Araştırma Görevlisi ALES Şartları 2026

Son Güncelleme: Nisan 2026 | Bu içerik üniversite bazlı ALES puan tablosu ile güncellendi.

İlgili İçerikler: ALES Rehberi | Akademisyen Olma Yol Haritası | Doktora Başvuru | ALES + YDS | Puan Hesapla

TANIM

Araştırma Görevlisi ALES Şartları: Minimum 70 ALES puanı YÖK zorunluluğudur. Üniversiteye göre değişir: ODTÜ, Boğaziçi 80+; İTÜ 75-85; Hacettepe, Ankara Ü., İstanbul Ü. 70-80; orta seviye devlet üniv. 70; yeni kurulan üniv. 70 (daha az rekabet); Koç/Sabancı 75-85. Ayrıca YDS/YÖKDİL 50-65 puanı, lisans ortalaması 2.50/4.00 (bazı yerler 3.00) gereklidir.

Kaynak: YÖK Öğretim Üyesi Dışındaki Akademik Kadrolara Atama Yönetmeliği + Üniversite Senato Kararları

Akademik kariyer hayali kuran birçok kişi için araştırma görevlisi olmak ilk ve en önemli adımdır. Üniversitelerde bilimsel araştırmaların yürütülmesinde kritik rol oynayan araştırma görevlileri, hem lisansüstü eğitimlerini sürdürürken hem de akademik deneyim kazanmaktadır. Bu rehberde 2026 yılı itibarıyla araştırma görevlisi olmak için gereken ALES şartlarını, başvuru sürecini ve kariyer yolunu detaylı şekilde inceleyeceğiz.

Türkiye'de yaklaşık 130.000 akademik personel bulunmakta olup bunların önemli bir kısmını araştırma görevlileri oluşturmaktadır. Her yıl binlerce genç akademisyen bu kadrolar için yarışmaktadır. Doğru hazırlık ve stratejik planlama ile bu rekabette öne geçmek mümkündür. ALES puanınız, lisans ortalamanız ve yabancı dil yeterliliğiniz başvurunuzun temel yapı taşlarıdır.

Tanım

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı): ÖSYM tarafından yılda 3 kez (Mayıs, Temmuz, Kasım) düzenlenen, yüksek lisans ve doktora programlarına kabul için zorunlu merkezi sınavdır. 50 sayısal + 50 sözel olmak üzere 100 sorudan oluşur, süresi 150 dakikadır. 4 yanlış 1 doğruyu götürür. Puanlar 5 yıl geçerlidir.

Kaynak: ÖSYM Resmi Kılavuz

Genel ALES Şartı:

Minimum 70 ALES puanı gereklidir. Ancak üniversiteler senato kararı ile bu puanı yükseltebilir. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından belirlenen bu taban puan, tüm devlet ve vakıf üniversiteleri için geçerlidir. Özellikle rekabetçi bölümlerde ve köklü üniversitelerde 75-85 arası puanlar aranabilmektedir.

ALES puanı hesaplanırken sayısal ve sözel bölümlerin ağırlıkları başvurulan alana göre değişir. Fen bilimleri ve mühendislik alanları için sayısal ağırlıklı (SAY) puan, sosyal bilimler için sözel ağırlıklı (SÖZ) puan, karma alanlarda ise eşit ağırlıklı (EA) puan kullanılır. ALES puan hesaplama aracımız ile olası puanınızı hesaplayabilirsiniz.

ALES Puan Türleri ve Akademik Alanlar:

ALES Sayısal (SAY): Mühendislik, Fen Bilimleri, Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji, Tıp Bilimleri
ALES Sözel (SÖZ): Edebiyat, Tarih, Sosyoloji, Felsefe, Hukuk, Psikoloji, Uluslararası İlişkiler
ALES Eşit Ağırlık (EA): İktisat, İşletme, Eğitim Bilimleri, Kamu Yönetimi, İletişim

Pratik Öneri: Başvurmayı planladığınız bölümün hangi puan türünü kabul ettiğini önceden araştırın. Bazı disiplinlerarası programlar birden fazla puan türü kabul edebilir.

