ALES/1 2026 Sınav Günü: Taktikler, Zaman Yönetimi ve Koçluk

İlgili İçerikler: ALES Rehberi | ALES Sayacı | ALES Koçluk | ALES Rehber | ALES/1 Başvuru Rehberi

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) 2026 ilkbahar dönemi (ALES/1) 10 Mayıs 2026 Pazar günü gerçekleştirilecek. Sınava yaklaşık 5 hafta kaldı ve bu noktada bilgi düzeyin ne ise onu sınav günü en verimli şekilde sergilemek kritik önemde. Koçluk sürecimizde gördüğümüz kadarıyla, sınav günü stratejisi olan adaylar, aynı bilgi düzeyindeki stratejisiz adaylardan ortalama 5-10 puan daha yüksek alıyor.

Bu rehberde, ALES/1 sınav gününe özel taktikleri detaylı şekilde ele alacağız: sınav yapısı, sayısal ve sözel bölüm stratejileri, soru başına düşen süre hesabı, hangi soruları atlayıp hangilerine odaklanman gerektiği, son 30 dakika stratejisi ve stres yönetimi. Amacımız, sınav günü potansiyelinin tamamını kullanmanı sağlamak.

ALES Nedir? Sınav Yapısı

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından yılda iki kez düzenlenen ve yüksek lisans, doktora programlarına başvuru ile akademik personel alımında kullanılan bir sınavdır. Sınav, 50 sayısal ve 50 sözel olmak üzere toplam 100 sorudan oluşur ve 150 dakika sürer.

ALES'te üç farklı puan türü hesaplanır: ALES-SAY (sayısal ağırlıklı), ALES-SÖZ (sözel ağırlıklı) ve ALES-EA (eşit ağırlıklı). Hangi puan türüne ihtiyacın olduğu, başvurmak istediğin programa göre değişir. Bu nedenle sınav stratejin, hedef puan türüne göre şekillenmelidir.

Tabloya dikkat edersen, sayısal bölüme daha fazla süre ayırmayı öneriyoruz. Bunun nedeni, sayısal sorularda hesaplama ve düşünme süresi sözel sorulara göre daha uzun olmasıdır. Sözel sorularda metin okuma hızı yüksekse, 50 soruyu 65 dakikada rahatça bitirebilirsin.

Sınav Günü Sabah Rutini

Sınav günü sabahı, performansının temelini oluşturur. Beynin tam kapasiteyle çalışması için fiziksel hazırlık da en az zihinsel hazırlık kadar önemlidir.

Adım Adım Sabah Planı

1. Erken uyan (sınav saatinden 2,5-3 saat önce): Beynin tam uyanması yaklaşık 60-90 dakika sürer. Sınav başladığında zihninin tamamen aktif olmasını istiyorsan, yeterince erken uyanmalısın.
2. Hafif ama tok tutan kahvaltı: Yumurta, peynir, tam tahıllı ekmek, bir miktar bal. Ağır yiyeceklerden (kızartma, hamur işi, pastırma) kaçın; sindirim sistemi enerjini çeker. Kan şekerini dengede tutan gıdalar tercih et.
3. Sıvı alımını dengele: 1-2 bardak su iç ama aşırı sıvı tüketme. Sınav sırasında tuvalet ihtiyacı hem vakit kaybettirir hem konsantrasyonu bozar.
4. Kafein konusunda dikkatli ol: Günlük kahve/çay alışkanlığın varsa bir fincan iç. Alışkanlığın yoksa sınav günü kafein alma; çarpıntı ve huzursuzluk yapabilir.
5. Son malzeme kontrolü: Kimlik, giriş belgesi, kurşun kalemler (en az 3 adet, uçları açık), silgi, kalemtıraş, şeffaf pet şişe su. Çantanı kapının yanına koy.
6. Erken yola çık: Sınav merkezinde en az 45 dakika önce ol. Trafik, otopark ve salon bulma süreci için buffer zaman bırak.

Sayısal Bölüm Stratejisi

ALES sayısal bölümü, matematik, geometri ve mantık-muhakeme olmak üzere üç alt alandan oluşur. Her alanın kendine özgü bir çözüm stratejisi var. 50 soruluk sayısal bölüme 80-85 dakika ayırmanı öneriyoruz; bu, soru başına ortalama 1 dakika 36 saniye demek.

