Kazım İncebacakSon Güncelleme: Nisan 2026 | Bu içerik ÖSYM Engelli Adaylar Yönergesi ve güncel DGS kılavuzuna göre hazırlanmıştır.
İlgili İçerikler: DGS Rehberi | DGS Nedir? | DGS Puan Hesapla | DGS Sayaç
Dikey Geçiş Sınavı (DGS), ön lisans mezunlarının lisans programlarına geçiş yapabilmesi için ÖSYM tarafından düzenlenen merkezi bir sınavdır. ÖSYM, engelli adayların sınav sürecinde eşit fırsatlara sahip olması için kapsamlı özel düzenlemeler sunmaktadır. Bu rehberde 2026 DGS'ye başvuracak engelli adayların haklarını, başvuru adımlarını ve dikkat etmesi gereken noktaları detaylı olarak ele alıyoruz.
ÖSYM'nin Engelli Aday Tanımı ve Kapsamı
ÖSYM mevzuatına göre, sınav sürecinde özel düzenlemelerden yararlanabilmek için adayın en az %40 oranında engel durumuna sahip olması gerekmektedir. Bu oran, yetkili sağlık kuruluşlarından alınan engelli sağlık kurulu raporuyla belgelenir.
ÖSYM'nin özel düzenleme kapsamına aldığı engel grupları şunlardır:
| Engel Grubu | Kapsam |
|---|---|
| Görme engeli | Tam görme kaybı, az gören, bir gözü görmeyen adaylar |
| İşitme engeli | İşitme cihazı kullanan, işaret dili ile iletişim kuran, ağır işitme kaybı olan adaylar |
| Ortopedik engel | Üst/alt ekstremite engeli, tekerlekli sandalye kullanan, el fonksiyon kısıtlılığı olan adaylar |
| Süreğen hastalık | Diyabet, epilepsi, kronik böbrek yetmezliği gibi süreğen hastalığı olan adaylar |
| Ruhsal ve zihinsel engel | Dikkat eksikliği, otizm spektrum bozukluğu, öğrenme güçlüğü bulunan adaylar |
| Diğer engel durumları | Birden fazla engel grubu, geçici engel durumu (alçı, kırık vb.) |
Önemli Not: Geçici engel durumu (sınav tarihine yakın oluşan kırık, ameliyat sonrası dönem vb.) olan adaylar da özel düzenleme talebinde bulunabilir. Bu durumda başvuru süresinden bağımsız olarak ÖSYM'ye durumu bildirmek gerekir.
Engelli Adaylar İçin Ek Süre Hakları
ÖSYM, engel grubuna ve engelin sınav performansına etkisine göre adaylara ek süre tanımaktadır. DGS normalde 150 dakikalık bir sınavdır; engelli adaylara tanınan ek süreler şu şekildedir:
| Engel Grubu | Ek Süre | Toplam Süre |
|---|---|---|
| Görme engeli (tam/az gören) | Sınav süresinin %50'si kadar | 225 dakika |
| Bedensel engel (üst ekstremite) | Sınav süresinin %50'si kadar | 225 dakika |
| Öğrenme güçlüğü / dikkat eksikliği | Sınav süresinin %30'u kadar | 195 dakika |
| İşitme engeli | Sınav süresinin %20'si kadar | 180 dakika |
| Diğer engel durumları | Engel durumuna göre değişken | ÖSYM değerlendirmesine bağlı |
Dikkat: Ek süre oranları, ÖSYM'nin her sınav döneminde güncellediği kılavuza göre değişiklik gösterebilir. Kesin ek süre bilgisi, sınav giriş belgesinde adaya özel olarak bildirilir. Burada paylaşılan oranlar genel uygulama çerçevesini yansıtmaktadır.
Özel Sınav Salonu Düzenlemeleri
ÖSYM, engelli adayların sınav ortamında rahat ve eşit koşullarda sınava girmesini sağlamak için çeşitli salon düzenlemeleri yapmaktadır:
Tek Kişilik Sınav Salonu
Görme engeli nedeniyle okuyucu/işaretleyici yardımı alan adaylar, dikkat dağınıklığını önlemek amacıyla tek kişilik sınav salonlarında sınava alınır. Bu uygulama, okuyucunun sesli okuması sırasında diğer adayları etkilememesi için de gereklidir.
Okuyucu ve İşaretleyici Görevlisi
Görme engelli veya üst ekstremite engeli nedeniyle soru kitapçığını okuyamayan ya da cevap kâğıdını işaretleyemeyen adaylar için ÖSYM tarafından görevlendirilmiş okuyucu ve/veya işaretleyici atanır. Bu görevliler:
- Soruları ve seçenekleri adaya sesli olarak okur
- Adayın sözel olarak belirttiği cevabı optik forma işaretler
- Adayın talebi üzerine soruyu veya seçenekleri tekrar okur
- Sınav sürecine hiçbir şekilde müdahale etmez, yorum yapmaz
Salon Erişilebilirliği
Tekerlekli sandalye kullanan veya hareket kısıtlılığı bulunan adaylar için sınav binaları giriş katında veya asansör erişimli olacak şekilde düzenlenir. Sınav sırası ve masa düzenlemesi de adayın rahat edebileceği biçimde ayarlanır.
