2026 HMGS Medeni Hukuk Koçluk Rehberi: Detaylı Konu Anlatımı

İlgili İçerikler: HMGS Rehberi | HMGS Sayacı | Konu Dağılımı

HMGS Hazırlık: Başvuru Tarihleri | HMGS Konuları | Puan Hesaplama | Borçlar Hukuku

Medeni Hukuk kitabını açıp ilk sayfalardan başladığında her şey gayet anlaşılır görünüyor: kişi, ehliyet, hak... Ama üçüncü bölüme geldiğinde aile hukuku, dördüncü bölümde miras hukuku, beşincide eşya hukuku derken konu dallanıp budaklanıyor ve "hangisine ne kadar zaman ayıracağım" sorusu kaçınılmaz hale geliyor. HMGS'de Medeni Hukuk %10,5 ağırlığıyla sınavın en çok soru gelen derslerinden biri. 120 soru üzerinden yaklaşık 12-13 soru doğrudan bu alandan geliyor. Üstelik 15 Ocak 2025'teki yönetmelik değişikliğinden sonra ders sayısı 20'ye çıksa da Medeni Hukuk'un payı korundu, hatta oransal olarak öne çıkmaya devam etti. Bu rehberde dört ana kitap (kişiler, aile, miras, eşya) üzerinden HMGS'ye özel çalışma stratejisini ele alacağız.

Medeni Hukuk'un HMGS'deki Yeri ve Soru Dağılımı

HMGS'de Medeni Hukuk, %10,5 oranıyla Borçlar Hukuku (%10) ve Ticaret Hukuku (%10) ile birlikte özel hukuk blokunun en ağır üçlüsünü oluşturuyor. 2024 ve 2025 sınavlarındaki soru dağılımına baktığımızda, Medeni Hukuk sorularının büyük çoğunluğunun kişiler hukuku ve aile hukukundan geldiğini gördük. Miras ve eşya hukuku ise daha az soru getirse de, gelen sorular genellikle detay bilgi gerektiriyor.

Bu tablo tam olarak kesin değil elbette, sınavdan sınava küçük kaymalar oluyor. Ama koçluk sürecinde gözlemlediğim şey şu: başlangıç hükümleri ve kişiler hukukunu sağlam oturtan adaylar, Medeni Hukuk sorularının neredeyse yarısını güvenle çözebiliyor.

Başlangıç Hükümleri: TMK'nın İlk 7 Maddesi

Türk Medeni Kanunu'nun ilk 7 maddesi, tüm medeni hukukun temeli niteliğinde. HMGS'de bu bölümden doğrudan 1-2 soru gelebiliyor ve bu sorular genellikle dürüstlük kuralı, hakkın kötüye kullanılması ve ispat yükü konularından çıkıyor. Bu maddeler kısa görünse de, sınavda çıkan sorular oldukça ince ayrımlar içerebiliyor.

Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması (TMK m. 2)

TMK m. 2 iki fıkradan oluşuyor: Birinci fıkra dürüstlük kuralını, ikinci fıkra hakkın kötüye kullanılması yasağını düzenliyor. HMGS sorularında genellikle bir olayda hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığı soruluyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, hakkın kötüye kullanılması için hakkın mevcut olması gerektiği. Hakkı olmayan birinin davranışı hakkın kötüye kullanılması değil, hukuka aykırı eylemdir.

İyiniyet ve Hukuki Sonuçları (TMK m. 3)

İyiniyet, bir hakkın kazanılmasında aranan sübjektif koşuldur. TMK m. 3'e göre iyiniyet asıl kabul edilir, yani iyiniyetli olmadığını iddia eden kişi bunu ispatlamalıdır. HMGS'de iyiniyet ile dürüstlük kuralı sıkça karıştırılan iki kavram olarak karşımıza çıkıyor: dürüstlük kuralı objektif bir davranış standardı iken, iyiniyet sübjektif bir bilinç durumudur.