Matematik Soruları (Yaklaşık 20-25 Soru)

ALES matematik soruları, genellikle lise düzeyinde ancak uygulama ağırlıklıdır. Sık çıkan konular:

• Sayılar ve dört işlem: Bölünebilme, OBEB-OKEK, modüler aritmetik, yüzdeler, oran-orantı. Bu konular hızlı çözülebilir; iyi hazırlandıysan 30-40 saniyede bitirebilirsin.
• Cebir: Birinci ve ikinci dereceden denklemler, eşitsizlikler, fonksiyonlar. Formül bilgisi ve mekanik çözüm yeterliliği kritik.
• Sayı problemleri: Yaş, işçi-havuz, karışım, hareket problemleri. Bunlar genellikle 1,5-2 dakika sürer; hızlı çözemiyorsan işaretle ve devam et.

Geometri Soruları (Yaklaşık 8-12 Soru)

ALES geometri soruları, genellikle temel geometri bilgisi üzerine kuruludur ancak görsel düşünme ve kısa yol çözüm yeteneği gerektirir. Sık çıkan konular:

• Üçgenler: Alan hesabı, benzerlik, açı-kenar ilişkileri, özel üçgenler (30-60-90, 45-45-90)
• Dörtgenler ve çokgenler: Kare, dikdörtgen, paralelkenar, yamuk alan ve çevre hesapları
• Çember ve daire: Çevre, alan, kesen-teğet özellikleri, merkez açı-çevre açı ilişkisi
• Katı cisimler: Prizma, silindir, koni, küre yüzey alanı ve hacim hesapları

Mantık ve Muhakeme Soruları (Yaklaşık 10-15 Soru)

ALES'in en karakteristik soru tipi, mantık ve muhakeme sorularıdır. Bu sorular, öğrenilmiş bilgi yerine düşünme ve çıkarım yapma becerisini ölçer.

• Sözel mantık: Koşullu önerme, tümevarım-tümdengelim, karşılaştırma-sıralama soruları. Bu sorularda şema çizmek çözümü hızlandırır.
• Sayısal muhakeme: Tablo ve grafik yorumlama, veri analizi, örüntü tanıma. Verileri dikkatli oku, soru tam olarak ne soruyor onu anla.
• Şekil-örüntü: Şekil döndürme, tamamlama, dizi/seri bulma. Bu sorularda görsel düşünme becerisi ön plandadır.

Sözel Bölüm Stratejisi

Sözel bölüm 50 sorudan oluşur ve 65-70 dakikada tamamlanmalıdır. Soru başına ortalama 1 dakika 18 saniye düşüyor. Sözel sorularda okuma hızı ve anlama becerisi belirleyicidir.

Paragraf Soruları (Yaklaşık 20-25 Soru)

Paragraf soruları, sözel bölümün en ağırlıklı kısmıdır. Farklı soru tipleri var:

• Ana fikir soruları: Paragrafın tamamını oku, en kapsayıcı ifadeyi bul. Seçeneklerdeki detay ifadeler genellikle yanlıştır.
• Yardımcı fikir/destekleyici detay: Belirli bir bilgi parçasını bulmayı gerektirir. Paragrafta anahtar kelimeyi tarayarak bulabilirsin.
• Çıkarım soruları: "Paragraftan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?" Bu sorular en zor soru tipidir; her seçeneği paragrafla tek tek karşılaştır.
• Başlık soruları: Paragrafın ana fikrini en iyi yansıtan başlığı bul. Ana fikri belirleyebildiysen kolay çözülür.

Anlam Bilgisi Soruları (Yaklaşık 10-15 Soru)

Anlam bilgisi soruları, sözcükte ve cümlede anlam ilişkilerini ölçer:

• Eş/yakın anlam: Cümle içinde verilen sözcüğün yerine hangi sözcük gelebilir?
• Karşıt anlam: Verilen sözcüğün zıt anlamlısını bulma.
• Cümlede anlam: Hangi cümle anlam bakımından diğerlerinden farklıdır? Bu sorularda seçenekleri karşılaştırmalı oku.
• Deyim ve atasözü: Deyimlerin doğru kullanıldığı veya anlamının sorulduğu sorular.

