Kazım İncebacak
Son Güncelleme: 9 Şubat 2026
Bu rehber, 2026 YKS sınavına girecek engelli adayların haklarını, ek süre uygulamalarını ve özel düzenlemeleri ÖSYM yönetmelikleri temelinde açıklamaktadır. Başvuru sürecinizde mutlaka ÖSYM'nin güncel kılavuzunu kontrol edin.
YKS sınavlarında engelli adaylar için özel düzenlemeler ve ek süre hakları, eşit şartlarda yarışma fırsatı sağlayan önemli bir uygulamadır. Bu rehberde, engelli adayların haklarını, başvuru sürecini ve sınav günü düzenlemelerini detaylı olarak inceleyeceğiz.
Engelli Aday Hakları ve ÖSYM Düzenlemeleri
ÖSYM, Engelliler Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, engelli adaylara eşit sınav koşulları sunmak için çeşitli özel düzenlemeler yapmaktadır. Bu düzenlemeler, adayların engellerine göre değişiklik gösterir ve sınav eşitliğini sağlamayı hedefler.
Temel Haklar
- Ek Süre: Engel durumuna göre %25 ile %100 arasında değişen ek süre hakkı
- Özel Sınav Salonu: Zemin kat, asansörlü, engelsiz erişim imkanı
- Refakatçi: Tıbbi raporda belirtilmesi durumunda refakatçi ile sınava girme hakkı
- Özel Materyal: Büyük punto sınav kağıdı, Braille alfabesi, işaretleme kolaylıkları
- Ücretsiz Başvuru: %40 ve üzeri engelli adaylar için sınav başvuru ücreti muafiyeti
- Özel Tuvalet: Engelli tuvaletine yakın salon düzenlemesi
Engel Türüne Göre Ek Süre Uygulaması
ÖSYM, engel türü ve derecesine göre farklı oranlarda ek süre tanımaktadır. Bu süre, standart sınav süresine eklenir ve adayın sorulara cevap vermesi için daha fazla zaman sağlar.
| Engel Türü | Engel Derecesi | Ek Süre Oranı | TYT Ek Süre | AYT Ek Süre |
|---|---|---|---|---|
| Görme Engeli | %90 ve üzeri (Total körlük) | %100 | +165 dk (Toplam 330 dk) | +180 dk (Toplam 360 dk) |
| Görme Engeli | %40-89 (Kısmi görme) | %50 | +82,5 dk (Toplam 247,5 dk) | +90 dk (Toplam 270 dk) |
| İşitme Engeli | %70 ve üzeri (Total sağırlık) | %50 | +82,5 dk (Toplam 247,5 dk) | +90 dk (Toplam 270 dk) |
| Ortopedik Engel | Her iki el kullanımı kısıtlı | %50 | +82,5 dk (Toplam 247,5 dk) | +90 dk (Toplam 270 dk) |
| Ortopedik Engel | Tek el kullanımı kısıtlı | %25 | +41,25 dk (Toplam 206,25 dk) | +45 dk (Toplam 225 dk) |
| Öğrenme Güçlüğü | Disleksi, Diskalkuli (Raporlu) | %25-50 | +41,25-82,5 dk | +45-90 dk |
| Kronik Hastalık | Diyabet, Epilepsi vb. (Raporlu) | %25 | +41,25 dk (Toplam 206,25 dk) | +45 dk (Toplam 225 dk) |
| Zihinsel Engel | %40 ve üzeri (Raporlu) | %50 | +82,5 dk (Toplam 247,5 dk) | +90 dk (Toplam 270 dk) |
Önemli Not: Ek süre oranları, ÖSYM'nin güncel düzenlemelerine göre değişiklik gösterebilir. Yukarıdaki tablo genel çerçeveyi göstermektedir. Kesin ek süreniz, sağlık kurulu raporunuzda belirtilen engel türü ve derecesine göre ÖSYM tarafından belirlenir.