İspat Yükü (TMK m. 6)

Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. HMGS'de ispat yükünün yer değiştirdiği istisnai durumlar (karine, iyiniyet karinesi gibi) soru konusu yapılabiliyor. HMGS konuları tam listemizde her dersin alt başlıklarını detaylı bulabilirsin.

Kişiler Hukuku: En Çok Soru Gelen Alan

Kişiler hukuku, Medeni Hukuk sorularının yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Gerçek kişiler ve tüzel kişiler olmak üzere iki ana bölümden oluşuyor ve HMGS'de her iki bölümden de soru gelebiliyor.

Gerçek Kişiler: Kişiliğin Başlangıcı ve Sona Ermesi

TMK m. 28'e göre kişilik, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlar. Cenin, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyetine sahiptir. Bu ayrım HMGS'de miras hukuku sorularıyla birlikte test edilebilir: örneğin babanın vefatından sonra doğan çocuğun miras hakkı.

Kişiliğin sona ermesi ise ölüm, ölüm karinesi ve gaiplik olmak üzere üç şekilde gerçekleşir. Gaiplik kararı verilebilmesi için ölüm tehlikesi içinde kaybolma halinde en az 1 yıl, uzun süredir haber alınamama halinde en az 5 yıl geçmiş olması gerekiyor (TMK m. 32-35). Sınavda gaiplik süreleri ve gaiplik kararının sonuçları sıkça soruluyor.

Hak Ehliyeti ve Fiil Ehliyeti

Hak ehliyeti, herkesin sahip olduğu, haklara ve borçlara sahip olabilme yeteneğidir (TMK m. 8). Fiil ehliyeti ise kişinin kendi eylemleriyle hak kazanabilmesi ve borç altına girebilmesidir. Fiil ehliyetinin koşulları: ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmama. HMGS'de fiil ehliyeti grupları neredeyse her sınavda karşına çıkıyor:

Fiil ehliyeti grupları tablosunu ezberlemenin ötesinde, her grubun hangi işlemleri yapıp yapamayacağını somut örneklerle kavramak gerekiyor. Mesela sınırlı ehliyetsiz bir kişi karşılıksız kazandırma kabul edebilir mi? Evet, çünkü bu işlemden sadece menfaat elde ediyor. Ama bağışlama yapabilir mi? Hayır, çünkü bu malvarlığını azaltan bir işlemdir ve yasal temsilci onayı gerekir.

Tüzel Kişiler

Tüzel kişiler bölümünden HMGS'de genellikle dernekler ve vakıflar sorulmaktadır. Derneklerin kuruluşu için en az 7 gerçek veya tüzel kişi gerekir (TMK m. 56). Vakıfların kurulabilmesi için ise yeterli malvarlığının özgülenmesi ve mahkeme tescili gerekir. Tüzel kişilerin hak ve fiil ehliyeti, ultra vires ilkesinin kaldırılması gibi konular da sınav sorularında yer bulabiliyor.

Aile Hukuku: HMGS'nin Pratik Soruları

Aile hukuku, Medeni Hukuk'un en geniş kitabıdır ve HMGS'de soru soran kişilerin özellikle sevdiği bir alandır. Nişanlanma, evlenme, boşanma, mal rejimleri ve çocuk hukuku gibi konular hem günlük hayatla bağlantılı hem de hukuki detay açısından zengindir. Koçluk sürecinde gözlemlediğim bir şey var: aile hukukunda adaylar genellikle boşanma sebeplerine takılıp kalıyor ama nişanlanmanın hukuki sonuçları ve mal rejimi tasfiyesi de en az o kadar soru getiriyor.

Nişanlanma ve Evlenme

Nişanlanma bir aile hukuku sözleşmesidir ve dava yoluyla ifası istenemez (TMK m. 118). Nişanın bozulması halinde maddi tazminat (TMK m. 120) ve manevi tazminat (TMK m. 121) talep edilebilir. Burada dikkat çekici bir HMGS detayı: nişanın bozulmasında kusur aranmaz, yani haklı bir sebep olmadan da nişan bozulabilir ama manevi tazminat için kusur gerekir.