Araştırma Görevlisi Türleri ve Kadro Farkları

Türkiye'de araştırma görevlisi kadroları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun farklı maddelerine göre düzenlenmektedir. Bu ayrım, kadronun niteliğini, görev süresini ve kariyer gelişimini doğrudan etkiler. Hangi kadroya başvuracağınızı iyi anlamanız, akademik geleceğiniz açısından kritik öneme sahiptir.

Kadro Türü	ALES Şartı	Açıklama	Süre
Arş. Gör. (33/a)	Min. 70 puan	Kadrolu, lisansüstü yapma zorunluluğu	Süresiz (doktora bitene kadar)
Arş. Gör. (50/d)	Min. 70 puan	Sözleşmeli, proje bazlı	1-3 yıl (yenilenebilir)
Arş. Gör. (35. madde)	Min. 70 puan	Başka üniversitede lisansüstü	Lisansüstü süresi
Arş. Gör. Dr.	Muaf (70 otomatik)	Doktora mezunu, kadrolu	Süresiz

Önemli Not: 33/a kadrolu araştırma görevlileri en güvenceli statüdedir. 50/d sözleşmeli kadrolar ise proje bitiminde sona erebilir. Başvuru yaparken kadro türünü mutlaka kontrol edin.

Gerçek Örnek Senaryolar:

Senaryo 1 - Mühendislik Fakültesi: Ali, elektrik mühendisliği mezunu. 78 ALES SAY puanı ve 3.20 lisans ortalaması var. Bir devlet üniversitesinin 33/a kadrosuna başvuruyor. Yüksek lisansını aynı üniversitede yapacak ve kadro sonuna kadar güvence altında olacak.

Senaryo 2 - Sosyal Bilimler: Ayşe, sosyoloji mezunu. 72 ALES SÖZ puanı ve 55 YDS puanı var. Vakıf üniversitesinin 50/d kadrosuna başvuruyor. 3 yıllık sözleşme ile başlayacak, doktorasını tamamladığında sözleşme yenilenebilir veya başka kadroya geçebilir.

Senaryo 3 - 35. Madde: Mehmet, Anadolu'daki bir üniversitede 33/a kadrosu kazanmış. Ancak doktorasını İstanbul'da yapmak istiyor. 35. madde ile başka bir üniversiteye geçici görevlendirilerek İstanbul'da eğitim alabilir.

Üniversitelere Göre Araştırma Görevlisi ALES Puan Tablosu (2025-2026)

Her üniversite kendi senato kararıyla ALES taban puanını belirleyebilir. Aşağıdaki tablo, 2025-2026 dönemi ilanlarından derlenen tahmini puan aralıklarını göstermektedir. Kesin puan bilgisi için ilgili üniversitenin güncel ilanını kontrol edin.