Dil Bilgisi Soruları (Yaklaşık 10-15 Soru)

Dil bilgisi soruları genellikle hızlı çözülebilir ve "puan garantileme" alanıdır:

• Anlatım bozukluğu: Cümledeki anlatım hatasını bulma. Sık yapılan hatalar: özne-yüklem uyumsuzluğu, gereksiz sözcük kullanımı, tamlama hataları.
• Yazım kuralları: Büyük harf, birleşik/ayrı yazım, noktalama işaretleri. TDK kurallarını bilmek yeterli.
• Cümle tamamlama/sıralama: Verilen cümleleri anlamlı bir sıraya dizme veya boşluk doldurma.

Zaman Yönetimi: Dakika Dakika Plan

ALES'te 150 dakikada 100 soru çözeceksin. Sayısal ve sözel bölümler arasında geçiş yapmak serbest. Ancak stratejik bir süre dağılımı yapmak, performansını maksimize eder. Koçluk sürecimizde adaylarımıza önerdiğimiz zaman planı şöyle:

Bu planda sözel bölümle başlamayı öneriyoruz. Nedeni şu: sözel sorular genellikle daha hızlı çözülür ve erken puan garantilenmesi sağlar. Sayısal bölüme geçtiğinde, sözel bölümden kalan boş soruların baskısını hissetmezsin. Ancak sayısal bölümde çok güçlüysen ve sözel bölümde zorlanıyorsan, sırayı değiştirebilirsin; önemli olan kendi güçlü alanınla başlamandır.

Hangi Soruları Atla, Hangilerine Odaklan?

ALES'te her soruyu çözmek zorunda değilsin. Doğru atlatma stratejisi, hem zamandan tasarruf sağlar hem de yanlış cevap penaltisinden korunmanı sağlar.

Hemen Çöz (30 saniye - 1 dakika)

• Temel işlem soruları (bölünebilme, yüzde, oran)
• Anlatım bozukluğu ve yazım kuralları soruları
• Ana fikir soruları (paragraf kısa ve nettse)
• Basit geometri hesaplamaları (alan, çevre formülleri)

İşaretle ve Dön (1-2 dakika)

• Orta zorlukta problem soruları
• Uzun paragraf soruları (çıkarım ve destekleyici detay)
• Çok adımlı geometri soruları
• Tablo/grafik yorumlama soruları (veri yoğun)

Gerekirse Boş Bırak

• 3+ dakika gerektiren karmaşık problemler
• Hiç fikrin olmayan mantık soruları
• Seçenekleri eleyemediğin sorular

Son 30 Dakika Stratejisi

Sınavın son 30 dakikası, doğru yönetildiğinde 5-10 puan fark yaratabilecek kritik bir zaman dilimidir. Bu sürede yapılması gerekenleri net olarak bilmek, panik yapmadan hareket etmeni sağlar.

1. 130. dakika — Optik forma aktarım başla: Cevaplarını soru kitapçığına işaretlediysen, bu noktada optik forma aktarıma başla. 100 sorunun aktarımı 10-12 dakika sürer. Acele etme ama gecikmeden de tamamla.
2. 140. dakika — Boş soruları değerlendir: Kalan boş soruları gözden geçir. En az 2 seçenek eleyebildiklerini işaretle, diğerlerini boş bırak.
3. 145. dakika — Kodlama kontrolü: Optik formda soru numarası kayması olup olmadığını kontrol et. İlk soru, ortadaki bir soru ve son sorunun numaralarını eşleştir. Bu 5 dakikalık kontrol, olası bir felaket senaryosunu önler.

Puan Hesaplama Mantığı

ALES puanı, doğru ve yanlış cevap sayılarına göre hesaplanan ham puanın standart puana çevrilmesiyle elde edilir. Ham puan formülü: Doğru Sayısı - (Yanlış Sayısı / 4). Bu ham puan, ÖSYM'nin istatistiksel yöntemiyle standart puana (ALES puanına) dönüştürülür.

