2026 HMGS Borçlar Hukuku: Koçluk Rehberiyle Konu ve Soru Analizi

İlgili İçerikler: HMGS Rehberi | HMGS Sayacı | Konu Dağılımı

HMGS Hazırlık: Başvuru Tarihleri | HMGS Konuları | Puan Hesaplama | Medeni Hukuk

Borçlar Hukuku dersine oturup çalışmaya başladığında, ilk birkaç saatte "aslında bunu biliyorum" hissine kapılabilirsin. Sözleşme, haksız fiil, tazminat gibi kavramlar günlük hayattan tanıdık geliyor çünkü. Ama HMGS soru havuzuna baktığında tablonun değiştiğini fark edersin: soru köklerinde TBK'nın spesifik madde numaralarına, zamanaşımı sürelerinin detaylarına ve sorumluluk türlerinin ince ayrımlarına odaklanılıyor. 2026 HMGS formatında 120 soru üzerinden %10 ağırlıkla 12 soru gelen Borçlar Hukuku, doğru çalışıldığında en verimli puan alanlarından biri haline geliyor. Ocak 2025'teki yönetmelik değişikliğiyle birlikte sınav kapsamı genişledi ve Borçlar Hukuku'nun ağırlığı korundu. İşte bu rehberde, genel hükümlerden özel borç ilişkilerine, haksız fiilden sebepsiz zenginleşmeye kadar tüm konuları soru eğilimleriyle birlikte ele alacağız.

Borçlar Hukuku'nun HMGS'deki Yeri ve Ağırlığı

15 Ocak 2025 tarihli yönetmelik değişikliğiyle HMGS'nin ders sayısı 20'ye, toplam soru sayısı ise 120'ye çıktı. Bu yeni yapıda Borçlar Hukuku %10 ağırlığa sahip ve bu da tam olarak 12 soruya denk geliyor. Medeni Hukuk'un (%12,5 = 15 soru) hemen ardından gelen bu ağırlık, Borçlar Hukuku'nu sınavın en kritik derslerinden biri yapıyor.

Borçlar Hukuku, Medeni Hukuk ile doğrudan bağlantılı olduğu için bu iki dersi birlikte çalışmak hem zaman kazandırır hem de kavramların oturmasını kolaylaştırır. Özellikle genel hükümler kısmında öğrendiğin temel ilkeler, Medeni Hukuk konularının anlaşılmasına da katkı sağlar.

Genel Hükümler: Borç İlişkisinin Temelleri

HMGS'de Borçlar Hukuku sorularının büyük çoğunluğu genel hükümlerden geliyor. Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) ilk 206 maddesi bu bölümü oluşturur ve sınavda karşına çıkacak soruların tahminen 7-8 tanesi bu alandan gelecektir. Genel hükümleri üç ana başlık altında ele alabiliriz: borçların doğumu, borçların hükümleri ve borçların sona ermesi.

Borçların Doğumu: Üç Temel Kaynak

TBK'ya göre borçlar üç kaynaktan doğar ve her biri sınavda farklı ağırlıkla sorulmaktadır:

Bu üç kaynağı çalışırken özellikle zamanaşımı sürelerine dikkat etmeni öneririm. Koçluk sürecinde gördüğüm en sık hata, haksız fiil zamanaşımını (TBK m. 72: öğrenmeden itibaren 2 yıl, her halde 10 yıl) sözleşmeye dayanan zamanaşımıyla (TBK m. 146: genel zamanaşımı 10 yıl) karıştırmaktır. HMGS'de bu tür "karıştırma tuzağı" sorular oldukça yaygın.

Borçların Hükümleri

Borcun doğumundan sonra borç ilişkisinin nasıl yürüyeceğini düzenleyen hükümler de sınavda sıkça karşına çıkar. Özellikle şu konulara hakim olman gerekiyor:

• İfa (TBK m. 83-98): Borcun konusu, yeri, zamanı ve ispatı
• Borçlunun temerrüdü (TBK m. 117-126): Temerrüt faizi, seçimlik haklar
• Alacaklının temerrüdü (TBK m. 106-108): Tevdi ve malın satışı
• Borcun ifa edilmemesi (TBK m. 112-116): Müspet ve menfi zarar kavramları
• Alacağın devri (TBK m. 183-194): Temlik, rücu, garanti borçları
• Borcun üstlenilmesi (TBK m. 195-204): İç ve dış üstlenme farkı

HMGS soru dağılımı yazımızda da belirttiğimiz gibi, borçların hükümleri bölümünden her sınavda en az 2-3 soru geldiğini gözlemliyoruz. Özellikle "alacağın devri" konusunda TBK m. 188 (borçlunun savunma hakları) daha önceki sınavlarda doğrudan test edilmiştir.