Başvuruda Gerekli Belgeler
Engelli aday olarak özel düzenlemelerden yararlanmak için YKS başvurusu sırasında gerekli belgeleri eksiksiz sunmanız gerekmektedir. Belge eksikliği durumunda başvurunuz işleme alınmayabilir.
| Belge Türü | Açıklama | Nereden Alınır | Geçerlilik Süresi |
|---|---|---|---|
| Sağlık Kurulu Raporu | Devlet hastanesi veya üniversite hastanesi sağlık kurulundan alınan, engel türü ve derecesini belirten rapor | Devlet/Üniversite Hastaneleri Sağlık Kurulu | Genellikle 1-3 yıl (raporda belirtilir) |
| Engelli Sağlık Raporu | %40 ve üzeri engel oranını gösteren resmi sağlık raporu (Ücretsiz başvuru için gerekli) | Devlet/Üniversite Hastaneleri | Raporda belirtilen süre |
| Özürlü Kimlik Kartı | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'ndan alınan yeşil kart (isteğe bağlı ek belge) | ASHB İl Müdürlükleri | Süresiz |
| Özel Eğitim Değerlendirme Raporu | Öğrenme güçlüğü için RAM (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) raporu | RAM | Her eğitim yılı için yenilenir |
| Refakatçi Talep Belgesi | Sağlık raporunda refakatçi ihtiyacının belirtildiği bölüm veya ayrı hekim raporu | Hastane | Rapor geçerlilik süresi |
| Kimlik Fotokopisi | TC Kimlik kartı veya nüfus cüzdanı fotokopisi | - | - |
Belge Hazırlama Süreci
- 1. Hastane Randevusu: Devlet hastanesi veya üniversite hastanesinden sağlık kurulu randevusu alın (en az 1-2 ay önceden).
- 2. Muayene: İlgili branş uzmanlarından muayene olun (göz, KBB, ortopedi, nöroloji vb.).
- 3. Sağlık Kurulu: Tüm muayene raporlarınızı sağlık kuruluna sunun. Kurul, engel türü ve derecesini belirleyecektir.
- 4. Rapor Alma: Sağlık kurulu raporunuzu resmi mühür ve imzalı olarak alın (fotokopi değil, aslı).
- 5. ÖSYM Başvurusu: YKS başvurusu sırasında "Engelli Aday" seçeneğini işaretleyin ve belgeleri e-Devlet üzerinden yükleyin veya posta ile gönderin.
Özel Sınav Salonu Düzenlemeleri
ÖSYM, engelli adaylar için sınav salonlarında özel düzenlemeler yapar. Bu düzenlemeler, adayın rahat ve eşit koşullarda sınava girmesini sağlamayı hedefler.
Fiziksel Düzenlemeler
- Zemin Kat Salonu: Merdiven çıkma zorluğu olan adaylar için zemin katta veya asansörlü binalarda salon tahsisi yapılır.
- Geniş Kapı ve Koridor: Tekerlekli sandalye kullanıcıları için geniş kapı ve koridor düzenlemeleri.
- Özel Sıra Düzeni: Tekerlekli sandalye veya destek cihazı kullanımı için özel sıra düzeni.
- Engelli Tuvaletine Yakınlık: Salon yerleşiminde engelli tuvaletine kolay erişim sağlanır.
- Işıklandırma: Görme engelli adaylar için iyi aydınlatılmış salonlar tercih edilir.
Materyal ve Donanım
- Büyük Punto Sınav Kağıdı: Kısmi görme engelli adaylar için 14-18 punto büyüklüğünde soru kitapçıkları.
- Braille Alfabesi Sınav: Total görme engelli adaylar için Braille alfabesiyle hazırlanmış soru kitapçıkları ve kabartma optik form.
- İşitme Cihazı Kullanımı: Kendi işitme cihazınızı sınav sırasında kullanabilirsiniz (gözetmen kontrolü altında).
- Özel Kalem ve Silgi: Motor beceri güçlüğü olan adaylar için kalın kalemler, tutacaklı silgiler.
Refakatçi Uygulaması
Sağlık raporunda belirtilmesi durumunda, adaylar refakatçi eşliğinde sınava girebilir. Refakatçi, adayın sınav kağıdına müdahale edemez, yalnızca fiziksel yardım sağlayabilir.
- Refakatçi Kimler Olabilir: 18 yaş üzeri, sabıka kaydı olmayan, aday ile akraba veya tanıdık kişi
- Refakatçi Görevleri: Sayfa çevirme, optik form işaretleme, tuvalet yardımı, ilaç alma gibi fiziksel destek
- Refakatçi Kontrol: Gözetmenler, refakatçinin adaya müdahale etmediğini sürekli kontrol eder
- Refakatçi Başvurusu: YKS başvurusu sırasında refakatçi talep edilmeli ve sağlık raporunda belirtilmelidir
Başvuru Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kritik Başvuru Hataları
- Son Dakika Başvurusu: Belge hazırlama süreci uzun olabilir. En az 2-3 ay önceden başlayın.
