Kazım İncebacak
📅 Son Güncelleme: Ocak 2026 | Bu içerik en güncel ÖSYM mevzuatı ile yenilendi.
🔗 ALES Hazırlık: ALES Blog | Çalışma Programı | ALES Koçluk | ALES Hazırlık Rehberi
İlgili İçerikler: ALES Rehberi | ALES Puan Hesapla
Engelli Adaylar İçin ALES Düzenlemeleri
ALES sınavına katılmak isteyen engelli adaylar, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve ÖSYM mevzuatı çerçevesinde çeşitli özel düzenlemelerden yararlanma hakkına sahiptir. Bu düzenlemeler, engelli bireylerin diğer adaylarla eşit koşullarda sınava girmesini sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. 2026 yılı ALES sınavlarında da bu haklar geçerliliğini korumaktadır.
✅ ÖSYM Özel Düzenlemeler
ÖSYM, engelli adaylar için özel düzenlemeler yaparak eşit sınav koşulları sağlar. Bu düzenlemeler, engel türüne ve derecesine göre farklılık gösterir. Sağlık kurulu raporu ile belgelenen her türlü engellilik durumu değerlendirmeye alınır.
Engelli Aday Türleri ve Hakları
ÖSYM, farklı engel türleri için farklı düzenlemeler sunmaktadır. Her engel türünün kendine özgü ihtiyaçları göz önünde bulundurularak kapsamlı bir destek sistemi oluşturulmuştur. Aşağıdaki tabloda engel türlerine göre sağlanan temel düzenlemeler yer almaktadır:
| Engel Türü | Özel Düzenleme | Ek Süre |
|---|---|---|
| Görme Engelli (Tam) | Sesli sınav sistemi, okuyucu yardımcı, Braille soru kitapçığı (talep halinde) | +60 dakika |
| Görme Engelli (Az Gören) | Büyük puntolu soru kitapçığı (A3), özel aydınlatma, büyüteç kullanımı | +45-60 dakika |
| İşitme Engelli | İşaret dili tercümanı (gerekirse), özel salon, görsel uyarı sistemi | Standart süre |
| Ortopedik Engelli | Engelsiz salon, özel masa-sandalye, asistan hizmeti, yazma yardımı | +30-45 dakika |
| Zihinsel Engelli | Bireysel salon, özel gözetmen, sakinleştirici ortam | +30-60 dakika |
| Kronik Hastalık | Sağlık heyeti raporu ile belirlenir, ilaç kullanım izni, ara verme hakkı | Değişken |
| Diyabet Hastası | Şeker ölçüm cihazı, atıştırmalık izni, insülin kullanım izni | +15-30 dakika |
Özel Düzenleme Başvuru Süreci
Engelli adayların özel düzenlemelerden faydalanabilmesi için belirli bir başvuru sürecini takip etmesi gerekmektedir. Bu süreç, ALES başvuru döneminden önce başlatılmalıdır. Aşağıda adım adım başvuru süreci detaylı olarak açıklanmaktadır:
Adım 1: Sağlık Kurulu Raporu Almak
- Nereden: Devlet hastanelerinin sağlık kurulları (üniversite hastaneleri de kabul edilir)
- İçerik: Engel durumu, engel oranı (yüzde olarak), özel düzenleme ihtiyacı açıkça belirtilmeli
- Geçerlilik: Süresiz engel raporu kabul edilir. Geçici engel durumları için güncel (6 aydan eski olmayan) rapor gerekir
- Süre: Rapor almak 1-2 hafta sürebilir, bu nedenle ALES başvuru tarihinden en az 1 ay önce işlemlere başlayın
- Format: Raporda mutlaka "sınav sırasında ihtiyaç duyulan düzenlemeler" bölümü olmalıdır
Adım 2: ALES Başvurusu Sırasında Bildirmek
ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi üzerinden başvuru yaparken aşağıdaki adımları dikkatle takip edin:
- ÖSYM AİS (Aday İşlemleri Sistemi) üzerinden ais.osym.gov.tr adresine giriş yapın
- "ALES Başvuru" bölümünden başvuru formunu açın
- "Özel Düzenleme Talep Ediyorum" kutucuğunu işaretleyin
- Engel türünüzü açılır menüden seçin (birden fazla engel varsa hepsini belirtin)
- Sağlık kurulu raporunuzu PDF formatında (maksimum 2 MB) yükleyin
- İhtiyaç duyduğunuz düzenlemeleri detaylı olarak yazılı açıklama bölümüne belirtin
- Başvuruyu tamamlayın ve onay kodunu saklayın
Adım 3: ÖSYM Onayı Beklemek
Başvurunuz tamamlandıktan sonra ÖSYM tarafından değerlendirme süreci başlar:
- ÖSYM Sağlık Komisyonu raporunuzu ve talebinizi inceler (genellikle 1-2 hafta)
- Uygun görürse özel düzenlemeyi onaylar ve sisteme kaydeder
- Sınav giriş belgesinde onaylanan düzenleme türü açıkça belirtilir
- Red durumunda e-posta ile bilgilendirilirsiniz ve itiraz hakkınız bulunur
- Onay durumunu ÖSYM AİS sisteminden "Başvuru Durumu Sorgulama" bölümünden takip edebilirsiniz
Sağlanan Özel Düzenlemeler
ÖSYM tarafından engelli adaylara sağlanan düzenlemeler, sınavda eşit fırsat yaratmak amacıyla tasarlanmıştır. Bu düzenlemeler engel türüne göre çeşitlilik gösterir ve birden fazla düzenleme aynı anda talep edilebilir.