Borçların Sona Ermesi

Borçların sona ermesi, sınav sorularında genellikle tuzak şık olarak karşımıza çıkıyor. Asıl mesele, hangi sona erme sebebinin hangi koşullarda geçerli olduğunu bilmek:

• İfa: Borcun gereği gibi yerine getirilmesi
• İbra (TBK m. 132): Alacaklının alacağından vazgeçmesi
• Yenileme (tecdit - TBK m. 133): Mevcut borcun yeni bir borçla değiştirilmesi
• Birleşme (TBK m. 135): Alacaklı ve borçlu sıfatlarının aynı kişide birleşmesi
• İfa imkansızlığı (TBK m. 136): Borçluya isnat edilemeyen sebeplerle imkansızlık
• Takas (TBK m. 139-145): Karşılıklı, muaccel, aynı cins borçların sona ermesi
• Zamanaşımı (TBK m. 146-161): Genel 10 yıl, özel süreler (5 yıl, 2 yıl, 1 yıl)

Özel Borç İlişkileri: En Çok Sorulan Sözleşme Tipleri

TBK'nın ikinci kısmı olan "Özel Borç İlişkileri" (m. 207-649) bölümünden HMGS'de genellikle 3-4 soru geliyor. Tüm sözleşme tiplerini eşit derinlikte çalışmak gerçekçi değil; önceliklendirme yapmak gerekiyor. Sınav eğilimlerine bakarak en çok soru gelen sözleşme tiplerini şöyle sıralayabiliriz:

Burada dikkat etmen gereken önemli bir nokta var: Kira sözleşmesi konusu HMGS'de bazen İcra ve İflas Hukuku sorusuyla da kesişebiliyor. Örneğin tahliye talepli icra takibi hem kira hem icra bilgisi gerektiren karma sorulardır. Bu yüzden sözleşme tiplerini çalışırken diğer derslerle bağlantılarını da düşünmeni tavsiye ederim.

En Çok Soru Gelen Konular ve Soru Eğilimleri

Koçluk çalışmalarında geçmiş sınavları analiz ettiğimde, Borçlar Hukuku sorularının belirli kalıplar etrafında döndüğünü gözlemledim. HMGS henüz birkaç yıllık bir sınav olsa da hakimlik sınavlarıyla ortak soru havuzundan beslendiği için geçmiş hakimlik sorularından da çıkarım yapılabilir.

Dikkat çeken bir diğer eğilim, HMGS'de "olay sorusu" formatının giderek yaygınlaşması. Bir olayda birden fazla hukuki kavramın iç içe geçtiği sorular geliyor. Mesela bir olayda hem haksız fiil unsurlarını tespit etmen hem de zamanaşımı süresini hesaplaman istenebilir. Bu tür sorularda salt ezber yetersiz kalıyor; kavramlar arasındaki ilişkiyi anlamak gerekiyor.

Kusursuz Sorumluluk Halleri: Sınavın Gizli Hazinesi

TBK'daki kusursuz sorumluluk halleri, HMGS adaylarının genellikle yüzeysel geçtiği ama sınavda karşılarına çıktığında zorlandıkları bir alan. Bu konuyu iyi bilen aday, diğerlerinden ayrışıyor. Sınavda test edilen başlıca kusursuz sorumluluk türleri:

• Hakkaniyet sorumluluğu (TBK m. 65): Ayırt etme gücünden yoksun kişinin verdiği zarardan sorumluluk - hakkaniyet gerektirdiğinde
• Adam çalıştıranın sorumluluğu (TBK m. 66): Kurtuluş kanıtı getirme imkanı var (özen kanıtı). Sınavda en sık sorulan kusursuz sorumluluk hali
• Hayvan bulunduranın sorumluluğu (TBK m. 67-68): Kurtuluş kanıtı getirilebilir
• Yapı malikinin sorumluluğu (TBK m. 69): Kurtuluş kanıtı getirilemez (ağırlaştırılmış sebep sorumluluğu)
• Tehlike sorumluluğu (TBK m. 71): Önemli ölçüde tehlike arz eden işletmeler

Burada kilit nokta, hangi sorumluluk türünde kurtuluş kanıtı getirilebildiğini, hangisinde getirilemediğini bilmektir. HMGS çıkmış sorular analizimizde de değindiğimiz gibi, soru kökleri genellikle "aşağıdakilerden hangisinde kurtuluş kanıtı getirilemez?" formatında gelir.

Borçlar Hukuku Çalışma Stratejisi ve Önceliklendirme

12 soruya hazırlanırken tüm TBK'yı ezberlemeye çalışmak verimli bir strateji değil. Önceliklendirme yapmak ve zamanı doğru yönetmek çok daha etkili sonuç veriyor. İşte deneyimlerime dayanan bir çalışma planı:

Bu önceliklendirmede dikkat edilmesi gereken bir husus var: HMGS'de Borçlar Hukuku, Medeni Hukuk ve Ticaret Hukuku ile organik bir bütünlük oluşturuyor. Borçlar hukukundaki sözleşme genel hükümleri bilgisi, ticaret hukukundaki tacirler arası ilişkilerde de karşına çıkar. Bu nedenle bu üç dersi birbirine bağlantılı şekilde çalışmak, toplam 39 soruda (15+12+12) daha tutarlı bir performans sergilemeni sağlar.