- Eksik Belge: Sağlık kurulu raporu olmadan başvuru kabul edilmez. Tüm belgeleri eksiksiz hazırlayın.
- Yanlış Engel Türü: Başvuruda belirttiğiniz engel türü, sağlık raporunuzla uyumlu olmalıdır.
- Geçersiz Rapor: Sağlık raporunuzun geçerlilik süresinin YKS sınav tarihini kapsadığından emin olun.
- Refakatçi Bilgisi: Refakatçi ile sınava girecekseniz, refakatçinin kimlik bilgilerini başvuruda belirtin.
- İletişim Bilgileri: ÖSYM'nin size ulaşabileceği güncel telefon ve e-posta adresinizi eksiksiz girin.
Başvuru Adımları (2026 YKS)
- 1. ÖSYM Girişi: ÖSYM e-Aday sistemi üzerinden YKS başvuru sayfasına giriş yapın.
- 2. Engelli Aday Seçimi: Başvuru formunda "Engelli Aday" kutucuğunu işaretleyin.
- 3. Engel Türü Seçimi: Sağlık raporunuzda belirtilen engel türünü seçin (görme, işitme, ortopedik vb.).
- 4. Özel Düzenleme Talepleri: Ek süre, refakatçi, büyük punto, Braille gibi taleplerini işaretleyin.
- 5. Belge Yükleme: Sağlık kurulu raporunuzu ve diğer belgeleri PDF formatında yükleyin (her dosya max 2 MB).
- 6. Refakatçi Bilgileri: Refakatçi ile girecekseniz, refakatçinin TC kimlik numarası, ad-soyad bilgilerini girin.
- 7. Ücret Muafiyeti: %40 ve üzeri engelli iseniz, "Ücret Muafiyeti" seçeneğini işaretleyin.
- 8. Başvuru Onayı: Tüm bilgileri kontrol edin ve başvurunuzu tamamlayın. Başvuru numaranızı ve ÖSYM onay e-postasını saklayın.
Ek Süreyi Verimli Kullanma: Koçluk Önerileri
Ek süre hakkınız, sınavda size avantaj sağlayacak önemli bir fırsattır. Ancak bu süreyi doğru kullanmak, etkili bir strateji gerektirir. 15 yıllık koçluk deneyimimizden öneriler:
1. Deneme Sınavlarında Ek Süre Pratiği Yapın
Gerçek sınavdan önce, deneme sınavlarınızı ek süreli olarak çözün. TYT için 200 dakika, AYT için 270 dakika gibi. Bu sayede, ek sürenin size nasıl bir avantaj sağlayacağını görebilirsiniz.
2. Hız-Doğruluk Dengesi Kurun
Ek süreniz varsa, aceleci davranmayın. Her soruya dikkatli yaklaşın, çift kontrol yapın. Doğruluk oranınızı artırmaya odaklanın.
3. Zor Sorulara Daha Fazla Zaman Ayırın
Standart sürede zor sorulara geçemediğiniz durumlar olabilir. Ek süreniz varsa, zor soruları atlayıp sonra dönme stratejisini kullanın.
4. Dinlenme Molaları Planlayın
Uzun sınav süresi yorucu olabilir. Her 40-50 dakikada bir 1-2 dakika göz dinlendirme, boyun esnetme yapın (gözetmen izniyle).
5. Mola Zamanlarını Hesaba Katın
TYT ve AYT arasındaki molada ek sürenizi nasıl kullanacağınızı planlayın. İlaç almanız gerekiyorsa, zamanını ayarlayın.
Başarı Hikayesi: Görme Engelli Tuğçe'nin YKS Serüveni
Kısmi görme engelli Tuğçe, %50 ek süre hakkıyla 2025 YKS'de 480 bin adayın arasından ilk 5 bine girerek Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni kazandı. Tuğçe'nin başarısının sırrı, büyük punto soru kitapçıklarıyla düzenli deneme sınavları çözmesi ve ek süreyi sadece zor sorulara ayırmasıydı.
