Rehber Panda
İlgili İçerikler: HMGS Rehberi | HMGS Sayacı | Konu Dağılımı
📅 Son Güncelleme: Ocak 2026 | Bu içerik en güncel HMGS müfredatı ve Türk Medeni Kanunu değişiklikleri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
🔗 HMGS Hazırlık: Genel Blog | Başvuru Tarihleri | HMGS Konuları | Puan Hesaplama
Medeni Hukuk Temel Kavramlar
🆕 Ocak 2025 Güncellemesi: HMGS artık 20 hukuk dalından 120 soru içermektedir. Medeni Hukuk 15 soru (%12,5) ile en ağırlıklı derslerden biridir.
Medeni Hukuk, HMGS sınavında 15 soru (%12,5) ile en ağırlıklı derslerden biridir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu dört ana kitaptan oluşmaktadır: Kişiler Hukuku, Aile Hukuku, Miras Hukuku ve Eşya Hukuku. Bu dört alan, özel hukukun temelini oluşturur ve günlük yaşamda karşılaşılan birçok hukuki meseleyi düzenler. Medeni Hukuk soruları genellikle kavramsal sorular, olay çözümü ve hesaplama soruları şeklinde karşınıza çıkar.
📊 Medeni Hukuk Soru Dağılımı (15 Soru)
- Kişiler Hukuku: ~3 soru
- Aile Hukuku: ~5 soru
- Miras Hukuku: ~4 soru
- Eşya Hukuku: ~3 soru
1. Kişiler Hukuku (TMK m. 8-117)
Kişiler Hukuku, gerçek ve tüzel kişilerin hukuki varlıklarını, haklarını ve ehliyetlerini düzenler. HMGS sınavında özellikle fiil ehliyeti sınıflandırması, kişiliğin başlangıcı ve sona ermesi ile kişilik hakları konuları sıkça sorulmaktadır. Pratik bir öneri olarak, fiil ehliyeti tablolarını görselleştirerek çalışmanız kavramların daha kalıcı olmasını sağlayacaktır.
Gerçek Kişiler
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Kişilik | Canlı doğumla başlar, ölümle sona erer |
| Hak Ehliyeti | Haklara sahip olabilme (herkes için var) |
| Fiil Ehliyeti | Kendi fiilleriyle hak kazanma (erginlik + ayırt etme) |
| Ayırt Etme Gücü | Makul surette hareket edebilme |
| Erginlik | 18 yaşın doldurulması |
⚠️ Fiil Ehliyeti Sınıflandırması (Sık Sorulan)
- Tam Ehliyetliler: Ergin + ayırt etme gücü + kısıtlı olmayan kişiler (tüm işlemleri yapabilir)
- Sınırlı Ehliyetliler: Kendilerine yasal danışman atanan kişiler
- Sınırlı Ehliyetsizler: Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar (bazı işlemlerde yasal temsilci onayı gerekir)
- Tam Ehliyetsizler: Ayırt etme gücü olmayanlar (işlemleri kesin hükümsüz)
Tüzel Kişiler
Tüzel kişiler, kişi veya mal toplulukları olarak hukuk düzeninin kendilerine kişilik tanıdığı varlıklardır. Özel hukuk tüzel kişileri (dernek, vakıf, şirket) ve kamu hukuku tüzel kişileri (devlet, belediye, üniversite) olmak üzere ikiye ayrılır.
- Dernekler: En az 7 gerçek veya tüzel kişi ile kurulur, tüzük zorunludur, kazanç paylaşma amacı güdemez
- Vakıflar: Malvarlığının belirli ve sürekli bir amaca tahsisi, resmi senet veya vasiyetname ile kurulur
- Şirketler: Ticaret hukuku kapsamında, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır
- Kamu Tüzel Kişileri: Kanunla veya kanunun verdiği yetkiye dayanarak kurulur (devlet, belediye, üniversite)
2. Aile Hukuku (TMK m. 118-494)
Aile Hukuku, nişanlanma, evlenme, boşanma, soybağı, velayet ve vesayet konularını düzenler. HMGS sınavında en fazla soru çıkan alan Aile Hukuku'dur (~5 soru). Özellikle boşanma sebepleri ve sonuçları, mal rejimleri ve nafaka türleri detaylı çalışılmalıdır. Pratik bir ipucu: Boşanma sebeplerini özel ve genel sebepler olarak iki sütunda karşılaştırmalı şekilde çalışın.
