Kazım İncebacakSon Güncelleme: Nisan 2026 | Bu içerik koçluk deneyimimize ve adaylarımızın deneme verilerine dayanılarak hazırlanmıştır.
İlgili İçerikler: ALES Rehberi | ALES Sayacı | ALES Koçluk | ALES Rehber | ALES Sayısal Strateji
Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) hazırlığında deneme sınavları, gerçek performansını ölçmenin ve gelişim alanlarını tespit etmenin en etkili yoludur. Koçluk sürecimizde defalarca gördüğümüz bir gerçek var: konu çalışmak tek başına yetmez, düzenli deneme çözmeyen adaylar sınav günü süre baskısı altında performanslarını sergileyemez.
Bu rehberde, ALES deneme çözme sıklığını, haftalık takvimi, deneme sonrası analiz yöntemini, yanlış sepeti oluşturmayı, net grafiği takibini ve sınava son 4 hafta kala uygulanması gereken deneme stratejisini detaylı şekilde paylaşacağız. Amacımız, deneme sınavlarını sadece bir sınav pratiği değil, aynı zamanda bir öğrenme ve gelişim aracı olarak kullanmanı sağlamak.
Deneme Sınavı Neden Bu Kadar Önemli?
Deneme sınavları ALES hazırlığında 5 kritik işlev görür:
- Performans ölçümü: Gerçek net durumunu ve puan aralığını gösterir
- Zayıf alan tespiti: Hangi konularda eksik olduğunu ortaya koyar
- Zaman yönetimi pratiği: 150 dakikalık süreyi yönetme becerisi kazandırır
- Sınav stresi yönetimi: Gerçek sınav ortamına psikolojik hazırlık sağlar
- Strateji testi: Soru çözme sırası ve atlama kararlarını pratikte denersin
Koçluk sürecimizde deneme sınavlarını "eğitimin aynası" olarak tanımlıyoruz. Bir adayın konu çalışması teorik bilgi verir; deneme ise bu bilgiyi sınav koşullarında kullanma yetisini geliştirir.
Deneme Çözme Sıklığı: Ne Kadar Sık?
Deneme çözme sıklığı, hazırlık aşamana göre değişir. Koçluk yaklaşımımızda 3 aşamalı bir deneme planı uyguluyoruz:
| Hazırlık Aşaması | Süre | Deneme Sıklığı | Deneme Türü |
|---|---|---|---|
| Konu Öğrenme | İlk 4-6 hafta | Haftada 1 | Konu testi (bölüm bazlı mini deneme) |
| Pekiştirme | 4-8. haftalar | Haftada 2 | 1 tam deneme + 1 bölüm denemesi |
| Son Sprint | Son 4 hafta | Haftada 3 | 2 tam deneme + 1 yanlış tekrar denemesi |
Koçluk Uyarısı: Deneme Enflasyonu
Fazla deneme çözmek, konu çalışmasını ihmal etmene yol açabilir. Deneme, öğrenmeyi tamamlayan bir araçtır, öğrenmenin kendisi değildir. Koçluk sürecimizde deneme-konu dengesi %40 deneme, %60 konu çalışması olarak ayarlıyoruz.
Haftalık Deneme Takvimi
Aşağıdaki haftalık takvim, sınava 6-8 hafta kala uygulanan "pekiştirme" aşaması için tasarlanmıştır. Bu takvim, hem konu çalışması hem de deneme pratiğini dengeleyecek şekilde yapılandırılmıştır.