Üniversite	Min. ALES	Rekabet	Not
Üst Seviye — Araştırma Üniversiteleri
ODTÜ	80+	Çok Yüksek	İngilizce yeterlilik zorunlu, az kadro
Boğaziçi Üniversitesi	80+	Çok Yüksek	Nadiren kadro açılır, çok rekabetçi
İTÜ	75-85	Çok Yüksek	Mühendislik bölümlerinde 80+
Hacettepe Üniversitesi	75-80	Yüksek	Tıp ve sağlık bilimleri yüksek puan
İstanbul Üniversitesi	70-80	Yüksek	Hukuk, tıp bölümlerinde yüksek
Ankara Üniversitesi	70-78	Yüksek	Sosyal bilimler için 70 yeterli olabilir
Ege Üniversitesi	70-78	Yüksek	İzmir'in köklü üniversitesi
Gazi Üniversitesi	70-78	Yüksek	Eğitim bilimleri güçlü
Orta Seviye — Köklü Devlet Üniversiteleri
Çukurova Üniversitesi	70-75	Orta	Ziraat ve mühendislik güçlü
Erciyes Üniversitesi	70-75	Orta	Tıp fakültesi güçlü
Eskişehir Osmangazi Ü.	70-75	Orta	Mühendislik alanında aktif
Pamukkale Üniversitesi	70	Orta	—
Selçuk Üniversitesi	70	Orta	Geniş bölüm yelpazesi
Süleyman Demirel Ü.	70	Orta	—
Sakarya Üniversitesi	70	Orta	Mühendislik ve eğitim güçlü
Karadeniz Teknik Ü.	70-75	Orta	Mühendislik odaklı
Mersin Üniversitesi	70	Orta	—
Kocaeli Üniversitesi	70	Orta	Sanayi bölgesinde, proje imkanı
Yeni/Gelişen — Daha Ulaşılabilir
2010+ kurulan devlet üniv.	70	Düşük-Orta	Daha az başvuru, 70 genellikle yeterli
Anadolu şehir üniversiteleri	70	Düşük	Kadro bulmak daha kolay, lojman imkanı
Vakıf Üniversiteleri
Koç, Sabancı, Bilkent	75-85	Çok Yüksek	Araştırma üniv., ek maaş + burs
Diğer vakıf üniversiteleri	70-75	Orta	Ek maaş ve proje desteği olabilir

Dikkat: Tablodaki puanlar genel eğilimi yansıtır, kesin bilgi değildir. Her ilanda aranan minimum ALES puanı farklı olabilir. İlan takibi için YÖK Akademik ve Resmi Gazete'yi düzenli kontrol edin. 70 puan için kaç net gerektiğini hesaplayabilirsiniz.

Kazım'ın Koçluk Notu

Akademik kadro koçluğu deneyiminden

Araştırma görevlisi hazırlığında gördüğüm en büyük hata: adaylar sadece ALES'e odaklanıyor, YDS/YÖKDİL'i son aylara bırakıyor. Oysa akademik kadro başvurularında değerlendirme formülü sadece ALES değil, ALES + yabancı dil + lisans ortalaması + mülakat toplamı. 80 ALES aldıktan sonra 55 YDS ile takılmak çok yaygın bir durum. Başından itibaren paralel çalışın. Ayrıca bir öneri daha: başvuracağınız bölümün 2-3 son ilanını inceleyin ki tam olarak ne istediklerini (puan, alan, yayın deneyimi) görün — "70 puan yeterli" genellemesi yanıltıcı olabiliyor.

Araştırma Görevlisi Başvuru Şartları

Araştırma görevlisi başvurusunda aranan şartlar hem YÖK mevzuatı hem de üniversitelerin kendi yönetmelikleri tarafından belirlenir. Aşağıdaki şartları karşılamanız başvurunuzun değerlendirmeye alınması için zorunludur.

Temel Şartlar:

ALES Puanı: Minimum 70 puan (üniversite ve bölüme göre 75-85 arasında olabilir)
Lisans Diploması: En az 2.50/4.00 veya 65/100 ortalama (bazı üniversiteler 3.00 isteyebilir)
Yabancı Dil: YDS, YÖKDİL veya eşdeğeri sınav sonucu (genellikle 50-65 puan arası)
Yaş Sınırı: Genellikle 35 yaş altı (bazı kadrolar için esnek olabilir)
Askerlik Durumu: Erkekler için askerlik tecilli, muaf veya tamamlanmış olmalı
Sabıka Kaydı: Memuriyete engel sabıka kaydı bulunmamalı
Sağlık Raporu: Görevini yapmasına engel sağlık sorunu olmamalı

Yabancı Dil Şartı Detayları:

Birçok üniversite artık yabancı dil şartı aramaktadır. Özellikle uluslararası indeksli dergilerde yayın yapma beklentisi olan bölümlerde bu şart zorunlu tutulmaktadır. YDS hazırlık rehberimize göz atabilirsiniz.

