Kazım İncebacak
🔗 ALES Hazırlık: ALES Blog | Çalışma Programı | ALES Koçluk | ALES Hazırlık Rehberi
📅 Son Güncelleme: Ocak 2026 | Bu içerik en güncel ÖSYM bilgileriyle hazırlanmıştır.
ALES Sınav Sistemi Nedir?
ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), bilgisayar ortamında yapılan ve 100 sorudan oluşan standart bir sınavdır. Sınav 2 ana bölümden oluşur: Sayısal (50 soru) ve Sözel (50 soru). ÖSYM tarafından yılda 2 kez düzenlenen bu sınav, lisansüstü eğitime geçiş için en önemli basamaklardan biridir.
ALES puanı, yüksek lisans ve doktora programlarına başvurularda kullanılmakta olup 5 yıl süreyle geçerlidir. Akademik kariyer hedefleyen adaylar için bu sınav kritik önem taşımaktadır. Türkiye genelinde her yıl yaklaşık 400.000 aday bu sınava girmektedir.
ALES'in önemi sadece lisansüstü eğitim başvurularıyla sınırlı değildir. Akademik personel alımlarında, araştırma görevlisi kadrolarında ve bazı kamu kurumlarının uzman yardımcılığı sınavlarında da ALES puanı aranmaktadır. Bu nedenle üniversitede kariyer hedefleyen herkes için ALES stratejik bir sınav niteliği taşımaktadır.
⚠️ Önemli Bilgi
ALES artık bilgisayar tabanlı (BT) yapılmaktadır. Optik form kullanılmaz, sorular bilgisayar ekranında görünür ve cevapları fare ile işaretlersiniz.
ALES Sınav Yapısı (2025)
| Bölüm | Soru Sayısı | Süre | Ortalama Soru Başı Süre |
|---|---|---|---|
| Sayısal Bölüm | 50 Soru | 75 Dakika | 1.5 Dakika |
| Sözel Bölüm | 50 Soru | 75 Dakika | 1.5 Dakika |
| TOPLAM | 100 Soru | 150 Dakika | 1.5 Dakika |
Sayısal Bölüm (50 Soru)
Sayısal bölüm, matematik ve mantık temelli sorulardan oluşur. Lisans seviyesinde matematik bilgisi gerektirir. Sayısal bölümdeki sorular genellikle lise matematik müfredatını temel alır ancak üniversite hazırlık düzeyinde soyut düşünme ve hızlı problem çözme becerisi de ölçülmektedir. Özellikle mühendislik, fen bilimleri ve tıp alanlarında lisansüstü eğitim hedefleyenler için bu bölüm kritik öneme sahiptir.
Konu Dağılımı:
- Matematik (Temel Matematik): 20-25 Soru
- Cebir (Denklemler, Eşitsizlikler)
- Fonksiyonlar
- Sayılar ve İşlemler
- Üslü ve Köklü Sayılar
- Logaritma
- Geometri: 10-15 Soru
- Analitik Geometri
- Düzlem Geometri
- Trigonometri
- Mantık ve Problem Çözme: 10-15 Soru
- Sayısal Mantık
- Problemler (Yüzde, Oran-Orantı)
- Veri Yorumlama (Grafik, Tablo)
💡 Sayısal Bölüm Stratejisi
- ✅ Kolay soruları ilk 30 dakikada çözün (20-25 soru)
- ✅ Orta zorlukta sorulara 30 dakika ayırın (15-20 soru)
- ✅ Zor sorulara son 15 dakikada dönün
- ✅ Tahmin yapın (yanlışlar doğruları götürmez)
Sözel Bölüm (50 Soru)
Sözel bölüm, Türkçe dil bilgisi, mantık ve anlama becerilerinizi ölçer. Bu bölümde amaç, adayların okuma hızı, metin analizi yapabilme yetisi, kelime dağarcığı zenginliği ve mantıksal çıkarım yapabilme kapasitesini değerlendirmektir. Sosyal bilimler, hukuk, edebiyat ve eğitim alanlarında lisansüstü eğitim hedefleyenler için sözel bölüm puanı belirleyici rol oynamaktadır.