Evlenme engelleri ve evlenmenin butlanı konuları da sıkça soruluyor. Mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) ve nispi butlan (iptal edilebilirlik) ayrımını net bilmek gerekiyor. Mesela mevcut evliliği devam eden birinin ikinci evliliği mutlak butlanla sakattır, ancak ayırt etme gücünden geçici yoksunluk sırasında yapılan evlilik nispi butlanla sakattır.

Boşanma Sebepleri

TMK'da boşanma sebepleri özel ve genel olmak üzere ikiye ayrılır. HMGS ceza hukuku rehberimizde de vurguladığımız gibi, hukuk dalları arasındaki bağlantıları görebilmek sınavda avantaj sağlıyor.

Mal Rejimleri

Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi (TMK m. 218-241) HMGS'de en az 1 soru getiriyor. Kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımını yapabilmek kritik. Kısaca: evlilik süresince edinilen mallar edinilmiş mal, evlilik öncesi veya miras yoluyla gelen mallar kişisel mal sayılıyor. Tasfiyede artık değerin yarısı üzerinde alacak hakkı doğuyor (katılma alacağı). HMGS puan hesaplama aracımızla hedef puanını belirleyip her derse ayırman gereken netlik sayısını hesaplayabilirsin.

Miras Hukuku: Detay Soruların Alanı

Miras hukuku, HMGS'de 2-3 soru getiriyor ama bu sorular genellikle ortalama zorluğun üstünde. Yasal mirasçılık, ölüme bağlı tasarruflar ve saklı paylar konularına odaklanmak gerekiyor.

Yasal Mirasçılar ve Zümre Sistemi

TMK'nın benimsediği zümre (derece) sistemi, HMGS'de neredeyse her sınavda 1 soru olarak karşımıza çıkıyor. Birinci zümre altsoy (çocuklar ve torunlar), ikinci zümre ana-baba ve onların altsoyu (kardeşler), üçüncü zümre büyük ana-büyük baba ve onların altsoyu. Üst zümrede mirasçı varken alt zümre mirasçı olamaz. Eşin miras payı ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişiyor:

• Birinci zümre ile: Mirasın 1/4'ü
• İkinci zümre ile: Mirasın 1/2'si
• Üçüncü zümre ile: Mirasın 3/4'ü
• Hiç zümre mirasçısı yoksa: Mirasın tamamı

Saklı Pay ve Tenkis

Saklı pay oranları 2023'te yapılan değişiklikle güncellendi. Mevcut durumda altsoyun saklı payı yasal miras payının 1/2'si, sağ kalan eşin saklı payı da yasal miras payının tamamıdır (birinci ve ikinci zümre ile birlikte mirasçı olduğunda 1/2, üçüncü zümre ile 3/4). Saklı payın ihlal edilmesi halinde tenkis davası açılabilir ve bu davanın zamanaşımı 1 yıl (öğrenme) ve 10 yıldır (her halde).

Ölüme Bağlı Tasarruflar

Vasiyetname türleri (resmi, el yazılı, sözlü) ve miras sözleşmesi konuları HMGS'de soru olarak gelebilir. El yazılı vasiyetnamede tarihin, metnin tamamının ve imzanın el yazısıyla yazılması gerekir. Resmi vasiyetnamede ise noter veya sulh hakimi ve iki tanık gerekir. Sözlü vasiyetname ise olağanüstü hallerde yapılabilen ve 1 ay içinde resmi veya el yazılı vasiyetnameye dönüştürülmezse geçerliliğini yitiren bir tasarruf türüdür.

Eşya Hukuku: Ayni Hakların Dünyası

Eşya hukuku, Medeni Hukuk'un dördüncü kitabı olarak HMGS'de 2-3 soru getiriyor. Mülkiyet, sınırlı ayni haklar ve zilyetlik konuları bu bölümün temel taşlarıdır. Koçluk deneyimimde gördüğüm şey şu: eşya hukukunda en çok karıştırılan konu, zilyetlik ile mülkiyet ayrımı. Zilyetlik fiili hakimiyettir, mülkiyet ise hukuki hakimiyettir. Kiracı zilyet ama malik değil; ev sahibi malik ama doğrudan zilyet değil.