YDS/YÖKDİL: Genellikle 50-65 puan arası istenir
TOEFL iBT: 60-80 puan karşılığı kabul edilir
IELTS: 5.5-6.5 band skoru karşılığı

Başvuru Süreci Adım Adım

Araştırma görevlisi başvuru süreci genellikle 4-8 hafta sürer. Süreç üniversiteden üniversiteye farklılık gösterebilir ancak temel adımlar aşağıdaki gibidir.

1. İlan Takibi ve Araştırma

İlanlar yılın belirli dönemlerinde yoğunlaşır. Özellikle akademik yıl başlangıcı (Eylül-Ekim) ve bahar dönemi (Şubat-Mart) kadro ilanlarının arttığı dönemlerdir.

Resmi Gazete: Tüm akademik ilanlar Resmi Gazete'de yayımlanır (zorunlu)
YÖK Akademik: akademik.yok.gov.tr sitesinde ilanlar listelenir
Üniversite Web Siteleri: Personel dairesi başkanlığı sayfaları
Kariyer Platformları: LinkedIn, Kariyer.net gibi siteler

2. Başvuru Belgelerinin Hazırlanması

Belgeleri önceden hazır tutmanız, son dakika aksiliklerini önler. Aşağıdaki belgeler standart olarak istenir:

ALES Sonuç Belgesi: ÖSYM sisteminden alınan resmi belge
Lisans Diploması: Noter onaylı veya e-Devlet çıktısı
Transkript: Ağırlıklı not ortalamasını gösteren belge
Yabancı Dil Belgesi: YDS, YÖKDİL veya eşdeğeri
Akademik Özgeçmiş: Yayınlar, projeler, konferanslar dahil
Referans Mektupları: 2-3 adet (öğretim üyelerinden)
Kimlik Fotokopisi: Nüfus cüzdanı veya TC kimlik kartı
Vesikalık Fotoğraf: Son 6 ay içinde çekilmiş
Askerlik Durum Belgesi: Erkek adaylar için (e-Devlet)
Adli Sicil Kaydı: e-Devlet üzerinden alınabilir

3. Değerlendirme ve Sınav Süreci

Başvurular tamamlandıktan sonra üniversiteler aşağıdaki aşamaları uygular:

Ön Değerlendirme (1-2 hafta): Başvuru şartlarının kontrolü, belge incelemesi
Yazılı Sınav (opsiyonel): Bazı üniversiteler alan bilgisi sınavı yapar
Mülakat/Sözlü Sınav: Jüri önünde sunum ve soru-cevap
Nihai Değerlendirme: Puanların toplamı ve sıralama
Sonuç İlanı: Web sitesi ve Resmi Gazete'de duyuru

Mülakat İpuçları:

Araştırma ilgi alanınızı ve tez konunuzu net açıklayın
Bölümün araştırma alanlarını önceden inceleyin
Akademik hedeflerinizi somut olarak ifade edin
Yayın planlarınız hakkında konuşmaya hazır olun

Araştırma Görevlisi Maaş ve Özlük Hakları (2026)

Araştırma görevlileri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında görev yapar ve devlet memuru statüsündedir. Maaşlar her yıl enflasyon oranına göre güncellenmektedir. Aşağıdaki rakamlar 2025-2026 dönemi için tahmini değerlerdir.

