BDDK UY Test 3 ULTRA İLERİ — Basel IV 2024 + Türkiye IMF'siz Başarı + D-SIB + KKM + AML + PSD2 + Fintech + ESG

**BDDK UY Test 3 ULTRA İLERİ** premium KPSS A şemsiye 3. katman derinleştirme — (Test 1 TEMEL) + (Test 2 İLERİ) sonrası en üst düzey. **Hedef kitle**: (1) KPSS A grubu BDDK UY adayı (final hazırlık + premium koçluk 6K/10K/14K Bronz/Gümüş/Altın). (2) Akademisyen lisansüstü hazırlık (BDDK uzmanı doktora + makale + Bankacılık Kanunu/Basel mevzuat). (3) IMF/Dünya Bankası yurt dışı görev hazırlık (uluslararası bankacılık standartları). (4) Türk bankacılık 2024 düzenleme bilgisi (CRR3/CRD6 AB uyum + Basel IV phase-in). **Konular**: Basel IV 2024 + Türkiye 2008 IMF'siz başarısı + D-SIB + Makroihtiyati Politika (KKM) + 2008 GFC + Türk Bankacılık 2024 + AML/KYC + Açık Bankacılık PSD2 + Dijital Bankacılık + Sürdürülebilir Finans ESG. **Başarı hedef**: 7/10 KPSS A yeterli + 9/10 üst sıra premium kariyer (BDDK + Hazine UY + IMF/DB yurt dışı görev).

**Basel IV 2024 reformu** = BCBS Aralık 2017 "Basel III: Finalising post-crisis reforms" belgesi (resmi adı Basel III final ama yaygın "Basel IV" lakabı) + **AB CRR3 (Capital Requirements Regulation 575/2013 revision) + CRD6 (Capital Requirements Directive)** paketi Mayıs 2024 Avrupa Parlamentosu kabulü + **1 Ocak 2025 yürürlük2028 tam phase-in**. **3 ana yenilik**: (1) **Output Floor %72.5** — bankaların kendi içsel risk modellerinden (IRB Internal Ratings-Based) hesapladığı sermaye yükümlülüğü, standart yaklaşımla (SA Standardised Approach) hesaplanan değerin **%72.5'inden az olamaz** (bankalararası karşılaştırılabilirlik + risk hassasiyeti dengesi). (2) **SA-CCR (Standardised Approach for Counterparty Credit Risk)** — türev araç karşı taraf kredi riski yeni hesap yöntemi (CEM Current Exposure Method yerine 2017+ zorunlu). (3) **FRTB (Fundamental Review of the Trading Book)** — piyasa riski sermaye yükümlülüğü revizyonu (alım-satım hesabı + bankacılık hesabı sınır netleştirme + Expected Shortfall ES VaR yerine + likidite ufku farklılaştırma). **Operasyonel Risk**: AMA (Advanced Measurement Approach) kaldırıldı, SMA (Standardised Measurement Approach) zorunlu (banka iç kayıp verisi + iş hacmi göstergesi). **Türkiye BDDK uyum**: Basel III'ü 2014 erken benimseme + Basel IV uyum 2025-2028 takvimi AB CRR3/CRD6 paralel + Türkiye SYR %12 zaten Basel III %8 + BDDK %4 ek (Türkiye ekstra güvenlik marjı).

**Türkiye 2008 GFC'den IMF programı olmadan çıkış** = temel sebep **2001 Türkiye finansal krizi sonrası Kemal Derviş (Mart 2001-Mart 2003 Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı) kapsamlı reform paketi**. **5 ayak**: (1) **TCMB 4651 sayılı Kanun 25 Nisan 2001** — bağımsızlık + fiyat istikrarı amacı + parasal finansman yasağı (Hazine'ye doğrudan kredi açma yasağı). (2) **BDDK 31 Ağustos 2000 faaliyet + 5411 sayılı Bankacılık Kanunu 2005** — bankacılık bağımsız düzenleme + denetim + 21 batık banka TMSF'ye devir + sektör sermaye güçlendirme. (3) **Türkiye Hazinesi 4749 sayılı Kanun 28 Mart 2002** — kamu finansmanı disiplin + Hazine garantisi şeffaflık + AB Eurostat ESA 2010 uyum + IMF GFS uyum. (4) **5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu 2003** — mali saydamlık + hesap verebilirlik + performans esaslı bütçeleme + Anayasa 161 75 gün kuralı + Sayıştay denetim. (5) **TMSF reform** — sektör SYR ortalama 2008'de %17 (Basel II %8 üstü). **2008 GFC Türkiye etkisi**: 2009 GSYİH -%4.7 daralma ama 2010-2011 V-recovery %9 büyüme + 2008 G20 üye (Antalya 2015 ev sahipliği) + Basel III erken benimseme 2012-2014. **IMF Türkiye**: 1947'den beri üye (11 Mart 1947) + 2002-2008 son Stand-By (19. ve son) + 2008 sonrası IMF programsız bağımsız makro politika. **Bu başarı KPSS A premium kritik bilgi**.