💍 Evlenme Koşulları
- Yaş: 17 yaşını doldurmak (yargı kararıyla 16)
- Ayırt etme gücüne sahip olmak
- Evlenme engeli olmamak (akrabalık, önceki evlilik)
- Evlenme için izin (küçükler için yasal temsilci)
Boşanma Sebepleri
| Tür | Örnekler |
|---|---|
| Özel Sebepler | Zina, hayata kast, onur kırıcı davranış, terk, akıl hastalığı |
| Genel Sebepler | Evlilik birliğinin temelden sarsılması, anlaşmalı boşanma |
Aile Hukukunda Önemli Kavramlar
- Velayet: Ana ve babanın çocuğun bakımı, eğitimi ve mal varlığının yönetimi konusundaki hak ve yükümlülükleri
- Nafaka Türleri:
- Tedbir Nafakası: Dava süresince geçici olarak hükmedilen nafaka
- İştirak Nafakası: Boşanma sonrası çocuğun bakımı için ödenen nafaka
- Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa ödenen nafaka
- Yardım Nafakası: Akrabalar arasındaki nafaka yükümlülüğü
- Mal Rejimleri:
- Edinilmiş Mallara Katılma: 01.01.2002 sonrası yasal rejim, evlilik süresince edinilen mallar ortak
- Mal Ayrılığı: Eşlerin mal varlıkları tamamen ayrı
- Mal Ortaklığı: Tüm mallar ortak, sözleşme ile seçilir
- Soybağı: Çocuğun anne-baba ile hukuki bağı (evlilik içi doğum, tanıma, babalık davası)
🔗 İlgili: HMGS Konuları Tam Liste sayfamızdan Borçlar Hukuku dahil tüm konuları inceleyebilirsiniz.
3. Miras Hukuku (TMK m. 495-682)
Miras Hukuku, bir kişinin ölümü üzerine mal varlığının kimlere ve nasıl geçeceğini düzenler. HMGS sınavında yasal mirasçılık, saklı pay hesaplamaları ve ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetname, miras sözleşmesi) konuları sıkça sorulmaktadır. Miras payı hesaplamalarında zümre sistemini iyi kavramak çok önemlidir. Her zümre kendi içinde miras bırakanın en yakın kan hısımlarından oluşur ve bir önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olamaz.
Yasal Mirasçılar ve Payları
| Zümre | Kişiler | Sağ Kalan Eş Payı |
|---|---|---|
| 1. Zümre | Altsoy (çocuklar) | 1/4 |
| 2. Zümre | Ana-baba ve altsoy | 1/2 |
| 3. Zümre | Büyükana-büyükbaba | 3/4 |
Saklı Pay (Mahfuz Hisse)
Saklı pay, miras bırakanın tasarruf özgürlüğünü sınırlayan ve bazı mirasçıların mutlaka alması gereken minimum miras payıdır. Saklı pay ihlal edilirse mirasçılar tenkis davası açabilir.
- Altsoy: Yasal miras payının 1/2'si
- Ana-Baba: Yasal miras payının 1/4'ü
- Sağ kalan eş: Yasal miras payının tamamı (hangi zümre ile mirasçı olursa olsun)
📝 Örnek Miras Hesabı
Olay: Miras bırakan A, eşi E ve iki çocuğu Ç1, Ç2 bırakarak vefat etti. Toplam tereke 400.000 TL.
- 1. Zümre (altsoy) var, eş payı: 1/4 = 100.000 TL
- Kalan 300.000 TL çocuklar arasında eşit: Ç1 = 150.000 TL, Ç2 = 150.000 TL
- Saklı paylar: E = 100.000 TL (tamamı), Ç1 = 77.500 TL (yarısı), Ç2 = 77.500 TL (yarısı)
Ölüme Bağlı Tasarruflar
- Vasiyetname: El yazılı, resmi veya sözlü vasiyetname türleri
- Miras Sözleşmesi: İki taraflı, resmi şekilde yapılır, karşılıklı bağlayıcı
- Mirasçılıktan Çıkarma: Saklı paylı mirasçının mirastan yoksun bırakılması
4. Eşya Hukuku (TMK m. 683-1030)
Eşya Hukuku, eşyalar üzerindeki ayni hakları düzenler. HMGS sınavında mülkiyet hakkı, sınırlı ayni haklar, zilyetlik ve tapu sicili konuları sorulmaktadır. Özellikle tapu sicilinin kurucu etkisi, alenilik ilkesi ve iyiniyet ilkesi konuları dikkatle çalışılmalıdır. Ayni haklar mutlak haklar olup herkese karşı ileri sürülebilir; bu özellik nispi haklardan (alacak hakları) temel farktır.