Özellik	Detay
Başlangıç Maaşı (Net)	~35.000-47.500 TL (2026 tahmini, derece/kademe'ye göre)
Ek Ders Ücreti	Saatine göre ek ödeme (uygulamalı derslerde daha yüksek)
Proje Teşvik İkramiyesi	TÜBİTAK, BAP projelerinden ek gelir
Çalışma Saati	Haftalık 40 saat (esnek uygulama mümkün)
Yıllık İzin	60 gün (yarı yıl ve yaz tatilleri)
Lisansüstü Eğitim	Ücretsiz (kendi üniversitesinde veya 35. madde ile başka üniversitede)
Lojman Hakkı	Puan sıralamasına göre (üniversiteye bağlı)
Sağlık Sigortası	Devlet memuru kapsamında SGK

Ek Gelir Kaynakları:

TÜBİTAK Projeleri: Araştırmacı/bursiyer olarak aylık ek ödeme
BAP Projeleri: Üniversite destekli projelerden teşvik
Yayın Teşviki: Q1-Q4 dergilerde yayın için ödül
Patent/Faydalı Model: Ticari değeri olan buluşlardan pay

Akademik Kariyer Yolu ve Süreçler

Araştırma görevliliği, akademik kariyerin ilk basamağıdır. Doğru planlama ve disiplinli çalışma ile profesörlük unvanına kadar yükselmek mümkündür. Aşağıda tipik bir akademik kariyer yolculuğunu bulabilirsiniz.

Akademik Kariyer Basamakları:

Araştırma Görevlisi (4-7 yıl) - Yüksek lisans + Doktora süreci
Arş. Gör. Dr. (1-3 yıl) - Doktora sonrası, kadro bekleyenler
Dr. Öğretim Üyesi (3-5 yıl) - İlk öğretim üyesi kadrosu
Doçent (5+ yıl) - ÜAK doçentlik sınavı sonrası
Profesör (Doçentlikten 5+ yıl sonra) - En üst akademik unvan

Doktora Süreci ve Beklentiler

Araştırma görevlisi olarak işe başladıktan sonra en önemli hedefiniz doktoranızı tamamlamaktır. Tipik bir doktora süreci şu aşamalardan oluşur:

Yüksek Lisans (Tezli): 2-3 yıl (eğer lisanstan geldiyseniz)
Doktora Yeterlilik: 2 yıl ders + yeterlilik sınavı
Doktora Tezi: 2-4 yıl araştırma ve yazım
Toplam Süre: Ortalama 5-7 yıl

Doçentlik Kriterleri (ÜAK 2025):

Yabancı dil puanı: Minimum 55 (merkezi sınav)
Alan bazlı yayın ve atıf kriterleri
Sözlü sınav (jüri değerlendirmesi)
Etik kurul onayı gerektiren araştırmalar için belgeler

Avantajlar ve Dezavantajlar

Araştırma görevliliği her meslekte olduğu gibi kendine özgü avantaj ve dezavantajlar taşır. Karar vermeden önce bu faktörleri dikkatlice değerlendirmeniz önemlidir.

Avantajlar:

Akademik Kariyer İmkanı: Profesörlüğe giden yolun ilk ve en önemli adımı
Ücretsiz Lisansüstü Eğitim: Yüksek lisans ve doktora ücreti ödemezsiniz
Esnek Çalışma Ortamı: Sabit mesai zorunluluğu çoğu bölümde gevşek uygulanır
Akademik Özgürlük: Kendi araştırma konunuzu seçebilirsiniz
Uluslararası Fırsatlar: Konferanslar, değişim programları, ortak projeler
İş Güvencesi: 33/a kadrolu pozisyonlarda devlet memuru güvencesi
Entelektüel Çevre: Sürekli öğrenme ve gelişim ortamı
Yaz Tatili: Akademik takvime bağlı uzun tatil süreleri

Dezavantajlar:

Göreceli Düşük Maaş: Özel sektördeki emsallere kıyasla düşük başlangıç ücreti
Yoğun İş Temposu: Ders, araştırma, idari görevler, tez aynı anda
Doktora Stresi: Tez yazım süreci psikolojik olarak zorlu olabilir
Yayın Baskısı: "Yayımla ya da yok ol" (publish or perish) kültürü
Kadro Belirsizliği: 50/d sözleşmeli pozisyonlarda gelecek belirsizliği
Akademik Politika: Bölüm içi ilişkiler bazen karmaşık olabilir
Coğrafi Kısıtlama: Kadro olan şehirde yaşama zorunluluğu