Braille ve Büyük Puntolu Soru Kitapçığı
ÖSYM, görme engelli adaylara farklı materyal seçenekleri sunmaktadır:
Görme Engelli Adaylar İçin Materyal Seçenekleri
- Braille (Kabartma Yazı) Soru Kitapçığı: Tam görme kaybı olan adaylar için altı nokta alfabesiyle hazırlanmış soru kitapçığı. Adaylar cevaplarını Braille daktilo veya Braille yazı aracıyla verir.
- Büyük Puntolu Soru Kitapçığı: Az gören adaylar için standart kitapçığın 14-18 punto büyüklüğünde basılmış versiyonu. Şekil ve grafikler de büyütülmüş olarak sunulur.
- Okuyucu Eşliğinde Standart Kitapçık: Adayın tercihi doğrultusunda okuyucu görevlisinin soruları okuması şeklinde de uygulama yapılabilir.
Materyal tercihi, başvuru sırasında belirtilmelidir. ÖSYM, adayın engel durumuna ve raporuna uygun materyali sınav günü hazır bulundurur.
Sağlık Raporu Gereklilikleri
Özel düzenlemelerden yararlanabilmek için adayın geçerli bir engelli sağlık kurulu raporuna sahip olması zorunludur. Rapor gereklilikleri:
| Kriter | Açıklama |
|---|---|
| Rapor düzenleyen kurum | Tam teşekküllü devlet hastanesi veya üniversite hastanesi sağlık kurulu |
| Engel oranı | En az %40 (özel düzenleme talep etmek için asgari oran) |
| Rapor geçerlilik süresi | "Sürekli" ibareli raporlar süresiz geçerli; süreli raporlarda belirtilen tarih esas alınır |
| Rapor içeriği | Engel türü, engel oranı, varsa özel ihtiyaçlar (okuyucu, büyük punto vb.) açıkça belirtilmeli |
| e-Devlet kaydı | Rapor bilgileri e-Devlet'teki Engelli Sağlık Kurulu Rapor Sorgulama sistemine kayıtlı olmalıdır |
Kritik Uyarı: Sağlık raporu olmadan veya süresi dolmuş raporla özel düzenleme talebinde bulunulamaz. Raporun e-Devlet üzerinden sorgulanabilir olması ÖSYM tarafından doğrulama için gereklidir. Başvuru döneminden önce raporunuzun güncelliğini kontrol etmenizi öneririz.
Refakatçi Hakları
ÖSYM, belirli engel durumlarındaki adaylara sınav binasına refakatçi ile gelme hakkı tanımaktadır:
- Sınav binasına kadar eşlik: Refakatçi, adayı sınav binasına kadar getirebilir ve sınav bitiminde karşılayabilir.
- Bina içi yardım: Hareket kısıtlılığı bulunan adayların sınav salonuna ulaşmasında görevliler yardımcı olur; ancak refakatçi sınav salonuna giremez.
- Bekleme alanı: Refakatçiler için sınav binasında uygun bir bekleme alanı ayrılır.
- Tıbbi refakatçi: Süreğen hastalığı nedeniyle acil müdahale gerektirebilecek adaylar (örneğin insüline bağımlı diyabet, epilepsi), sağlık raporu ile belgelemek koşuluyla sınav binasında sağlık personeli bulundurulmasını talep edebilir.
Başvuru Adımları: ais.osym.gov.tr Üzerinden Engel Bilgisi Girişi
DGS 2026 başvurusunda engel durumunun bildirilmesi ais.osym.gov.tr adresindeki Aday İşlemleri Sistemi (AIS) üzerinden yapılır. Adım adım süreç:
DGS 2026 Engelli Aday Başvuru Adımları
- AIS'e giriş yapın: ais.osym.gov.tr adresine TC kimlik numarası ve şifre ile veya e-Devlet üzerinden giriş yapın.
- "2026-DGS Başvuru" işlemini seçin: Başvuru ekranında kişisel bilgilerinizi kontrol edin.
- Engel durumu bölümünü doldurun: Başvuru formundaki "Engel Durumu" veya "Özel Düzenleme Talebi" bölümüne gidin. Engel grubunuzu (görme, işitme, ortopedik vb.) seçin.
- Sağlık raporu bilgilerini girin: Engelli sağlık kurulu rapor tarihi, rapor numarası, hastane bilgisi ve engel oranını sisteme girin. Raporun e-Devlet'te kayıtlı olması doğrulama için önemlidir.