🏠 Ayni Haklar
- Mülkiyet: Eşya üzerinde tam hakimiyet
- İrtifak Hakları: İntifa, oturma, üst hakkı, geçit hakkı
- Taşınmaz Yükümü: Taşınmaza bağlı borç
- Rehin Hakları: İpotek, taşınır rehni
Zilyetlik
- Asli Zilyetlik: Eşyayı kendi adına elinde bulundurma
- Fer'i Zilyetlik: Eşyayı başkası adına elinde bulundurma
- Zilyetlik Davası: Gasp ve saldırıya karşı koruma
Tapu Sicili
Tapu sicili, taşınmazlar üzerindeki ayni hakların kaydedildiği resmi sicildir. Türk hukukunda taşınmaz mülkiyetinin kazanılması için tapu siciline tescil şarttır (tescil ilkesi).
- Kurucu Etki (Tescil İlkesi): Taşınmaz mülkiyeti ancak tescil ile kazanılır, tescilsiz mülkiyet geçişi olmaz
- Alenilik İlkesi: İlgili herkes tapu sicilini inceleyebilir, hukuki yararı olan kişiler belge alabilir
- İyiniyet İlkesi: Tapu siciline güvenerek iyi niyetle hak kazanan üçüncü kişiler korunur (TMK m. 1023)
- Sebebe Bağlılık İlkesi: Tescil geçerli bir hukuki sebebe dayanmalıdır
🔍 Mülkiyet Kazanma Yolları
- Devren kazanma: Satış, bağışlama, trampa (sözleşme + tescil)
- Aslen kazanma: İşgal, bulma, kazandırıcı zamanaşımı, ekleme
- Miras yoluyla: Mirasın açılmasıyla kendiliğinden geçer
- Mahkeme kararıyla: Cebri icra, kamulaştırma, ortak mülkiyetin sona ermesi
✅ Sınav İpuçları
- Fiil ehliyeti sınıflandırmasını iyi bilin (tam, sınırlı, ehliyet yoksunluğu)
- Boşanma sebeplerini ve sonuçlarını kavrayın
- Miras payları ve saklı pay hesaplamalarını ezberleyin
- Tapu sicili ilkelerini (tescil, alenilik, iyiniyet) bilin
- Nafaka türlerini ayırt edin
Sık Sorulan Sorular
HMGS sınavında Medeni Hukuk'tan kaç soru çıkar?
HMGS sınavında Medeni Hukuk'tan 15 soru sorulmaktadır ve bu toplam 120 sorunun %12,5'ine karşılık gelir. Sorular Kişiler Hukuku'ndan yaklaşık 3, Aile Hukuku'ndan 5, Miras Hukuku'ndan 4 ve Eşya Hukuku'ndan 3 soru şeklinde dengeli dağılım gösterir. En çok soru çıkan alt konular fiil ehliyeti, boşanma sebepleri ve miras paylarıdır.
Tam fiil ehliyeti için hangi koşullar gereklidir?
Tam fiil ehliyeti için üç koşul gereklidir: erginlik (18 yaşını doldurma veya evlenme/mahkeme kararıyla ergin kılınma), ayırt etme gücüne sahip olma (makul surette hareket edebilme yetisi) ve kısıtlı olmama. Bu üç koşulu taşıyan kişiler her türlü hukuki işlemi tek başlarına yapabilir, hak kazanabilir ve borç altına girebilir.
Saklı pay (mahfuz hisse) nedir ve kimler saklı paylı mirasçıdır?
Saklı pay, miras bırakanın ölüme bağlı tasarruflarına rağmen belirli mirasçıların mutlaka alması gereken minimum miras payıdır. Saklı paylı mirasçılar altsoy, ana-baba ve sağ kalan eştir. Saklı pay oranları: altsoy için yasal payın 1/2'si, ana-baba için 1/4'ü, sağ kalan eş için tamamıdır. Kardeşlerin saklı payı yoktur. Saklı pay ihlal edilirse tenkis davası açılabilir.
Boşanma davası hangi mahkemede ve nasıl açılır?
Boşanma davası aile mahkemesinde açılır; aile mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Dava dilekçesi ile açılır. Anlaşmalı boşanma için en az 1 yıl evlilik ve protokol gerekir; çekişmeli boşanmada deliller sunulur.
Taşınmaz mülkiyeti nasıl kazanılır ve tapu sicilinin önemi nedir?
Taşınmaz mülkiyeti kural olarak tapu siciline tescil ile kazanılır; tescil kurucu etkiye sahiptir. Satış, bağışlama gibi devren kazanmalarda sözleşme tek başına yeterli değildir, mutlaka tescil gerekir. İstisna olarak miras, mahkeme kararı, cebri icra ve kamulaştırmada mülkiyet tescilsiz geçer ancak tasarruf için tescil şarttır. Tapu siciline güvenerek iyi niyetle hak kazananlar TMK m. 1023 uyarınca korunur.