| Gün | Sabah (2 saat) | Öğleden Sonra (2 saat) | Akşam (1 saat) |
|---|---|---|---|
| Pazartesi | Sayısal konu çalışma | Sayısal soru çözümü (50 soru) | Yanlış tekrarı |
| Salı | Sözel konu çalışma | Sözel soru çözümü (50 soru) | Yanlış tekrarı |
| Çarşamba | TAM DENEME (150 dk) | Deneme Analizi | Yanlış sepeti güncelle |
| Perşembe | Zayıf alan çalışması | Karışık soru çözümü | Formül tekrarı |
| Cuma | Sayısal mantık pratiği | Paragraf + anlam pratiği | Deyim/formül kartları |
| Cumartesi | BÖLÜM DENEMESİ (80 dk) | Deneme Analizi | Haftalık değerlendirme |
| Pazar | Yanlış sepeti tekrarı | Hafif konu tekrarı | Dinlenme / motivasyon |
Deneme Analizi Yöntemi: 4 Adımlı Sistem
Deneme çözmek önemlidir ama deneme analizi yapmadan çözmek, bir haritaya bakmadan yol almaya benzer. Koçluk sürecimizde her deneme sonrası uygulattığımız 4 adımlı analiz sistemi şöyledir:
Adım 1: Net-Puan Kaydı
Her deneme sonrası aşağıdaki verileri kaydet:
- Sayısal net (doğru, yanlış, boş ayrı ayrı)
- Sözel net (doğru, yanlış, boş ayrı ayrı)
- Toplam net ve tahmini puan
- Harcanan süre (sayısal ve sözel ayrı ayrı)
- Deneme tarihi ve hangi yayının denemesi olduğu
Koçluk Aracı: Net Takip Tablosu
Koçluk sürecimizde her adaya özel bir "Net Takip Tablosu" oluşturuyoruz. Bu tablo, deneme bazında net gelişimini grafik olarak gösterir. Haftalık net ortalamasının yükselip yükselmediğini, hangi alanda platoya ulaştığını ve sınav gününe kadar hedef nete ulaşılıp ulaşılamayacağını gösteren bir araçtır.
Adım 2: Konu Bazlı Analiz
Her yanlış ve boş bırakılan soruyu konu bazında sınıflandır. Bu adım, zayıf alanlarını tespit etmenin en etkili yoludur.
| Konu | Soru Sayısı | Doğru | Yanlış | Boş | Doğru % |
|---|---|---|---|---|---|
| Sayılar-İşlemler | 5 | 4 | 1 | 0 | %80 |
| Geometri | 6 | 2 | 2 | 2 | %33 |
| Paragraf | 8 | 6 | 1 | 1 | %75 |
| (Diğer konular...) | ... | ... | ... | ... | ... |
Bu tabloyu her deneme sonrası doldurarak 3-4 deneme biriktiğinde hangi konularda sürekli düşük kaldığını net göreceksin. Doğruluk oranı %50'nin altındaki konular "acil müdahale" gerektiren alanlardır.
Adım 3: Yanlış Sınıflandırma
Her yanlış cevabı şu 4 kategoriden birine ata:
- Bilgi eksikliği: Konuyu bilmiyorum, formülü hatırlamıyorum
- Dikkatsizlik: Biliyordum ama yanlış okudum, işlem hatası yaptım
- Strateji hatası: Çözüm yolu yanlıştı, uzun yol tercih ettim
- Zaman baskısı: Biliyordum ama süre yetmedi, aceleye getirdim
Bu sınıflandırma çok önemlidir çünkü her kategori farklı bir çözüm gerektirir. Bilgi eksikliği konu çalışmasıyla, dikkatsizlik farkındalık pratiğiyle, strateji hatası alternatif çözüm yollarıyla, zaman baskısı ise süre yönetimi pratiğiyle çözülür.
Adım 4: Eylem Planı
Analiz sonuçlarına göre bir sonraki haftanın çalışma planını ayarla. Koçluk sürecimizde her deneme analizinden sonra adayın haftalık planını güncelliyoruz. Şu kurala dikkat et:
- Doğruluk %50 altı: O konuya haftalık çalışma süresinin %30'unu ayır
- Doğruluk %50-70: Normal çalışma devam, ek 10 soru çöz
- Doğruluk %70-85: Bakım modu, haftada 5-10 soru tekrar yeterli
- Doğruluk %85 üstü: Hafif tekrar, yeni konulara geç
Yanlış Sepeti Oluşturma
"Yanlış sepeti", koçluk sürecimizin en güçlü araçlarından biridir. Her denemede yaptığın yanlışları toplayan, konuya göre sınıflandıran ve düzenli olarak tekrar ettiğin bir sistemdir.
Yanlış Sepeti Nasıl Oluşturulur?
- Not defteri veya dijital dosya aç: Her yanlış soru için bir kayıt oluştur
- Soruyu kopyala veya fotoğrafla: Sorunun kendisini kaydet
- Yanlış nedenini yaz: Bilgi eksikliği mi, dikkatsizlik mi, strateji mi?