- Özel düzenleme taleplerini belirtin: İhtiyacınıza göre ek süre, okuyucu/işaretleyici, Braille kitapçık, büyük puntolu kitapçık veya tek kişilik salon talebinizi işaretleyin.
- Sınav merkezi tercihinizi yapın: Engelli adaylar için özel düzenleme yapılabilen sınav merkezleri tercih listesinde öncelikli olarak sunulur.
- Başvuruyu kaydedin ve ücreti ödeyin: Başvuru ancak ücret ödendikten sonra kesinleşir.
- Başvuru durumunu kontrol edin: AIS üzerinden "Başvuru Durumu" sayfasından özel düzenleme talebinizin onaylanıp onaylanmadığını takip edin.
ÖSYM, engel durumu bildirimlerini sağlık raporu üzerinden doğrular. Doğrulama sonucunda uygun bulunan düzenlemeler, sınav giriş belgesinde ayrıntılı olarak belirtilir. Adayın hangi düzenlemelerden yararlanacağı, sınav giriş belgesinde açıkça görünür.
ÖSYM Kılavuzundan Önemli Maddeler
ÖSYM sınav kılavuzlarının "Engelli Adaylara İlişkin Hususlar" bölümünde (genellikle Madde 10.5 civarında) yer alan temel düzenlemeler:
"Engelli adayların sınav sürecinde dezavantaj yaşamaması için gerekli tedbirler alınır. Engel durumlarına ilişkin sağlık kurulu raporu bulunan adaylar, başvuru sırasında engel durumlarını ve talep ettikleri özel düzenlemeleri beyan ederler. ÖSYM, beyan edilen bilgileri sağlık raporu üzerinden doğrular ve uygun düzenlemeleri gerçekleştirir."
Kılavuzda özellikle vurgulanan hususlar:
- Engel durumunu başvuru sırasında bildirmeyen adaylar, sonradan özel düzenleme talebinde bulunamaz.
- Sağlık raporundaki bilgiler ile başvuruda beyan edilen bilgiler tutarlı olmalıdır.
- ÖSYM, gerekli gördüğü durumlarda ek belge veya yeniden değerlendirme talep edebilir.
- Adayın özel düzenlemelerden yararlanıp yararlanamayacağına dair nihai karar ÖSYM'ye aittir.
- Sınav günü, giriş belgesinde belirtilen düzenlemeler uygulanır; sınav günü ek talep yapılamaz.
Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Sık Yapılan Hatalar
Koçluk sürecimizde engelli adaylarla çalışırken en sık karşılaştığımız sorunlar ve bunların çözümleri:
1. Başvuruda Engel Durumunu Bildirmemek
En kritik hata budur. Bazı adaylar çekince veya bilgi eksikliği nedeniyle engel durumunu başvuruda belirtmiyor. Sonuç olarak sınav günü hiçbir özel düzenlemeden yararlanamıyorlar. Engel durumunuz varsa bunu mutlaka başvuru aşamasında bildirin. Bu sizin yasal hakkınız; kullanmaktan çekinmeyin.
2. Sağlık Raporunun Süresi Dolmuş Olmak
Süreli raporlarda geçerlilik tarihini kontrol etmeyi unutmayın. Başvuru tarihinde rapor geçerliliği sona ermişse ÖSYM özel düzenleme talebinizi reddedebilir. Başvuru döneminden en az bir ay önce raporunuzun durumunu e-Devlet üzerinden kontrol edin.
3. Talep Edilen Düzenleme ile Rapor Uyumsuzluğu
Sağlık raporunda belirtilen engel türüyle uyumlu olmayan düzenleme talepleri reddedilebilir. Örneğin, ortopedik engel raporu olan bir adayın Braille kitapçık talep etmesi uyumsuzluk yaratır. Talebinizin raporunuzla örtüştüğünden emin olun.
4. Başvuru Sonrası Takip Yapmamak
Başvuru yaptıktan sonra AIS üzerinden özel düzenleme talebinizin durumunu kontrol etmeyi ihmal etmeyin. ÖSYM ek belge talep edebilir veya düzenleme talebinizi değerlendirememiş olabilir. Sınav giriş belgeniz yayınlandığında, belgede özel düzenlemelerinizin yazılı olduğunu mutlaka doğrulayın.
5. Son Güne Bırakmak
Engelli aday başvuruları standart başvuruya göre daha fazla doğrulama gerektirdiğinden, başvuruyu erken tamamlamak büyük önem taşır. Son gün AIS yoğunluğu yaşandığında özel düzenleme bölümünü doldurma sırasında sistem hataları oluşabilir.