Örneğin, 50 sayısal sorudan 35 doğru, 10 yanlış, 5 boş yaptığını varsayalım: Ham Puan = 35 - (10/4) = 35 - 2,5 = 32,5. Aynı bölümde 40 doğru, 10 yanlış yapsaydın: 40 - 2,5 = 37,5. 5 net fark, standart puanda yaklaşık 8-12 puan fark yaratır. Bu yüzden her net değerli; gereksiz yanlışlardan kaçınmak, puan artışının en kolay yoludur.

Stres Yönetimi: Sınav Anında Sakin Kalma

Sınav kaygısı, hazırlık düzeyinden bağımsız olarak performansı olumsuz etkiler. Koçluk sürecimizde adaylarımıza öğrettiğimiz birkaç teknik:

• 4-7-8 nefes tekniği: 4 saniye burundan nefes al, 7 saniye tut, 8 saniye ağızdan yavaşça ver. 3 tekrar yeterli. Kalp hızını düşürür, sakinlik sağlar.
• Zor soruyu bırak: Bir soruda 2 dakikadan fazla takılıyorsan, o sorunun seni yönetmesine izin verme. İşaretle, geç ve sonra dön. Bu, hem zaman kazandırır hem stresi azaltır.
• Pozitif iç konuşma: "Bu sınav benim hayatımı belirleyecek" yerine "Ben elimden gelenin en iyisini yapıyorum, bu yeterli" de. Felaket senaryoları kurmak yerine anı odaklan.
• Fiziksel gevşeme: Her 30 dakikada bir omuzlarını 3 saniye kaldır ve bırak. Ellerin yumruk yap, 3 saniye sık ve bırak. Bu mikro gevşemeler, kasılmayı önler.

Sıkça Sorulan Sorular

ALES/1 2026 sınavı ne zaman yapılacak?

ALES/1 2026 sınavı 10 Mayıs 2026 Pazar günü yapılacak. Sınav 150 dakika sürüyor ve 100 sorudan (50 sayısal + 50 sözel) oluşuyor. ALES sayacımızdan geri sayımı takip edebilirsin.

ALES'te sayısal mı sözel mi önce çözmeliyim?

Bu tamamen senin güçlü alanına bağlı. Genel önerimiz, sözel bölümle başlamandır çünkü sözel sorular genellikle daha hızlı çözülür ve erken puan garantilenmesi sağlar. Ancak sayısal alanın çok güçlüyse, sayısaldan başlayabilirsin. Önemli olan güçlü alanınla başlayarak özgüven kazanmandır.

ALES'te kaç soru boş bırakabilirim?

Boş bırakma sınırı yoktur, ancak her boş soru kaybedilen potansiyel puandır. Hedef puanına göre kaç net yapman gerektiğini hesapla. Örneğin, ALES-EA 70 puan hedefliyorsan yaklaşık 50+ net yapman gerekir. 100 sorudan 50 net yapmak için, 55-60 doğru hedefleyerek 10-15 soruyu boş bırakabilirsin.

4 yanlış 1 doğru kuralı nasıl işliyor?

Her 4 yanlış cevap, 1 doğru cevabın puanını siler. Formül: Net = Doğru - (Yanlış / 4). Örneğin, 60 doğru ve 20 yanlış yapan birinin neti: 60 - (20/4) = 60 - 5 = 55 net olur. Bu nedenle, bilinmeyen sorularda rastgele tahmin yapmak risklidir. En az 2 seçenek eleyebildiğin sorularda tahmin avantajlıdır.

ALES puanı kaç yıl geçerli?

ALES puanı 3 yıl (36 ay) geçerlidir. Bu süre içinde lisansüstü programa veya akademik personel kadrolarına başvurabilirsin. Süre dolmadan yeniden sınava girerek puanını yükseltme şansın da var.

Sınav sonuçları ne zaman açıklanır?

ALES/1 2026 sonuçları genellikle sınavdan yaklaşık 3-4 hafta sonra, tahminen Haziran 2026 başında ÖSYM AİS sistemi üzerinden açıklanır. Sonuçlar açıklandıktan sonra lisansüstü programlara başvuru dönemi başlar.