Konu Dağılımı:
- Türkçe (Dil Bilgisi ve Anlatım): 20-25 Soru
- Paragraf (Ana Fikir, Başlık Bulma)
- Cümle Tamamlama
- Anlam İlişkileri (Eş Anlam, Zıt Anlam)
- Deyimler ve Atasözleri
- Sözel Mantık: 15-20 Soru
- Çıkarım Yapma
- Analoji (Benzerlik İlişkileri)
- Mantıksal Akıl Yürütme
- Anlama ve Yorumlama: 10-15 Soru
- Okuduğunu Anlama
- Metin Yorumlama
- Sözcük Bilgisi
💡 Sözel Bölüm Stratejisi
- ✅ Paragraf sorularını dikkatlice okuyun (acele etmeyin)
- ✅ Kelime anlamlarını iyi bilin (eş-zıt anlam sıkça çıkar)
- ✅ Mantık sorularında eleme yapın
- ✅ İlk okumada anlamadığınız soruyu 2. kez okuyun
Bilgisayar Tabanlı Sınav (BT) Sistemi
BT Sınav Özellikleri:
- Ekran Görünümü: Sorular ekranda tek tek görünür
- Cevaplama: Fare ile şıkları işaretlersiniz
- Geri Dönme: İstediğiniz soruya geri dönebilirsiniz
- İşaretleme: "Flag" (bayrak) özelliği ile soruları işaretleyebilirsiniz
- Sayaç: Kalan süre ekranda sürekli görünür
- Hesap Makinesi: Ekranda basit hesap makinesi vardır
BT Sınav Avantajları:
- ✅ Optik form karartma hatası riski yok
- ✅ Soruları kolayca işaretleyip geçebilirsiniz
- ✅ Süre takibi kolay (ekranda sürekli görünür)
- ✅ Soruları büyütme/küçültme seçeneği var
BT Sınav Dezavantajları:
- ❌ Ekran yorgunluğu (150 dakika uzun olabilir)
- ❌ Kağıt-kalem ile işlem yapmak zor olabilir
- ❌ Teknik sorun riski (çok nadir)
ALES Puan Türleri ve Hesaplama
ALES sınavında 3 farklı puan türü hesaplanmaktadır. Hangi puan türünün kullanılacağı, başvurulan lisansüstü programın alanına göre belirlenir.
| Puan Türü | Sayısal Ağırlık | Sözel Ağırlık | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|
| ALES-SAY | %70 | %30 | Mühendislik, Fen Bilimleri, Tıp |
| ALES-SÖZ | %30 | %70 | Hukuk, Edebiyat, Sosyal Bilimler |
| ALES-EA | %50 | %50 | İktisat, İşletme, Eğitim Bilimleri |
ALES Başarı Stratejileri
ALES'te başarılı olmak için sadece konu bilgisi yeterli değildir. Strateji, pratik ve mental hazırlık da en az konu bilgisi kadar önemlidir. Sınav süresince sakin kalmak, soruları önceliklendirmek ve zaman yönetimini optimize etmek puanınızı doğrudan etkileyen faktörlerdir.
Sayısal Bölüm İçin Öneriler:
- Temel konuları önceliklendirin: Cebir, fonksiyonlar ve problem çözme en çok soru gelen konulardır
- Formülleri ezberleyin: Özellikle geometri ve trigonometri formüllerini unutmayın
- Grafik sorularını hızlı okuyun: Veri yorumlama sorularında zaman kaybetmeyin
- Hesap makinesini verimli kullanın: Karmaşık işlemlerde hata yapmamak için kullanın
Sözel Bölüm İçin Öneriler:
- Paragrafı önce hızlı tarayın: Ana fikri bulmak için ilk ve son cümlelere odaklanın
- Kelime bilginizi geliştirin: Eş ve zıt anlamlı kelimeler sıkça sorulmaktadır
- Mantık sorularında eleme yapın: Kesinlikle yanlış olan seçenekleri eleyin
- Cümle tamamlama sorularında bağlama dikkat edin: Cümlenin akışını bozmayan seçeneği bulun
📊 İstatistiksel Bilgi
ÖSYM verilerine göre ALES'te ortalama ham puan sayısal bölümde 28-32, sözel bölümde 32-36 civarındadır. 70 ve üzeri standart puan almak için her iki bölümde de ortalamanın üzerinde performans göstermeniz gerekmektedir.
Zaman Yönetimi Önerileri
İdeal Zaman Dağılımı (Sayısal Bölüm - 75 Dakika):
- 0-30. dakika: Kolay matematik ve mantık soruları (20-25 soru)
- 30-60. dakika: Orta zorluk sorular ve geometri (15-20 soru)
- 60-75. dakika: Zor sorular + cevap kontrolü (5-10 soru)
İdeal Zaman Dağılımı (Sözel Bölüm - 75 Dakika):
- 0-35. dakika: Paragraf soruları (dikkatli okuma, 15-20 soru)
- 35-60. dakika: Kelime ve mantık soruları (20-25 soru)
- 60-75. dakika: Kalan sorular + kontrol (5-10 soru)
⏱️ Altın Kural
Her soruya maksimum 1.5 dakika ayırın. 2 dakikada çözemezseniz işaretleyip geçin, sonda dönün.
Deneme Sınavı ve Pratik Önerileri
ALES hazırlığında düzenli deneme sınavı çözmek, başarı için vazgeçilmez bir unsurdur. Deneme sınavları hem konu eksiklerinizi tespit etmenize hem de sınav stresine alışmanıza yardımcı olur.