Tavsiye: Başvuru sürecinde herhangi bir sorunla karşılaşırsanız ÖSYM İletişim Merkezi'ni (444 67 96) arayabilir veya en yakın ÖSYM sınav koordinatörlüğüne başvurabilirsiniz. Engelli adaylara yönelik işlemler için özel destek hattı mevcuttur.
Sınav Günü Engelli Adaylar İçin Hatırlatmalar
Sınav gününe hazırlıklı gelmek, stresin azalmasını sağlar. İşte engelli adaylar için sınav günü kontrol listesi:
- Sınav giriş belgesini kontrol edin: Özel düzenlemelerinizin belgede yazdığından emin olun.
- Kimlik belgenizi hazırlayın: Nüfus cüzdanı veya TC kimlik kartı yanınızda olmalı.
- Sınav yerine önceden gidin: Binanın erişilebilirliğini, asansör durumunu ve salonun konumunu önceden öğrenin.
- Tıbbi malzemelerinizi hazırlayın: İlaç, insülin kalemi, işitme cihazı pili gibi ihtiyaçlarınızı yanınıza alın. İlaç ve tıbbi cihazlar için sınav görevlisine sağlık raporunuzun bir kopyasını gösterin.
- Erken gidin: Engelli adaylar için giriş işlemleri biraz daha uzun sürebilir; sınavdan en az 1 saat önce sınav yerinde olun.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelli sağlık kurulu raporum e-Devlet'te görünmüyor, ne yapmalıyım?
Raporunuz e-Devlet'e kaydedilmemiş olabilir. Raporu aldığınız hastaneye başvurarak e-Devlet'e kayıt işleminin yapılmasını talep edin. e-Devlet "Sağlık" bölümünden "Engelli Sağlık Kurulu Raporu Sorgulama" ekranında raporunuzu kontrol edebilirsiniz. Bazı hastanelerde kayıt işlemi birkaç iş günü sürebilir, bu nedenle başvuru döneminden önce bu kontrolü yapmanız önerilir.
Sınav sırasında ilaç almam gerekiyor, izin veriliyor mu?
Evet, süreğen hastalığı olan adaylar sınav sırasında ilaçlarını alabilir. Bunun için başvuru aşamasında engel durumu bölümünde ilaç kullanımınızı belirtmeniz ve sınav günü sağlık raporunuzun bir kopyası ile ilaçlarınızı yanınızda bulundurmanız gerekir. Sınav görevlisi kontrolünde ilaç alma işlemi gerçekleştirilir.
%40'ın altında engel oranım var ama sınavda güçlük çekiyorum, bir hakkım var mı?
ÖSYM'nin standart özel düzenleme uygulamaları %40 ve üzeri engel oranı şartına bağlıdır. Ancak belirli tıbbi durumlar (örneğin geçici engel, ameliyat sonrası dönem) için kılavuzdaki özel hükümler doğrultusunda değerlendirme yapılabilir. ÖSYM İletişim Merkezi'ne (444 67 96) başvurarak durumunuzu anlatmanız ve yönlendirme almanız tavsiye edilir.
Braille kitapçık mı yoksa okuyucu mu tercih etmeliyim?
Bu tamamen kişisel tercih ve alışkanlığa bağlıdır. Braille okuma hızınız yüksekse ve bağımsız çalışmayı tercih ediyorsanız Braille kitapçık uygun olabilir. Ancak okuyucu eşliğinde sınav girmeye alışkınsanız veya Braille okuma hızınız sınav süresine yetmiyorsa okuyucu tercih etmeniz daha avantajlı olacaktır. Başvuru sırasında her iki tercihi de belirterek ÖSYM'nin değerlendirmesini bekleyebilirsiniz.
Başvuru sırasında engel durumumu bildirmeyi unuttum, sonradan talep edebilir miyim?
Başvuru süresi içinde AIS üzerinden başvurunuzu güncelleyerek engel durumunuzu ekleyebilirsiniz. Ancak başvuru süresi kapandıktan sonra özel düzenleme talebinde bulunmak oldukça güçtür ve ÖSYM'nin onayına bağlıdır. Bu nedenle başvurunuzu yaparken engel durumu bölümünü dikkatle doldurmanız son derece önemlidir.
Profesyonel Destek ile Sınava Hazırlanın
Engelli adayların DGS hazırlık sürecinde doğru strateji belirlemesi, ek süre avantajını verimli kullanması ve motivasyonunu yüksek tutması büyük fark yaratır. Rehber Panda olarak engelli adaylara özel hazırlık planlaması ve koçluk desteği sunuyoruz.
Ücretsiz Ön Görüşme İçin Bize Ulaşın
Telefon: 0531 333 9833
Web: rehberpanda.com
WhatsApp'tan 7/24 ulaşın!
DGS hakkında daha fazla bilgi almak için DGS Rehberi sayfamızı, sınavın temel bilgilerini öğrenmek için DGS Nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.