**D-SIB (Domestic Systemically Important Banks)** = yerel sistemik öneme sahip bankalar (her ülke kendi belirler) + BCBS 2012 belgesi "Global systemically important banks: Assessment methodology and the additional loss absorbency requirement" + 2 kategori. (1) **G-SIBs (Global Systemically Important Banks)** — küresel sistemik (JPMorgan + HSBC + Citigroup + BNP Paribas + Deutsche Bank + UBS + Bank of America + Goldman Sachs + Morgan Stanley + MUFG vd. 30+ banka FSB listesi yıllık + 5 bucket ek tampon %1-3.5 CET1). (2) **D-SIBs** — yerel sistemik (Türkiye 6-8 banka — Ziraat + Halkbank + Vakıfbank + İş Bankası + Garanti BBVA + Akbank + Yapı Kredi + QNB Finansbank + ek Tier 1/2 tampon %1-2 CET1 + 4 kriter aktif büyüklüğü/karmaşıklık/karşılıklı bağlantı/yerini doldurulamazlık). **Basel III Likidite (BCBS 2010 + 2013/2018 revize) 4 oran**: (1) **LCR (Liquidity Coverage Ratio)** = HQLA (Yüksek Kaliteli Likit Varlıklar) / 30 günlük net nakit çıkışı ≥ **%100** (2015'ten %60 başlangıç → 2019'da %100). (2) **NSFR (Net Stable Funding Ratio)** = Mevcut İstikrarlı Finansman / Gerekli İstikrarlı Finansman ≥ **%100** (2018 yürürlük). (3) **Leverage Oranı** = Tier 1 / Total Exposure ≥ **%3** (model-bağımsız + LRB Leverage Ratio Buffer G-SIBs için %50 daha fazla %4.5). (4) **CCB (Capital Conservation Buffer)** %2.5 CET1 + **Countercyclical Capital Buffer** 0-%2.5 (ulusal makroihtiyati otorite belirler — Türkiye BDDK 2024 %0). **Türkiye SYR %12 = Basel III %8 + BDDK %4 ek (ekstra güvenlik marjı Basel III %10.5 üstü)**.

**KKM (Kur Korumalı Mevduat) — 20 Aralık 2021 Cumhurbaşkanı Erdoğan duyurusu + Hazine Garantili Türk Lirası Mevduat Sistemi**: Mevduat sahipleri ay vadeli TL mevduata yatırınca + dolar/euro kuru artarsa **devlet garantisi ile kayıp telafi** (gerçek faiz + döviz kazancı + Hazine fark öder). **Evrim**: 20 Aralık 2021 duyuru → 2022 hızlı büyüme → **2023 Mart zirve ~3.5 trilyon TL stok** → Haziran 2023 Hafize Gaye Erkan TCMB Başkanı + faiz +500 bp + ortodoks dönüş başlangıç → Şubat 2024 Fatih Karahan TCMB Başkanı + sıkı para politikası devam → **2024 itibariyle kademeli azaltma** + KKM toplam Hazine yükü 2022-2024 ~800 milyar TL. KKM Türkiye'ye özgü heterodoks araç + ortodoks ekonomistler eleştiri + 2024 sonrası faz-out planı. **FİK (Finansal İstikrar Komitesi) — 8 Haziran 2011 6098 sayılı Kanun**: Türkiye finansal istikrarı koruyan + makroihtiyati araçları koordine eden çatı kuruluş. **7 üye**: Hazine ve Maliye Bakanı (başkan) + TCMB Başkanı + BDDK Başkanı + SPK Başkanı + SEDDK Başkanı + TMSF Başkanı + Hazine Müsteşarı/Genel Müdürü. **Görev**: sistemik risk izleme + erken uyarı + makroihtiyati araç koordinasyon + Basel III Countercyclical Buffer önerisi + finansal istikrar raporu yıllık. **Türkiye Makroihtiyati Araçları**: LTV %80 konut (BDDK) + LTI/DTI gelir-borç + ihtiyaç kredisi vade tavanı 36 ay + kredi kartı asgari ödeme + TCMB zorunlu karşılık + döviz cinsi karşılık + KKM (geçici 2021-2024).