1. Sınav Süresi Uzatma
Ek süre, engel türüne ve derecesine göre belirlenir:
- Standart ALES Süresi: 135 dakika (2 saat 15 dakika) - 80 soru
- Tam görme engelli: 195 dakika (+60 dakika) - Sesli sınav sistemi ile
- Az gören: 180-195 dakika (+45-60 dakika)
- Ortopedik engelli: 165-180 dakika (+30-45 dakika)
- Zihinsel engelli: 165-195 dakika (+30-60 dakika) - Engel derecesine göre
- Kronik hastalık: Sağlık kurulu raporuna göre değişken
- Diyabet hastası: 150-165 dakika (+15-30 dakika)
Not: Ek süre miktarı, sağlık kurulu raporundaki değerlendirmeye göre ÖSYM komisyonu tarafından belirlenir.
2. Büyük Puntolu Sorular
Az gören adaylar için soru kitapçığı özel olarak hazırlanır:
- Standart 10 punto yerine 14-18 punto büyüklüğünde metin
- Net okuma için özel tasarlanmış, kolay okunabilen font (Arial veya benzeri sans-serif)
- A3 boyutunda soru kitapçığı (standart A4'ün iki katı)
- Yüksek kontrastlı baskı (siyah metin, beyaz zemin)
- Şekil ve grafiklerin büyütülmüş versiyonları
- Talep halinde özel büyüteç kullanım izni
3. Sesli Sınav Sistemi
Tamamen görme engelli adaylar için ÖSYM özel bir sesli sınav sistemi uygulamaktadır:
- Profesyonel seslendirme ile hazırlanmış ses kayıtları
- Bireysel kulaklık ile dinleme imkanı
- Her soruyu istediğiniz kadar tekrar dinleme hakkı
- Şekil ve grafik içeren sorularda detaylı sesli açıklama
- Matematiksel formüllerin sesli okunması
- Cevapları sözel olarak belirtme ve yardımcı personelin optik forma işaretlemesi
4. Yardımcı Personel (Okuyucu/Yazıcı)
ÖSYM tarafından görevlendirilen eğitimli personel şu hizmetleri sunar:
- Optik form doldurma: Adayın cevaplarını optik forma işaretleme
- Sayfa çevirme: Ortopedik engelli adaylar için kitapçık sayfalarını çevirme
- Kitapçık tutma: Gerektiğinde kitapçığı uygun açıda tutma
- Soru okuma: Az gören veya okuma güçlüğü olan adaylar için
- Zaman bildirimi: Talep halinde kalan süreyi bildirme
Yardımcı personel, sınav içeriği hakkında hiçbir şekilde yorum yapmaz veya ipucu vermez.