Etkili Deneme Çözümü İçin İpuçları:
- Gerçek sınav koşullarını simüle edin: 150 dakikalık süreyi tam olarak kullanın, ara vermeyin
- Haftalık en az 2 deneme çözün: Bir tanesi sayısal ağırlıklı, diğeri sözel ağırlıklı olabilir
- Yanlışlarınızı analiz edin: Her denemeden sonra yanlış yaptığınız soruları mutlaka inceleyin
- Zaman takibi yapın: Hangi soru tiplerinde daha fazla zaman harcadığınızı not edin
- ÖSYM formatına sadık kalın: Gerçek ALES formatındaki denemeleri tercih edin
Son 1 Ay Hazırlık Planı:
- 4. hafta: Eksik konuları tamamlayın, günde 50 soru çözün
- 3. hafta: Tam deneme sınavlarına başlayın, haftada 3 deneme
- 2. hafta: Yanlış analizine odaklanın, zayıf konuları pekiştirin
- Son hafta: Hafif tekrar, mental hazırlık, erken uyku düzeni
Sık Sorulan Sorular
ALES sınavında hangi konular daha çok çıkıyor?
Sayısal bölümde cebir, fonksiyonlar, analitik geometri ve problem çözme en çok soru gelen konulardır. Bu konular toplam sayısal soruların yaklaşık %60-70'ini oluşturmaktadır. Sözel bölümde ise paragraf yorumlama, anlam ilişkileri, sözel mantık ve cümle tamamlama soruları ağırlıklıdır. Her iki bölümde de mantık soruları önemli yer tutmakta ve toplam soruların %20-25'ini kapsamaktadır.
ALES sınavında hesap makinesi kullanabilir miyim?
Evet, ALES bilgisayar tabanlı sınavda ekran üzerinde basit bir hesap makinesi bulunmaktadır. Bu hesap makinesi dört işlem, yüzde hesaplama ve karekök alma gibi temel fonksiyonları desteklemektedir. Ancak kendi hesap makinenizi, telefonunuzu veya herhangi bir elektronik cihazı sınav salonuna getiremezsiniz. Karmaşık işlemlerde ekrandaki hesap makinesini etkin kullanmak için önceden ÖSYM'nin demo sisteminde pratik yapmanız önerilir.
ALES sınavında karalama kağıdı verilir mi?
Evet, sınav görevlileri tarafından karalama kağıdı ve kalem sağlanmaktadır. Genellikle her adaya A4 boyutunda birkaç sayfa karalama kağıdı verilmektedir. Bu kağıtlar özellikle sayısal bölümde denklem çözümü, geometri çizimi ve işlem yapmak için büyük önem taşımaktadır. Sınav bitiminde tüm karalama kağıtları toplanmakta ve imha edilmektedir. Kendi kağıt veya kaleminizi getirmeniz yasaktır.
ALES sınavının geçerlilik süresi ne kadardır?
ALES puanı 5 yıl süreyle geçerlidir. Bu süre, sınav sonuçlarının ÖSYM tarafından resmi olarak açıklandığı tarihten itibaren başlamaktadır. Yüksek lisans, doktora veya akademik kadro başvurularında bu süre içindeki herhangi bir ALES puanınızı kullanabilirsiniz. Birden fazla ALES puanınız varsa en yüksek olanı tercih edebilirsiniz. Geçerlilik süresi dolduktan sonra lisansüstü başvuru yapabilmek için yeniden sınava girmeniz gerekmektedir.
ALES sınavına yılda kaç kez girilebilir?
ÖSYM, ALES sınavını yılda 2 kez düzenlemektedir. Sınavlar genellikle ilkbahar (Mayıs-Haziran) ve sonbahar (Kasım-Aralık) dönemlerinde yapılmaktadır. Her sınava istediğiniz kadar girebilirsiniz, herhangi bir giriş hakkı sınırlaması bulunmamaktadır. Birden fazla sınava girdiğinizde en yüksek puanınızı lisansüstü başvurularında kullanabilirsiniz. Bu esneklik, hedef puanınıza ulaşana kadar deneme şansı tanımaktadır.
✅ Sınav Günü İçin Tavsiyeler
- ✅ Sınavdan 1 gün önce bilgisayar başında 150 dakika oturmayı simüle edin
- ✅ Göz yorgunluğu olabilir, dinlenmiş gidin
- ✅ Demo testi mutlaka yapın (sistemi tanıyın)
- ✅ İlk 5 dakika panik yapmayın, sakinleşin
- ✅ Zor soruları işaretleyip geçin, son 15 dakikada dönün
ALES Sınav Stratejisi Danışmanlığı
Hangi konulara odaklanmalısınız? Zaman yönetimini nasıl optimize edersiniz?
Telefon: 0531 333 9833
Web: rehberpanda.com
Sonuç
ALES, 100 soru (50 sayısal + 50 sözel) ve 150 dakikadan oluşan bilgisayar tabanlı bir sınavdır. Lisansüstü eğitim ve akademik kariyer hedefleyen adaylar için bu sınav kritik bir basamak niteliğindedir. Konuları iyi bilmek kadar zaman yönetimi de önemlidir. Her soruya ortalama 1.5 dakika ayırarak sistematik ilerleyin ve deneme sınavlarıyla düzenli pratik yapın. ÖSYM'nin demo sistemini kullanarak bilgisayar tabanlı sınav formatına alışmanız da başarınızı artıracaktır!