Stratejik Başvuru İpuçları

ALES Puanını Maksimize Edin: 70 taban olsa da 80+ puan rekabette öne geçirir
Yabancı Dil Hazırlığı: YDS/YÖKDİL sınavlarına lisans döneminde başlayın
Lisans Ortalaması: 3.00/4.00 üzeri ortalama hedefleyin
Araştırma Deneyimi: Lisans tezi, staj, proje asistanlığı gibi deneyimler edinin
Yayın Yapın: En az 1 konferans bildirisi veya makale hazırlayın
Referans İlişkileri: Akademik referans verecek hocalarla yakın ilişki kurun
Bölüm Araştırması: Başvuracağınız bölümün araştırma alanlarını önceden inceleyin
Erasmus/Değişim: Yurtdışı deneyimi özgeçmişinizi güçlendirir

Sık Sorulan Sorular

Araştırma görevlisi olmak için ALES kaç puan gerekli?

YÖK tarafından belirlenen minimum ALES puanı 70'tir. Ancak üniversiteler senato kararıyla bu puanı yükseltebilir. İTÜ, ODTÜ, Boğaziçi gibi köklü üniversitelerde 75-85 arası puan istenebilir. Rekabetçi bölümlerde puanlar genellikle daha yüksektir. ALES puanınızı maksimize etmeniz başvuru şansınızı artırır.

Araştırma görevlisi maaşı 2026'da ne kadar olacak?

2026 yılı için araştırma görevlisi başlangıç maaşının net 35.000-47.500 TL arasında olması beklenmektedir. Derece, kademe ve aile durumuna göre bu rakam değişir. TÜBİTAK projeleri, BAP destekleri ve ek ders ücretleri ile toplam gelir artırılabilir. Devlet memuru statüsünde emeklilik ve sağlık sigortası dahildir.

33/a ve 50/d kadro arasındaki fark nedir?

33/a kadrolu araştırma görevlileri süresiz atanır ve devlet memuru güvencesine sahiptir. 50/d sözleşmeli kadrolar proje bazlı olup 1-3 yıllık sözleşmelerle çalışır. Proje bitiminde kadro sona erebilir. Başvuru yaparken kadro türünü mutlaka kontrol edin; 33/a kadrolar daha güvenceli ancak daha az sayıda açılır.

Araştırma görevlisi başvurusu için yabancı dil şart mı?

Tüm üniversitelerde zorunlu olmasa da çoğu üniversite artık yabancı dil şartı aramaktadır. Genellikle YDS veya YÖKDİL'den 50-65 puan arası istenir. Uluslararası yayın beklentisi olan bölümlerde bu şart zorunlu tutulmaktadır. TOEFL ve IELTS de kabul edilir. Belgenizi başvurudan önce almanız tavsiye edilir.

Araştırma görevlisi olduktan sonra doktora ne kadar sürer?

Tipik bir doktora süreci 4-7 yıl arasında değişir. İlk 2 yıl ders dönemi ve yeterlilik sınavı, sonraki 2-4 yıl tez araştırması ve yazımıdır. Yüksek lisansınız yoksa önce 2-3 yıllık yüksek lisans tamamlamanız gerekir. Süreç bölüme, danışmana ve kişisel tempoya göre farklılık gösterir.

İlgili İçerikler

Araştırma Görevlisi Başvuru Danışmanlığı

Akademik kadroya başvuru için ALES + YÖKDİL ikilisine birlikte hazırlanın — iki sınav tek plan, akademik kariyer için optimum rota.

Telefon: 0531 333 9833

🎓 ALES + YÖKDİL Paketi

veya sadece ALES koçluğu

Araştırma Görevlisi ALES Şartları 2026 | Kadro ve Başvuru