Mülkiyet Türleri

Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescil ile, taşınır mülkiyetinin kazanılması ise teslim (zilyetliğin devri) ile olur. Taşınmaz mülkiyetinin tescilsiz kazanılma halleri (miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma) HMGS'de favori soru konuları arasında. Paylı mülkiyet ile elbirliği mülkiyeti ayrımı da sınavda yer buluyor: paylı mülkiyette her paydaşın belirli bir payı vardır ve payını devredebilir, elbirliği mülkiyetinde ise paylar ayrılmamıştır ve ortaklardan biri tek başına tasarrufta bulunamaz.

Sınırlı Ayni Haklar

İrtifak hakları (intifa, oturma, geçit), rehin hakları (taşınmaz rehni: ipotek, taşınır rehni) ve taşınmaz yükü HMGS'de bilgi gerektiren konular. Özellikle ipotek konusu hem eşya hukuku hem de icra-iflas hukuku ile kesiştiği için çapraz soru gelme ihtimali yüksek. HMGS soru dağılımı rehberimizde derslerin kesişim noktalarını detaylı açıkladık.

HMGS Medeni Hukuk Çalışma Stratejisi

Medeni Hukuk'ta 4 kitabı birden eşit derinlikte çalışmak hem zaman hem de enerji açısından verimsiz. Sınav analizlerine dayalı olarak şu stratejiyi öneriyorum:

Bir de şunu belirtmek gerekiyor: Medeni Hukuk ile Borçlar Hukuku arasında güçlü bir kavramsal bağ var. TMK'daki "hukuki işlem" kavramını anlamadan TBK'daki sözleşme kavramını tam kavrayamazsın. Bu yüzden iki dersi paralel çalışmak, her ikisinin de anlaşılmasını kolaylaştırıyor.

En Çok Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

HMGS hazırlık sürecinde Medeni Hukuk'ta en sık karşılaştığım hataları paylaşmak istiyorum. Bu hatalar, sınav anında puan kaybettiren ince ayrımlardır:

• Gaiplik ile ölüm karinesi karıştırmak: Gaiplik bir mahkeme kararıdır ve evliliği kendiliğinden sona erdirmez. Ölüm karinesi ise nüfus kaydının düzeltilmesiyle sonuç doğurur.
• Sınırlı ehliyetsizin yapabileceği işlemleri dar tutmak: Sınırlı ehliyetsizler karşılıksız kazandırma kabul edebilir, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarını kullanabilir ve günlük hayatın olağan ihtiyaçlarını karşılayabilir.
• Edinilmiş mal ile kişisel malı karıştırmak: Çalışma karşılığı edinilen mallar edinilmiş maldır. Miras veya bağışlama yoluyla gelen mallar kişisel maldır. Ama bir kişisel malın geliri edinilmiş maldır (TMK m. 219).
• Saklı pay oranlarını karıştırmak: Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır. Sağ kalan eşin saklı payı yasal miras payının tamamıdır. Anne-babanın saklı payı ise yasal miras payının dörtte biridir.
• Taşınmaz mülkiyetinin tescilsiz kazanılma hallerini bilmemek: Miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal ve kamulaştırma halleri ezber gerektiren ve sınavda tekrarlanan konulardır.

Sıkça Sorulan Sorular

HMGS Medeni Hukuk'tan kaç soru geliyor?

HMGS'de Medeni Hukuk %10,5 ağırlığa sahiptir ve 120 soru üzerinden yaklaşık 12-13 soru bu dersten gelmektedir. Bu oran, Medeni Hukuk'u sınavın en çok soru gelen derslerinden biri haline getiriyor. Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku ile birlikte özel hukuk bloku, toplam soru sayısının neredeyse yarısını kapsıyor. Doğru çalışıldığında Medeni Hukuk, 70 puan barajına ulaşmada ciddi katkı sağlayan bir alandır.

