliri nisaba ulaşırsa ve üzerinden 1 yıl geçerse zekat verilir.

Usul-füru (ana-baba-evlat) ve eş hariç — kardeş, amca, hala, teyze gibi akrabaya verilebilir.

Helal ürün + sahih akit şartıyla caiz. Ürün görülmeden alınır — tasvir + iade hakkı garar riskini azaltır.

Kur'an'da kesin haram (Mâide 90-91). Bedelsiz kazanç + toplum zararı.

Peşin (kabz-teslim) olan döviz alışverişi caiz. Kaldıraçlı forex tartışmalı — genelde caiz değil.

Hayır. Vergi ödemek vatandaşlık borcudur — kaçırmak hem devlet hakkını gasp hem de kul hakkını ihlâldir.

Haktan ayrılma amaçlı her rüşvet haram. Zaruretle (haksızlığı önleme için) verilen rüşvet, alana haram ama verene kinaye ruhsat.

Hayır. Türkiye'de resmi nikâh kanuni zorunluluk — imam nikahı tek başına hukuki sonuç doğurmaz.

Malın üçte birinden fazlasına vasiyet caiz değil — kalan 2/3'ü şer'i mirasçılara pay edilir.

Doğumun 7. gününde efdal — kurban (akika) kesilir ve isim konur (sünnet).

Hanefi: Sadece balık. Diğer mezhepler: Tüm deniz hayvanları (İstiridye dahil).

Alkol oranı %0.5 altında ve içimi şarabı taklit etmiyorsa caiz. Ancak ihtiyatlı olmak efdal.

Kuş, balık, kedi serbest. Köpek sadece güvenlik/av/çobanlık için caiz.

Yüz ve eller hariç tüm vücut örtülür. Elbise: sıkı, ince, vücut hatlarını belli eden olmamalı.

Faydalı amaçlı kullanım caiz. Aldatıcı (deepfake), telif ihlâli, yalan üretme yasak.

Nafile oruç tutan evli kadın kocasının iznini alması sünnet (hak kaybı olmasın diye).

Sessize alınır, zorunlu olmadıkça kullanılmaz. Cemaate rahatsızlık vermek haramdır.

DİB: Müzik temelde mübahtır; içerik (sözler) ve kullanım amacı önemlidir. İsyan-haram özendiren müzik haram.

Evcil hayvan için dua/şefkat caiz. Cenaze namazı sadece insan için kılınır.

Oy vermek emanet sorumluluğudur — ehil, dürüst, adil olana vermek esas.

Zararlı derecede zaman kaybı, ibadeti aksatma, aile ilişkilerini zedeleme — bunlar İslâmi açıdan istenmeyen.