**2008 Küresel Mali Krizi (GFC) — Global Financial Crisis 10 anahtar olay kronoloji**: (1) **2002-2006 ABD konut piyasası balonu** + Subprime NINJA krediler (No Income No Job no Assets) + ARM (Adjustable-Rate Mortgage) düşük teaser faiz + MBS (Mortgage-Backed Securities) + CDO (Collateralized Debt Obligation) zinciri. (2) **Şubat 2007 HSBC subprime kayıp duyurusu** + sektör panik başlangıç. (3) **7 Eylül 2008 Fannie Mae + Freddie Mac conservatorship** + ABD Hazinesi $187 milyar bailout + ABD konut piyasası %50 kredi sigortası. (4) **15 Eylül 2008 Lehman Brothers iflası** — 158 yıllık + 4. büyük ABD yatırım bankası + $613 milyar varlık + tarihteki en büyük iflas + ABD Hazinesi Henry Paulson + Fed Ben Bernanke kurtarmayı reddetti + sonrası küresel panik + interbank piyasası dondu. (5) **16 Eylül 2008 AIG bailout** — Fed $85 milyar kredi + CDS sözleşme yükümlülükleri + toplam 2008-2009 $182 milyar bailout. (6) **3 Ekim 2008 TARP (Troubled Asset Relief Program)** — Emergency Economic Stabilization Act + **$700 milyar bütçe** + EESA + 9 büyük banka CPP (Capital Purchase Program) + $245 milyar fiili harcama + Hazinesi 2014'te $15 milyar kar etti. (7) **14-15 Kasım 2008 G20 Liderler Zirvesi Washington** — Türkiye G20 üye + 20 ülke + IMF/WB reform + Basel III hazırlık. (8) **21 Temmuz 2010 Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act** — Obama imzaladı + 848 sayfa + CFPB (Consumer Financial Protection Bureau) + Volcker Rule (proprietary trading yasak) + FSOC (Financial Stability Oversight Council) + OFR (Office of Financial Research) + Title VII derivative reform + SIFIs designation. (9) **Reinhart-Rogoff 2009 "This Time Is Different: Eight Centuries of Financial Folly"** — 800 yıl 66 ülke finansal krizler ampirik analizi + ortak desenler. (10) **2008 GFC küresel etki**: ABD GSYİH -%2.5 (2009) + AB -%4.4 + **Türkiye -%4.7 ama V-recovery 2010+ %9 büyüme + IMF'siz çıkış + erken Basel III 2012-2014**.

**AML (Anti-Money Laundering) / KYC (Know Your Customer) Türkiye 5 anahtar düzenleme**: (1) **5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun (11 Ekim 2006 yürürlük)** — Türkiye AML temel kanunu + AB 3. AML Direktifi (2005) uyum + MASAK görev + yükümlü tanımı (banka + finansal kurum + döviz büfesi + noter + avukat + mali müşavir + emlakçı + kuyumcu + araç bayi + cryptocurrency hizmet sağlayıcı 2021+ eklendi). (2) **MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı) — 1997 kuruluş + Hazine ve Maliye Bakanlığı + Türkiye Mali İstihbarat Birimi (FIU)** — Şüpheli İşlem Bildirimi (ŞİB) toplama + analiz + kolluk/yargı iletişimi + uluslararası işbirliği + AML/CFT uygulama denetimi. Yıllık 500K+ ŞİB Türkiye. (3) **FATF (Financial Action Task Force) — 1989 G7 Paris kuruluş + 40 Tavsiye (2012 revize + 2024 güncelleme)**: Türkiye 1991 üye + **2021 Ekim "gri liste" girdi** (artırılmış izleme — beneficial ownership UBO eksiklik + DNFBP (Designated Non-Financial Businesses and Professions) yetersiz denetim + sanat eseri/değerli madde sektör + mevzuat) → **2024 Haziran "gri liste"den çıkarıldı** (Türkiye 32 tedbir uyum + reform paketleri + UBO Türk Ticaret Sicil sistemi + 7464 sayılı Kripto Kanunu 2 Temmuz 2024 + 7405 sayılı Kanun 2023 reform). (4) **Egmont Group — 1995 Brüksel kuruluş + 170+ üye FIU** — Türkiye 1998 üye + MASAK Egmont temsil + uluslararası şüpheli işlem bilgi paylaşımı. (5) **Cryptocurrency düzenleme Türkiye**: 16 Nisan 2021 TCMB Yönetmeliği — crypto ödeme aracı YASAK + 1 Mayıs 2021 yürürlük + cryptocurrency hizmet sağlayıcı (CEX + DEX + Wallet + Staking) yükümlü 5549 SK + ŞİB MASAK + **7464 sayılı Kanun 2 Temmuz 2024** — kripto varlık piyasası düzenleme + **SPK lisanslama** + müşteri tanıma + soğuk cüzdan + 100K+ TL işlem MASAK bildirim + EU MiCA (Markets in Crypto-Assets) 2024 uyum.