Pratik bir ipucu: Zamanaşımı sürelerini ayrı bir tabloda topla. TBK'daki genel zamanaşımı (10 yıl), haksız fiil zamanaşımı (2/10 yıl), sebepsiz zenginleşme zamanaşımı (2/10 yıl), satışta ayıp zamanaşımı (2 yıl taşınır, 5 yıl taşınmaz) gibi sürelerin bir arada görünmesi, sınavda karıştırma riskini azaltır. HMGS konuları tam listemizde de bu tür çapraz bağlantılara değindik.

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

HMGS'de Borçlar Hukuku'ndan kaç soru geliyor?

Ocak 2025 yönetmelik değişikliği sonrası HMGS'de toplam 120 soru bulunmaktadır. Borçlar Hukuku %10 ağırlığa sahip olduğundan yaklaşık 12 soru bu alandan gelmektedir. Bu 12 sorunun tahminen 7-8'i genel hükümlerden, 3-4'ü ise özel borç ilişkilerinden oluşmaktadır. Borçlar Hukuku, Medeni Hukuk (%12,5) ve Ticaret Hukuku (%10) ile birlikte özel hukuk blokunun ana sütunlarından birini oluşturur.

HMGS Borçlar Hukuku'nda en çok hangi konular sorulur?

Geçmiş sınav eğilimlerine bakıldığında haksız fiil unsurları ve kusursuz sorumluluk halleri en sık test edilen konulardır. Bunların ardından sözleşmenin kurulması, irade bozuklukları (hata, hile, ikrah), borçlunun temerrüdü ve zamanaşımı süreleri gelir. TBK'nın 76. maddesi (geçici ödeme) ve 188. maddesi (alacağın devri) gibi spesifik maddeler de doğrudan sorulmuştur. Olay sorusu formatı giderek yaygınlaşmaktadır.

Borçlar Hukuku genel hükümler mi, özel hükümler mi daha önemli?

Genel hükümler, özel hükümlerden belirgin şekilde daha fazla soru getirmektedir. 12 sorunun yaklaşık 7-8'i genel hükümlerden gelirken, 3-4'ü özel borç ilişkilerinden çıkar. Ancak genel hükümleri bilmeden özel hükümleri anlamak da güçtür çünkü satış, kira, eser gibi sözleşme tipleri genel sözleşme hükümlerine atıf yapar. Bu yüzden önce genel hükümlere hakim ol, sonra özel borç ilişkilerine geç.

Haksız fiil zamanaşımı süreleri nelerdir?

TBK m. 72'ye göre haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten başlayarak 10 yılda zamanaşımına uğrar. Ancak tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı süresine tabi bir suçtan doğmuşsa, bu süre tazminat istemine de uygulanır. Bu kural HMGS'de sıkça test edilir.

Kusursuz sorumluluk türlerinde kurtuluş kanıtı farkı nedir?

TBK'daki kusursuz sorumluluk halleri, kurtuluş kanıtı açısından ikiye ayrılır. Adam çalıştıranın sorumluluğu (TBK m. 66) ve hayvan bulunduranın sorumluluğunda (TBK m. 67) sorumluluk yüklenen kişi gerekli özeni gösterdiğini kanıtlayarak sorumluluktan kurtulabilir. Ancak yapı malikinin sorumluluğunda (TBK m. 69) ve tehlike sorumluluğunda kurtuluş kanıtı getirilemez. Bu ayrım HMGS'de doğrudan sorulmaktadır.

Borçlar Hukuku ile Medeni Hukuk arasındaki bağlantı HMGS'de nasıl yansır?

Borçlar Hukuku, Medeni Kanun'un bir parçası olarak düzenlenmektedir ve TBK'nın genel hükümleri Medeni Kanun'un tamamlayıcısı niteliğindedir (TMK m. 5). HMGS'de bu bağlantı özellikle kişilik haklarının korunması (TMK m. 24-25 ile TBK m. 58 manevi tazminat), sözleşme ehliyeti (TMK fiil ehliyeti ile TBK sözleşme yapma) ve mülkiyet hakkı ile satış sözleşmesi ilişkisinde karşına çıkar.

Sebepsiz zenginleşme HMGS'de ne kadar önemli?

Sebepsiz zenginleşme, Borçlar Hukuku'nun üçüncü borç kaynağı olarak her sınavda 1 soru getirebilir. TBK m. 77-82 arasındaki 6 maddelik kısa bir bölümdür ama unsurları net bilinmelidir: zenginleşme, fakirleşme, ikisi arasındaki illiyet bağı ve haklı sebebin bulunmaması. Zamanaşımı süreleri de (2 yıl ve 10 yıl) sıkça test edilir. Az emekle kazanılabilecek güvenli bir puan alanıdır.

HMGS Borçlar Hukuku için hangi kaynak yeterli?

HMGS için Borçlar Hukuku çalışırken TBK metnini mutlaka yanında bulundurman gerekiyor. Genel hükümlerde madde numaralarını bilerek çalışmak önemli çünkü soru kökleri çoğunlukla madde referansı içeriyor. Özel borç ilişkilerinde ise tüm sözleşme tiplerini eşit derinlikte çalışmak yerine satış, kira ve eser sözleşmelerine öncelik vermek daha verimli bir strateji olacaktır. HMGS çalışma programımızda ders bazlı zaman dağılımını detaylandırdık.