5. Engelsiz Salon ve Fiziksel Düzenlemeler
Ortopedik engelli adaylar için sınav ortamı özel olarak düzenlenir:
- Tekerlekli sandalye erişimi: Rampa ve geniş kapılar
- Giriş katında salon: Asansör arızası riskini ortadan kaldırır
- Engelli tuvaleti: Sınav binasında erişilebilir tuvalet
- Özel masa ve sandalye: Ergonomik, ayarlanabilir mobilya
- Geniş oturma alanı: Tekerlekli sandalye için yeterli alan
- Klimatize ortam: Kronik hastalığı olanlar için uygun sıcaklık
Gerekli Belgeler
📄 Belge Listesi:
- Sağlık Kurulu Raporu: Engel durumu ve oranını belirten
- Engelli Kimlik Kartı: (Varsa, zorunlu değil)
- Özel Düzenleme Başvuru Formu: ÖSYM web sitesinden
- Nüfus Cüzdanı: Fotokopisi
- Doktor Raporu: İhtiyaç duyulan düzenlemeleri detaylandıran
Sınav Günü Özel Düzenleme Süreçleri
Sınav Öncesi:
- Sınav giriş belgenizi kontrol edin (düzenleme yazıyor mu?)
- Sınav saati yaklaşırken salona gidin (erken gitmeniz önerilir)
- Salon görevlilerine engel durumunuzu bildirin
- Sağlık raporunuzun bir kopyasını yanınızda bulundurun
Sınav Sırasında:
- Yardımcı personel sizinle salonunuzda olacak
- Optik formu doldurmada yardım alabilirsiniz
- Ekstra süreniz salon görevlisi tarafından takip edilir
- İhtiyacınız olduğunda salon görevlisine haber verin
Engelli Kotası ve ALES
⚠️ Önemli Bilgi
ALES sınavında engelli kotası yoktur. Ancak:
- Lisansüstü programlarda %3 engelli kontenjanı olabilir
- Araştırma görevlisi kadrolarında %3 engelli kontenjanı vardır
- ALES puanınız diğer adaylarla aynı kriterlere tabiidir
- Özel düzenlemeler sadece eşit koşullar sağlamak içindir
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Özel düzenleme başvurusu ücretli mi?
Hayır, özel düzenleme başvurusu tamamen ücretsizdir. Engelli adaylar yalnızca standart ALES başvuru ücretini öder. Ayrıca %40 ve üzeri engel oranına sahip adaylar için ALES başvuru ücreti de indirimli olabilmektedir. Sağlık kurulu raporu masrafları ise devlet hastanelerinde ücretsiz veya çok düşük ücretlidir.
Sağlık kurulu raporu ÖSYM tarafından kabul edilmezse ne olur?
ÖSYM komisyonu raporunuzu yeterli görmezse, ret kararına karşı itiraz hakkınız bulunmaktadır. İtiraz için 7 gün içinde ÖSYM'ye dilekçe ile başvurabilirsiniz. İtirazınızda farklı bir sağlık kurulundan alınmış ek rapor, uzman doktor görüşü veya detaylı açıklama sunabilirsiniz. İtiraz sonucu genellikle 1-2 hafta içinde bildirilir.
Her ALES sınavında yeniden başvuru yapmam gerekir mi?
Evet, ÖSYM sistemi gereği her sınav döneminde özel düzenleme başvurusunu yenilemeniz gerekmektedir. Ancak süresiz engel raporunuz varsa aynı belgeyi tekrar yükleyebilirsiniz. Geçici engel durumlarında ise 6 aydan eski olmayan güncel rapor istenmektedir. Başvuru işlemi online yapıldığından süreç oldukça kolaydır.
Refakatçi ile sınava girebilir miyim?
Refakatçiniz sınav binasına kadar sizinle gelebilir ancak sınav salonuna giremez. ÖSYM, sınav süresince size eşlik edecek eğitimli yardımcı personel görevlendirir. Bu personel optik form doldurma, sayfa çevirme ve gerekli diğer fiziksel yardımları sağlar. Refakatçiniz sınav bitene kadar bina dışında veya bekleme alanında bekleyebilir.
Engelli adaylar için ALES sınav süresi ne kadar uzatılıyor?
Ek süre miktarı engel türüne ve derecesine göre değişmektedir. Tam görme engelli adaylara 60 dakikaya kadar, az görenlere 45-60 dakika, ortopedik engellilere 30-45 dakika ek süre verilebilir. Kesin süre, sağlık kurulu raporunuzdaki değerlendirme ve ÖSYM komisyonunun kararına göre belirlenir. Sınav giriş belgenizde onaylanan ek süre yazılı olarak belirtilir.
💡 İpuçları
- Sağlık raporunuzu ALES başvurusundan önce hazırlayın
- Özel düzenleme talebinizi detaylı belirtin
- Sınav gününe kadar ÖSYM'nin onay durumunu takip edin
- Sınav günü erken gitmeyi unutmayın
- İhtiyacınız olursa ÖSYM Çağrı Merkezi'ni arayın: 444 8 988