- Doğru çözümü yaz: Adım adım nasıl çözüleceğini not al
- İlgili formül/kuralı ekle: O soruyla ilgili anahtar bilgiyi yaz
- Tekrar tarihi belirle: 3 gün sonra, 1 hafta sonra, 2 hafta sonra tekrar çöz
Aralıklı Tekrar Prensibi
Yanlış sepetindeki soruları "aralıklı tekrar" (spaced repetition) prensibiyle çöz: İlk tekrar 3 gün sonra, ikinci tekrar 7 gün sonra, üçüncü tekrar 14 gün sonra. Bu yöntem, bilgiyi uzun süreli hafızaya aktarmanın bilimsel olarak kanıtlanmış en etkili yoludur.
Net Grafiği Takibi
Net grafiği, ALES hazırlık sürecinin en değerli görselleştirme aracıdır. Her deneme sonrası netlerini bir grafiğe işleyerek gelişim eğrini takip edebilirsin.
Net Grafiği Nasıl Oluşturulur?
Bir kağıt veya Excel tablosu aç. Yatay eksen deneme numarasını (veya tarihi), dikey eksen net sayısını göstersin. Her deneme sonrası sayısal net, sözel net ve toplam net için ayrı noktalar işaretle ve birleştir.
Net Grafiği Neyi Gösterir?
| Grafik Durumu | Anlamı | Aksiyon |
|---|---|---|
| Sürekli yükseliş | Çalışma planı işe yarıyor | Devam et, hızı koru |
| Plato (düz çizgi) | Gelişim durmuş, rutin alışkanlık | Çalışma yöntemini değiştir, yeni kaynak dene |
| Dalgalanma (inişli çıkışlı) | Tutarsız çalışma veya motivasyon sorunu | Düzenli çalışma rutini kur, koçluk desteği al |
| Düşüş trendi | Tükenmişlik veya yanlış strateji | Dinlenme ver, stratejiyi yeniden gözden geçir |
Son 4 Hafta Deneme Stratejisi
Sınava son 4 hafta kala deneme stratejisi tamamen değişir. Bu dönemde artık yeni konu öğrenmek yerine, mevcut bilgiyi pekiştirmek ve sınav performansını maksimize etmek önceliklidir.
4. Hafta (Sınava 4 Hafta Kala)
- Haftada 2 tam deneme (Çarşamba + Cumartesi)
- Her deneme sonrası detaylı analiz (2 saat)
- Yanlış sepetinden günde 15-20 soru tekrar
- Yeni konu: yalnızca zayıf alanlar
3. Hafta (Sınava 3 Hafta Kala)
- Haftada 3 tam deneme (Pazartesi + Çarşamba + Cumartesi)
- Süre yönetimi odaklı: her denemede sayısal-sözel süre dağılımını kaydet
- Yanlış sepeti tekrarı: gün aşırı 20 soru
- Formül kartları günde 2 kez tekrar
2. Hafta (Sınava 2 Hafta Kala)
- Haftada 3 tam deneme + strateji odaklı
- Her denemede soru atlama kararlarını analiz et
- "Hangi soruyu atlamalıydım, hangisini çözmeliydim?" sorusunu sor
- Son yanlış sepeti temizliği: tekrar edilecek soruları %50 azalt
Son Hafta (Sınava 1 Hafta Kala)
- Pazartesi: Son tam deneme (sınav gününü simüle et: aynı saat, aynı süre)
- Salı: Deneme analizi + son yanlış tekrarı
- Çarşamba-Perşembe: Hafif tekrar, formül kartları, yanlış sepetinden seçme sorular
- Cuma: Hafif tekrar + sınav günü hazırlığı (belgeler, yol planı)
- Cumartesi (sınav öncesi gün): HİÇBİR ŞEY ÇÖZME. Dinlen, erken yat
- Pazar: SINAV GÜNÜ
Deneme Kaynağı Seçimi
Doğru deneme kaynağı seçmek, gerçekçi performans değerlendirmesi için kritik önem taşır. Her yayının zorluk düzeyi ve soru tarzı farklıdır.