HMGS Medeni Hukuk'ta en çok hangi konular çıkıyor?

2024 ve 2025 sınavlarına bakıldığında en çok soru gelen alt dallar kişiler hukuku (fiil ehliyeti, hak ehliyeti, gaiplik) ve aile hukuku (boşanma sebepleri, mal rejimleri, nişanlanma) olmuştur. Miras hukukunda zümre sistemi ve saklı pay, eşya hukukunda mülkiyet kazanma yolları ve zilyetlik de tekrarlayan konulardandır. Başlangıç hükümlerinden dürüstlük kuralı ve iyiniyet ayrımı da neredeyse her sınavda yer buluyor.

Medeni Hukuk'a ne kadar süre ayırmalıyım?

HMGS hazırlığının toplam süresine bağlı olarak değişmekle birlikte, 3 aylık bir hazırlık sürecinde Medeni Hukuk'a yaklaşık 3-4 hafta ayrılması öneriliyor. İlk iki hafta konu çalışması, üçüncü hafta çıkmış soru çözümü, dördüncü hafta ise tekrar ve zayıf noktalara odaklanma şeklinde planlanabilir. Kişiler ve aile hukukuna toplam sürenin %60'ını, miras ve eşya hukukuna %40'ını ayırmak verimli bir dağılım olacaktır.

TMK madde numaralarını ezberlemek gerekiyor mu?

HMGS sorularında doğrudan madde numarası sorulmasa da, soru kökleri çoğunlukla madde içeriğine referans veriyor. Bu nedenle kritik maddelerin numaralarını bilmek avantaj sağlıyor. Özellikle TMK m. 2 (dürüstlük kuralı), m. 3 (iyiniyet), m. 6 (ispat yükü), m. 28 (kişiliğin başlangıcı), m. 32-35 (gaiplik), m. 118 (nişanlanma), m. 161-166 (boşanma) ve m. 495 vd. (yasal mirasçılık) bilinmelidir.

Medeni Hukuk ile Borçlar Hukuku birlikte mi çalışılmalı?

Evet, Medeni Hukuk ve Borçlar Hukuku kavramsal olarak birbirine bağlıdır. TMK'daki hukuki işlem, ehliyet ve temsil kavramları, TBK'daki sözleşme kurulması ve hükümsüzlük konularının temelini oluşturur. Bu iki dersi paralel çalışmak hem anlama derinliğini artırır hem de çapraz sorularda avantaj sağlar. Özellikle hukuki işlem türleri ve hükümsüzlük yaptırımları iki dersin kesişim noktasıdır.

HMGS Medeni Hukuk'ta çıkmış soru eğilimleri neler?

2024 ve 2025 sınavlarında gözlemlenen eğilimlere göre Medeni Hukuk soruları genellikle olay bazlı (somut bir senaryo verilerek çözüm istenen) formatta geliyor. Saf bilgi soruları da var ama ağırlık problem tipinde. Fiil ehliyeti gruplarının somut olaylara uygulanması, boşanma sebeplerinin olaylarla eşleştirilmesi ve miras payı hesaplaması en sık karşılaşılan soru türleri arasındadır. HMGS çıkmış sorular analizimizde detaylı soru örnekleri bulabilirsin.

Eşya hukuku HMGS için ne kadar önemli?

Eşya hukuku, Medeni Hukuk sorularının yaklaşık %15-20'sini oluşturuyor, yani 2-3 soru bekleniyor. Mülkiyet kazanma yolları, taşınmaz mülkiyetinin tescilsiz kazanılma halleri, paylı ve elbirliği mülkiyeti farkı ve ipotek konuları öncelikli çalışma alanları. Eşya hukuku sorularının zorluk derecesi genellikle ortanın üzerinde olduğu için, bu konulara ayrılan çalışma süresini iyi değerlendirmek gerekiyor.