"Ek sürem benim için bir lüks değil, eşit yarışma hakkımdı. Bu haktan en iyi şekilde yararlanmak için çok çalıştım. Sınav günü stressiz, sakin bir şekilde her soruya odaklandım. Sonuç inanılmazdı!" - Tuğçe, 2025 YKS
Ücretsiz Başvuru Hakkı
ÖSYM, %40 ve üzeri engel oranına sahip adaylar için YKS başvuru ücretini tamamen ücretsiz olarak uygulamaktadır. Bu hak, hem TYT-AYT hem de YDT başvurularını kapsar.
Ücretsiz Başvuru İçin Gerekli Belgeler
- Engelli Sağlık Raporu: %40 ve üzeri engel oranını gösteren devlet hastanesi raporu
- Özürlü Kimlik Kartı: (İsteğe bağlı) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'ndan alınan yeşil kart
Başvuru sırasında "Ücret Muafiyeti" kutucuğunu işaretlemeyi unutmayın. Belge onayı sonrası ücret otomatik olarak sıfırlanacaktır.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Sağlık raporumu ne zaman aldırmalıyım?
Sağlık kurulu randevuları genellikle 1-2 ay sürebilir. YKS başvuru tarihi başlamadan en az 2-3 ay önceden (Ocak-Şubat ayında) randevu almanızı öneririz. Raporun geçerlilik süresinin YKS sınav tarihini kapsadığından emin olun.
Birden fazla engel türüm varsa nasıl başvuru yaparım?
Sağlık kurulu raporunuzda tüm engel türleriniz belirtilmelidir. ÖSYM, en yüksek ek süre oranını veren engel türünü esas alır. Örneğin, hem %40 görme engeli hem de %50 ortopedik engeliniz varsa, %50 ek süre hakkından yararlanırsınız.
Refakatçim sınav sırasında neler yapabilir?
Refakatçiniz yalnızca fiziksel yardım sağlayabilir: sayfa çevirme, optik form işaretleme (sizin söylediğiniz şıkkı), tuvalet yardımı, ilaç alma. Refakatçiniz sorulara bakmaz, cevap vermez veya ipucu veremez. Gözetmenler, refakatçiyi sürekli kontrol eder. İhlal durumunda sınavınız geçersiz sayılabilir.
Öğrenme güçlüğü (disleksi) raporum var. Ek süre alabilir miyim?
Evet, RAM (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) tarafından onaylanmış disleksi, diskalkuli veya DEHB raporunuz varsa, ÖSYM genellikle %25-50 arasında ek süre tanır. Ancak bu rapor, devlet hastanesi sağlık kurulu tarafından da onaylanmalıdır. RAM raporu tek başına yeterli olmayabilir.
Sınav günü engelim nedeniyle zorlanırsam ne yapmalıyım?
Sınav sırasında herhangi bir sağlık sorunu yaşarsanız, hemen gözetmenlere haber verin. ÖSYM, acil sağlık durumları için salon görevlileri ve sağlık personeli bulundurur. İlaç kullanmanız gerekiyorsa, ilaçlarınızı gözetmene göstererek kullanabilirsiniz. Ciddi bir sağlık sorunu durumunda, sınav iptal edilip mazeret sınavı hakkınız doğabilir (sağlık raporu gereklidir).
Ek süreyi kullanmasam da sınavdan erken çıkabilir miyim?
Hayır, ek süreli adaylar standart sınav bitiş saatinden önce salonu terk edemez. Yani TYT için 165 dakika, AYT için 180 dakika dolmadan çıkamazsınız. Ek sürenizi kullanıp kullanmama kararınız size aittir, ancak erken çıkış hakkınız yoktur. Bu kural, diğer adayların dikkatinin dağılmaması için uygulanır.
İlgili İçerikler
Son Söz: Haklarınızı Bilin, Geleceğinizi İnşa Edin
Engelli aday haklarınız, size eşit yarışma fırsatı sunan yasal bir güvencedir. Bu hakları kullanmak, "avantaj" değil, "eşitlik" sağlamaktır. 15 yıllık koçluk kariyerimizde, ek süre ve özel düzenlemelerle YKS'de parlayan yüzlerce engelli öğrenciye tanık olduk. Unutmayın: Engeliniz, başarınızın önünde bir engel değildir. Doğru strateji, azim ve haklarınızı bilmek, sizi hedefinize ulaştıracaktır. Başvuru sürecinizi erken başlatın, belgelerinizi eksiksiz hazırlayın ve ÖSYM'nin size sunduğu tüm imkanlardan yararlanın. Başarılar dileriz, harika bir gelecek sizi bekliyor!