Deneme Kaynağı Seçim Kriterleri
- Çözümlü olmalı: Deneme sonrası analiz için detaylı çözümler şart
- ÖSYM tarzına yakın olmalı: Soru formatı ve zorluk düzeyi gerçek sınava benzemeli
- Güncel olmalı: 2025-2026 baskı denemeleri tercih et, eski baskılar soru tarzında farklılık gösterebilir
- Birden fazla kaynak kullan: Tek kaynağa bağlı kalma, farklı soru tarzlarını görmen gerekir
Deneme Çözerken Sık Yapılan Hatalar
1. Zamansız Deneme Çözmek
Deneme sınavını zamanlı çözmemek en büyük hatadır. 150 dakikalık süre sınırı olmadan çözülen deneme, gerçek performansını yansıtmaz. Her denemede mutlaka kronometre kullan.
2. Deneme Sonrası Analiz Yapmamak
Denemeyi çözüp sadece net sayısına bakmak, denemeden %20 verim almak demektir. Konu bazlı analiz, yanlış sınıflandırma ve eylem planı oluşturma olmadan deneme çözmek zaman kaybıdır.
3. Aynı Hatayı Tekrarlamak
Yanlış sepeti oluşturmayan adaylar, her denemede aynı tipteki soruları yanlış yapar. Yanlış sepetini düzenli tekrar etmek, tekrarlayan hataları ortadan kaldırır.
4. Deneme Puanına Aşırı Takılmak
Deneme puanları sınav puanıyla birebir aynı olmaz. Denemelerin zorluk düzeyi ve ortalaması farklıdır. Puan yerine net trendine odaklan: netlerin yükseliyor mu? Bu daha önemli bir gösterge.
5. Sınav Öncesi Gün Deneme Çözmek
Sınav öncesi gün asla tam deneme çözme. Bu, zihni yorar ve sınav günü performansını düşürür. Son gün sadece hafif tekrar ve dinlenme yap.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
ALES hazırlığında haftada kaç deneme çözmeliyim?
Hazırlık aşamana göre değişir: konu öğrenme döneminde haftada 1, pekiştirme döneminde haftada 2, son 4 haftada haftada 2-3 deneme çözmeni öneriyoruz. Önemli olan deneme sayısı değil, her deneme sonrası detaylı analiz yapmandır.
Deneme netleri gerçek sınav puanını yansıtır mı?
Tam olarak yansıtmaz. Deneme sınavlarının zorluk düzeyi yayından yayına farklılık gösterir. Ancak net trendi (yükselme/düşme/plato) gerçekçi bir göstergedir. 5-6 denemenin ortalamasını alarak yaklaşık sınav performansını tahmin edebilirsin.
Yanlış sepetimi nasıl oluşturmalıyım?
Her yanlış soru için: sorunun kendisi + yanlış nedeni (bilgi/dikkatsizlik/strateji/süre) + doğru çözüm + ilgili formül/kural kaydını tut. Aralıklı tekrar prensibiyle 3 gün → 7 gün → 14 gün aralıklarla tekrar çöz. Not defteri veya dijital dosya (Excel, Google Sheets) kullanabilirsin.
Denemede süre yetmiyor, ne yapmalıyım?
Süre yetmeme sorununun 3 ana nedeni var: (1) Soru çözme hızı düşük → daha fazla pratik yap, (2) Zor sorularda takılma → atlama stratejisini uygula, (3) Yanlış süre dağılımı → sayısal ve sözel bölüm stratejilerini incele.
Son hafta deneme çözmeli miyim?
Son haftanın başında (Pazartesi) bir son tam deneme çöz. Geri kalan günlerde hafif tekrar ve dinlenme yap. Sınav öncesi gün kesinlikle deneme çözme; dinlen, erken yat ve sınav günü zinde ol.
Koçluk desteği deneme sürecinde nasıl fark yaratır?
Koçluk sürecimizde her adayın deneme analizlerini birlikte yapıyoruz: konu bazlı zayıf alan tespiti, yanlış sınıflandırma, net grafiği takibi ve kişiye özel haftalık plan ayarlaması. Bu sistematik yaklaşım sayesinde adaylarımız ortalama 3-4 haftada 8-12 net artış sağlıyor.
ALES Deneme Analiz Koçluğu
Deneme sınavlarından maksimum verim almak, kişiye özel analiz ve net gelişim planı için Rehber Panda koçluk desteğinden yararlan. Hemen iletişime geç: 0531 333 9833 | ALES Koçluk Sayfamız